Tản mạn về ngày Tết Nguyên Đán

Buzz

Ngày cập nhật gần nhất: 15/4/2026

Đọc tóm tắt

- Tết Nguyên Đán là ngày lễ trọng đại của người Việt, bắt đầu mùa xuân.
- Tết Nguyên Đán bắt đầu từ ngày mồng một Tháng Giêng âm lịch.
- Chuẩn bị cho Tết bắt đầu từ Tháng Chạp âm lịch.
- Mâm ngũ quả được chuẩn bị cẩn thận với ý nghĩa đặc trưng.
- Người miền Nam và miền Bắc có cách bày mâm ngũ quả khác nhau.
- Ngày Tết, mọi người dâng bày những thứ ngon nhất, tốt nhất.
- Công việc chuẩn bị cho Tết rất bận rộn.
- Ngày mồng một Tết, người ta thăm cha mẹ, thầy cô, trổ tài nấu nướng.
- Tết Nguyên Đán mất dần ý nghĩa truyền thống, cần duy trì và gìn giữ để trở lại với vị trí thiêng liêng.

Tản mạn về ngày Tết Nguyên Đán

Tết Nguyên Đán, ngày lễ trọng đại của người Việt Không biết từ khi nào, con người đã chia năm thành bốn mùa và mùa xuân luôn là mùa đẹp nhất và đầy hy vọng. Mùa xuân bắt đầu bằng Tết Nguyên Đán. Tết Nguyên Đán có lẽ là ngày lễ lớn nhất trong năm. Tết là do chữ “tiết” đọc chệch ra mà thành, chữ Nguyên có nghĩa là bắt đầu, chữ Đán có nghĩa là buổi ban mai, là khởi điểm của năm mới. Tết Nguyên Đán được bắt đầu tính từ thời khắc giao thừa của một năm mới, từ ngày mồng một Tháng Giêng âm lịch và là cái Tết lớn nhất của Việt Nam.

Được biết là như vậy nhưng không khí Tết đã bắt đầu từ rất nhiều ngày trước, có lẽ bước sang Tháng Chạp âm lịch thì không khí Tết đã bắt đầu. Từ ngày hai mươi ba Tháng Chạp, sau lễ đưa tiễn ông Táo về trời thì việc chuẩn bị Tết nhất đã náo nức hơn bao giờ hết. Mặc dù đây là khoảng thời gian bận rộn và tất bật với tất cả mọi người, nhưng không khí háo hức và việc chuẩn bị sắm sửa với rất nhiều thứ như bánh, mứt, lau dọn, sửa sang, trang trí nhà cửa, chuẩn bị gói bánh chưng, bánh tét… đã mang không khí Tết đến với mọi nhà. Và háo hức nhất có lẽ là những cô, cậu bé lứa tuổi nhỏ. Có lẽ trong nhận định non nớt của tuổi học trò thì dường như tất cả mọi người đều mong đợi Tết về. Đang là độ tuổi chưa biết lo, tuổi ăn tuổi chơi nên trẻ con luôn háo hức và mong đợi Tết về hơn ai hết bởi lẽ nó có rất nhiều thứ mà chỉ tâm tư tuổi học trò mới hiểu được. Đối với người lớn, Tết là dịp để gia đình, họ hàng, người thân xa gần sum họp và tưởng nhớ, tri ân ông bà tổ tiên. Cũng là dịp những người thân quen gặp gỡ, thăm hỏi, chúc mừng nhau, cầu mong cho nhau những ước nguyện sớm được đạt thành.

Theo phong tục tập quán thì ngoài dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ khang trang, chuẩn bị bánh mứt thì mỗi nhà đều có mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả đã được chuẩn bị cả tuần trước khi Tết đến. Gọi là ngũ quả nhưng kỳ thực không đơn giản chỉ có năm loại quả nào cũng được, mà mỗi nơi, mỗi miền tuỳ thuộc vào tập tục, quan niệm, mà các loại quả sẽ được chọn lọc mang ý nghĩa đặc trưng khác nhau. Với người miền Nam do theo cách phát âm người ta thường bày các loại quả mà tên mỗi loại đều mang theo ýnghĩa theo như sự mong muốn như:mãngcầu, dừa, đu đủ, xoài… với ngụ ý “cầu vừa đủ xài.” Qua đó thể hiện bản tính mộc mạc, dân dã, bình dị của người dân Nam Bộ, chỉ cần đầy đủ, no ấm mà thôi. Còn người miền Bắc bày mâm ngũ quả theo thuyết ngũ hành của văn hóa phương Đông: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ nên mâm ngũ quả phải theo năm màu tương ứng: trắng , xanh, đen, đỏ, vàng. Thông thường mâm ngũ quả miền Bắc có 5 loại quả gồm: chuối, bưởi, đào, hồng, quít. Ngoài mâm ngũ quả, dù giàu, dù nghèo thì những ngày này, bao giờ mọi người cũng dâng bày lên bàn thờ nhiều thứ ngon nhất, tốt nhất như một sự phô bày những thành quả, những sản phẩm, những món ngon vật lạ mà họ làm ra.

Vào những ngày giáp Tết, công việc càng bận rộn hơn. Để chuẩn bị cho việc gói bánh chưng, bánh tét, người thì mang lá dong hay lá chuối ra lau rửa, người thì đãi đậu, đãi nếp, mỗi người mỗi việc, vừa làm vừa trò chuyện với nhau. Sáng hai mươi tám, hai mươi chín Tết, mặc dù trời còn khá lạnh, mọi người vẫn dậy rất sớm để dọn dẹp nhà cửa, gói bánh chưng hay bánh tét để kịp bắc bếp nổi lửa, nấu bánh trong khoảng từ mười đến mười hai tiếng đồng hồ và vớt bánh trước khi đêm quá khuya.

Thường thì sáng ngày hai mươi chín và ba mươi Tết, người ta đổ về chợ để mua sắm những thứ cần thiết cho gia đình. Có rất nhiều chợ được họp ngay bên lề đường, chỗ ngã ba, ngã tư với rất nhiều loại hàng hoá. Người thì mua một cây đào hoặc một cây mai rất đẹp về chưng bày trong nhà. Có người lại mua cả cây quất to, sai trĩu những quả chín vàng rực rỡ như nắng Xuân. Người ta còn mua những bức tranh dân gian của các làng tranh truyền thống, chọn vài câu đối Tết hay và có ý nghĩa với những nét bút “phượng múa rồng bay” trên nền giấy màu đỏ để treo trong nhà hay ngoài cổng. Vào sáng ngày ba mươi Tết thì cây nêu được dựng lên với ý nghĩa xua đuổi quỷ ma, tảo trừ những xấu xa năm cũ, mang lại những điều may mắn, tốt lành cho năm mới.

Đêm ba mươi Tết, trong không khí tất niên, mọi người ai về nhà nấy để chuẩn bị đón thời khắc giao thừa linh thiêng trong ngôi nhà ấm cúng với những người thân của mình. Con cái được cha mẹ dặn dò rằng sau giao thừa theo phong tục từ xưa đến nay người ta thường kiêng bước chân sang đất nhà khác nếu như mình không phải là người đem lại may mắn hoặc tuổi của mình không hợp với tuổi của chủ nhà kia, vì như thế sẽ mang lại điều xui xẻo cho họ. Sau lễ cúng giao thừa, mọi người kéo nhau ra đường hái lộc và lên đình, chùa xin lễ cầu may.

Sáng mồng một Tết, những người đã được gia chủ nhờ từ trước đến xông đất cho nhau. Gia chủ mời người xông đất ăn bánh, uống nước và trao cho họ chiếc phong bì bao đỏ gọi là lì xì đầu năm. Trong ngày này, người ta thường kiêng quét dọn nhà cửa và nếu có dọn dẹp thì cũng chỉ dồn rác rưới vào trong xó nhà, để đến ngày hôm sau mới được hốt đổ đi vì mọi người quan niệm đó là lộc, là những điều may mắn, tốt lành. Nếu quét dọn sạch sẽ nhà cửa trong ngày mồng một Tết thì cả năm chẳng làm ăn được gì, chẳng thu hoạch được gì, mà nếu không biết giữ gìn cẩn thận tài sản thì mọi thứ trong nhà cũng sẽ lần lượt ra đi hết. Vào những ngày Tết, người ta cũng thường rộng lượng hơn, sẵn sàng tha thứ, bỏ qua cho nhau những lỗi lầm, những đố kỵ, hiềm khích ngày thường. Mọi người luôn vui vẻ, tươi cười, cố gắng nói năng lịch sự, nhẹ nhàng, tránh chuyện to tiếng, cãi vã.

Từ xưa đến nay, người Việt tin rằng: mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy. Ngày mồng một, mọi người thăm cha mẹ, thắp nhang cho tổ tiên, sau đó thăm người cao niên, bậc trưởng thượng trong dòng họ. Sau khi được chúc mừng, ông bà, cha mẹ thường trao lì xì đỏ, bên trong có vài đồng tiền lẻ gọi là tiền mừng tuổi.

Sáng mồng ba Tết, người ta đến thăm các thầy, các cô, kính chúc sức khoẻ, tỏ lòng tôn kính, biết ơn công lao dạy dỗ. Dịp Tết còn là lúc các chị, các mẹ trổ tài nấu nướng, nữ công gia chánh.

Từ ngày mồng bốn Tết, các cuộc vui bắt đầu diễn ra khắp nơi và kéo dài đến hết mùa xuân.

Ngày mồng bảy Tết, người ta làm lễ hạ nêu, kết thúc những ngày vui chơi và bắt đầu cho một năm mới. Hầu hết người Việt vẫn đốt vàng bạc trong lễ tiễn tổ tiên với sự cầu mong được che chở và phù hộ. Những ngày Tết kết thúc nhưng cuộc vui vẫn kéo dài đến cuối tháng Giêng.

Tết Nguyên Đán ngày càng mất đi ý nghĩa truyền thống, mất vị trí thiêng liêng trong tâm thức người Việt, nhất là ở người trẻ. Hy vọng rằng, với sự duy trì và gìn giữ phong tục, tập quán của ngày Tết cổ truyền, Tết sẽ trở lại với đúng nghĩa là ngày lễ trọng đại và thiêng liêng nhất của người Việt.

Và một cái Tết Nguyên Đán nữa lại đến với chúng ta!

Các câu hỏi thường gặp

Tết Nguyên Đán có ý nghĩa như thế nào đối với người Việt?

Tết Nguyên Đán là dịp lễ lớn nhất trong năm, đánh dấu sự khởi đầu của năm mới theo âm lịch. Đây là thời gian để các gia đình sum vầy, tưởng nhớ tổ tiên và cầu chúc những điều may mắn, thịnh vượng cho năm mới.

Mâm ngũ quả có ý nghĩa gì trong ngày Tết Nguyên Đán?

Mâm ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ và thể hiện những mong muốn như sự đủ đầy, may mắn và tài lộc. Các loại quả thường được chọn theo từng miền, mỗi loại mang một ý nghĩa riêng biệt.

Tại sao người Việt lại kiêng quét dọn nhà cửa vào ngày mồng một Tết?

Vào mồng một Tết, người Việt kiêng quét dọn nhà cửa vì họ quan niệm rằng nếu quét rác trong ngày đầu năm sẽ xua đuổi tài lộc và may mắn. Họ chỉ dọn dẹp vào ngày hôm sau để giữ lại sự thịnh vượng cho cả năm.

Có những phong tục gì đặc biệt trong dịp Tết Nguyên Đán ở Việt Nam?

Một số phong tục đặc biệt trong Tết Nguyên Đán gồm việc dâng cúng tổ tiên, mời người xông đất, lì xì đầu năm, dựng cây nêu và các hoạt động thăm viếng gia đình, thầy cô. Tất cả mang lại không khí sum vầy, ấm cúng và may mắn.

Tết Nguyên Đán ở miền Bắc và miền Nam có sự khác biệt gì?

Tết Nguyên Đán ở miền Bắc thường chú trọng vào mâm ngũ quả theo ngũ hành và các phong tục thờ cúng tổ tiên. Còn miền Nam, mâm ngũ quả mang ý nghĩa cầu đủ đầy và người dân thường tổ chức Tết với những món ăn đặc trưng như bánh tét, bánh chưng.

Nội dung từ Mytour nhằm chăm sóc khách hàng và khuyến khích du lịch, chúng tôi không chịu trách nhiệm và không áp dụng cho mục đích khác.

Nếu bài viết sai sót hoặc không phù hợp, vui lòng liên hệ qua Zalo: 0978812412 hoặc Email: [email protected]