[Tâm Trí] Trí Tuệ Nhân Tạo và Chatbots Đang Thay Đổi Cách Chúng Ta Chăm Sóc Sức Khỏe Tinh Thần

Nội dung chính:

• Gần đây, chúng ta đang dần chuyển sang sử dụng các nền tảng AI như ChatGPT để được hỗ trợ về sức khỏe tâm thần, tuy nhiên, việc này đem lại nhiều rủi ro khi không có gì đảm bảo rằng AI có thể thay thế hoàn toàn cho chuyên gia tâm lý.
• Tuy nhiên, các chatbot AI cho sức khỏe tâm thần đang được phát triển.
• AI trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần vẫn còn mới mẻ nhưng có thể trở nên hữu ích hơn trong tương lai
  

Kể từ khi ra mắt vào cuối tháng 11 năm 2022, Chat GPT đã trở thành chủ đề “cực hot” thống lĩnh thị trường Internet. Chatbot trí tuệ nhân tạo này do OpenAI phát triển và đã thu hút một số lượng người dùng không giới hạn. Nó không chỉ giới hạn ở việc viết luận văn hay thư xin việc mà còn được sử dụng như một phương pháp trị liệu.

Chatbot này hoạt động như thế nào? Chat GPT cung cấp thông tin thông qua trò chuyện trực tuyến. Khi người dùng thảo luận về những cảm xúc như tuyệt vọng và lo lắng về tương lai, nó sẽ đề xuất những giải pháp để giúp người dùng giải quyết vấn đề của mình. Dù không phải là con người thực sự, nhưng nó có thể cung cấp thông tin chính xác mà không cần người dùng phải tìm kiếm trực tuyến hoặc chờ đợi cuộc hẹn với nhà tâm lý.

Vấn đề duy nhất là Chat GPT không được phát triển với mục đích làm nhà trị liệu trực tuyến và vẫn chưa được cập nhật đến năm 2021. Vì vậy, việc nhận thông tin từ một robot AI không được đào tạo chính thống trong y học đương nhiên mang lại nhiều rủi ro. Tuy nhiên, điều này đã mở ra cuộc thảo luận rộng lớn hơn về tiềm năng của việc sử dụng AI trong lĩnh vực sức khỏe tinh thần, nếu được áp dụng đúng cách.

Chaitali Sinha, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và phát triển y học tại Wysa, cho biết: “Chat GPT và những cuộc trò chuyện xoay quanh nó có thể mở ra nhiều cơ hội quý giá. Thay vì lo sợ các chatbot, chúng ta có thể mong đợi sử dụng chúng để tạo ra những ảnh hưởng tích cực. Hiện nay, mọi người kỳ vọng vào AI nhiều hơn.”

Lợi ích tiềm năng của AI trong bối cảnh trị liệu

Ngay cả khi nhiều người cố ý “hạ thấp” giá trị của AI, thì AI và sức khỏe tinh thần vẫn đang mang lại rất nhiều giá trị cho người dùng. Các nền tảng trực tuyến và ứng dụng như Wysa đang giúp thay đổi tư duy của mọi người về sức khỏe tinh thần. Sinha nói: “Việc có một ứng dụng về sức khỏe tinh thần trên điện thoại thông minh là điều rất bình thường và tự nhiên.”

Những nhà trị liệu cũng chỉ là con người. Họ có thể có sự thiên vị, thậm chí ở trong tiềm thức. Một nhà trị liệu có thể phân biệt chủng tộc, kỳ thị đồng tính hoặc có phản ứng tiêu cực với những người khuyết tật, nhưng với AI, vấn đề này sẽ không gây cản trở cho quá trình trị liệu vì mọi người đều được công nhận như nhau.

Mặt khác, nhiều người có thể lo lắng về việc những nhà trị liệu sẽ tiết lộ thông tin riêng tư của họ hoặc không thoải mái chia sẻ những chủ đề nhạy cảm với một con người thực sự, đặc biệt nếu họ có kinh nghiệm tiêu cực với trị liệu trong quá khứ.

Đôi khi các nhà trị liệu có thể bị ốm hoặc gặp vấn đề cá nhân, khiến họ phải hủy hoặc dời hẹn với bệnh nhân của mình. Trong một số trường hợp, nhiều nhà trị liệu phải làm việc trong tình trạng mệt mỏi hoặc không ở trạng thái tốt nhất của mình, và điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của phiên trị liệu. Ngược lại, vấn đề này sẽ không bao giờ xảy ra với một nhà trị liệu AI.

Nguồn: Google.com

Một trích dẫn từ Ergo Sooru - CEO của DRHOUSE: “Trong tương lai, có thể các công cụ dựa trên trí tuệ nhân tạo sẽ cung cấp nhiều phương pháp được cá nhân hóa và phù hợp với từng bệnh nhân mắc phải vấn đề về sức khỏe tinh thần, bằng cách tận dụng các dữ liệu như thói quen sinh hoạt, tiền sử bệnh, và nhiều yếu tố khác.”

Thực tế cho thấy danh sách chờ điều trị về vấn đề tâm lý ngày càng dài hơn. Mỗi phiên điều trị, nhà trị liệu chỉ có thể trò chuyện với một người, hoặc một nhóm tại một thời điểm nhất định. Vì họ cũng cần thời gian để nghỉ ngơi, nghỉ trưa, và có cuộc sống riêng của mình ngoài công việc. Vậy liệu sự xuất hiện của nhà trị liệu AI có giảm đi danh sách chờ không? Hay nó sẽ là lựa chọn hợp lý cho những ai đang gặp khó khăn về tài chính khi tìm kiếm liệu pháp trị liệu tinh thần?

Sinha cho biết: “Mọi người thường không gặp khó khăn vào thời điểm “thuận tiện” để điều trị. Vấn đề về sức khỏe tinh thần vẫn tồn tại, mọi thứ trở nên khó khăn hơn khi nó xảy ra, thay vì khi mọi thứ dễ dàng nhất để được hỗ trợ.” Nghĩa là khi có thời gian thì vấn đề không xảy ra, nhưng khi tâm lý bất ổn và cần điều trị thì nhiều người lại không thể sắp xếp thời gian.

“Tuy nhiên, cho đến nay, chúng ta không có cơ chế điều trị nào được thiết kế thực sự cho những trải nghiệm thực tế của những người có vấn đề về sức khỏe tinh thần, và AI đang dần trở thành cái cầu nối.”

Cô ấy thường nói rằng, mọi người thường đặt lịch hẹn mỗi tuần một lần mặc dù có thể họ sẽ cần hỗ trợ vào một thời điểm khác. Sinha mô tả AI là “cầu nối của những nhu cầu mà con người có” theo cách mà con người không thể làm được.

“Một số người gặp khó khăn khi cần tìm kiếm sự hỗ trợ trong cuộc khủng hoảng hàng đêm, nhưng với các ứng dụng trị liệu trí tuệ nhân tạo như Wysa và sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế mà Wysa có thể cung cấp, mọi người sẽ không bị bỏ rơi khi cần sự giúp đỡ.”

Giới hạn của Trí tuệ Nhân tạo

Các phương pháp trị liệu từ trí tuệ nhân tạo vẫn còn những giới hạn tiềm ẩn.

Các vấn đề về bảo mật thông tin và quyền riêng tư cần được lưu ý. Khi chia sẻ vấn đề của mình với trị liệu trí tuệ nhân tạo, điều quan trọng là biết thông tin của bạn sẽ được xử lý như thế nào. Không ai mong muốn dữ liệu của mình bị tấn công mạng. Thực tế, vấn đề về đạo đức của trí tuệ nhân tạo trong trị liệu tâm thần đã được bàn luận trước đó, và các nhà nghiên cứu đang cân nhắc giữa việc tăng cường sự cá nhân hóa hơn, hay lo lắng về quyền riêng tư, quyền tự chủ, và sự thiên vị trong quá trình trị liệu.

Ngoài ra, mối quan hệ giữa con người thực sự quan trọng trong điều trị sức khỏe tinh thần. Mặc dù chỉ là mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân, nhưng tương tác trực tiếp là yếu tố quan trọng mang lại hiệu quả trong điều trị. Đó là lý do mọi người nên mở lòng hơn trong phiên trị liệu của họ.

Ergo Sooru, đồng sáng lập và CEO của DRHOUSE, nói: “Các phương pháp trị liệu dựa trên trí tuệ nhân tạo không thể diễn đạt được các dấu hiệu phi ngôn ngữ, một yếu tố quan trọng và cần thiết để phân tích khi đề xuất phương pháp trị liệu và đạt được kết quả. Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo cũng không thể cung cấp cùng một mức độ hỗ trợ và hiểu biết về mặt cảm xúc như các nhà trị liệu thực sự.”

Nguồn: Google.com

Sự phát triển của trị liệu trí tuệ nhân tạo thật sự rất thú vị. Tuy nhiên, dù có xuất hiện những nhà trị liệu trí tuệ nhân tạo hàng đầu, chúng vẫn không thể có tiêu chuẩn đánh giá tương tự như những nhà trị liệu có trình độ và kinh nghiệm.

Ý nghĩa của sự so sánh này là gì

Có nhiều khả năng cho tương lai của chăm sóc sức khỏe tinh thần, và trí tuệ nhân tạo có thể là một lựa chọn khả thi. Tuy nhiên, hiện tại, cần cẩn trọng với việc sử dụng ChatGPT trong việc cung cấp lời khuyên về vấn đề tinh thần vì công nghệ này vẫn chưa hoàn thiện. Ngay cả khi đạt đến mức độ đó, trí tuệ nhân tạo vẫn không thể thay thế hoàn toàn những phương pháp trị liệu trực tiếp. Mục tiêu sử dụng AI chỉ nên là bổ sung và không thể thay thế hoàn toàn việc tương tác với những nhà trị liệu có bằng cấp, những con người thực sự.

Kết hợp AI và chăm sóc sức khỏe tinh thần

Sự kết hợp giữa phương pháp trị liệu của nhà trị liệu và trí tuệ nhân tạo có lẽ là lựa chọn tốt nhất trong tương lai. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ trong các tình huống khẩn cấp, nhưng gặp trực tiếp những nhà trị liệu vẫn là giải pháp chính và cần được duy trì. Cuối cùng, mỗi người sẽ có phương pháp phù hợp với bản thân mình. Có người chỉ cảm thấy thoải mái khi gặp nhà trị liệu, trong khi người khác lại thấy dễ chịu hơn khi tương tác với trí tuệ nhân tạo.

Sooru nhấn mạnh rằng cần phải can thiệp sâu hơn vào các phương pháp trị liệu trí tuệ nhân tạo để đảm bảo bệnh nhân nhận được sự chăm sóc tốt nhất có thể.

Công nghệ trí tuệ nhân tạo vẫn có thể được áp dụng để cung cấp chăm sóc tinh thần cho người dùng. Một nghiên cứu từ năm 2019 về việc AI đã phân loại hàng nghìn tuyên bố từ những nhà trị liệu trong các buổi Trị liệu Hành vi Nhận thức trực tuyến kéo dài 90,000 giờ, và nghiên cứu này đã ủng hộ ý kiến rằng CBT đã liên quan đến cải thiện triệu chứng của bệnh nhân.

Các nghiên cứu như vậy thể hiện rằng AI có thể hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần theo nhiều cách khác nhau, đặc biệt là trong bối cảnh các tiến bộ công nghệ tiếp tục được thực hiện.

Nguồn: Cengn.ca

Tương lai của sức khỏe tinh thần và trí tuệ nhân tạo

Sinha nhấn mạnh: “Cần phải cẩn trọng khi sử dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc sức khỏe tinh thần, mặc dù có sự thay đổi rõ ràng đang diễn ra. Chúng ta vẫn còn quá sớm để áp dụng AI một cách đầy đủ. Những ứng dụng như Wysa có thể được coi là trí tuệ nhân tạo, nhưng vẫn có một đội ngũ con người lớn đứng sau, mang lại kiến thức và kinh nghiệm để đảm bảo rằng Wysa hoạt động dựa trên sự đồng cảm và hiểu biết sâu sắc. Mục tiêu của chúng tôi là cung cấp một công cụ phù hợp với điều kiện kinh tế của từng người.”

Sooru cũng đề cập: “Trong tương lai, có thể sẽ có nhiều công cụ trí tuệ nhân tạo cung cấp liệu pháp cá nhân hoá hơn, dựa trên việc phân tích dữ liệu như thói quen sinh hoạt, tiền sử bệnh, vv cho những người đang gặp vấn đề về tâm thần.”

“Tổng quan, liệu pháp trí tuệ nhân tạo có thể hữu ích trong việc hỗ trợ sức khỏe tinh thần, nhưng hiện tại, chúng không nên thay thế hoàn toàn các phương pháp trị liệu truyền thống.”