Collagen là một loại protein cấu trúc quan trọng xuất hiện tự nhiên trong các cấu trúc như da, xương, gân và dây chằng trên toàn bộ cơ thể. Khi tuổi tác gia tăng, sự sản xuất collagen giảm, và nhiều người cố gắng tái tạo lượng collagen bằng cách bổ sung thêm.

Mặc dù đã có nhiều tuyên bố về việc bổ sung collagen có thể cải thiện độ đàn hồi của da, đối phó với những vấn đề liên quan đến tuổi tác, củng cố xương và mang lại nhiều lợi ích khác, thực tế chỉ có một số nghiên cứu độc lập và chặt chẽ thực hiện kiểm tra hiệu quả của chúng.

Nhiều nghiên cứu đối với lợi ích của việc bổ sung collagen đã được thực hiện ở quy mô nhỏ hoặc giới hạn trong một số phạm vi cụ thể. Hơn nữa, hầu hết những nghiên cứu này thường được tài trợ bởi các công ty cung cấp collagen lớn, điều này có thể tạo ra lợi ích từ các kết quả tích cực.

Dưới đây là một số kết quả từ các nghiên cứu hiện đại.

• Da

Collagen chiếm 75% khối lượng khô của da. Trong một nghiên cứu năm 2015, các chuyên gia đã phân tích khả năng cải thiện mật độ collagen trong mô da trong môi trường thí nghiệm.

Kết quả cho thấy, bổ sung collagen có thể cải thiện sự đàn hồi và mạng lưới collagen trong da, giúp giảm các dấu hiệu của lão hóa da.

Trong một nghiên cứu năm 2014 về Dược lý và Sinh lý Học Da, phụ nữ từ 35 đến 55 tuổi sử dụng collagen hoặc giả dược mỗi ngày trong tám tuần. Kết quả cho thấy, người sử dụng collagen có cải thiện độ đàn hồi da so với nhóm giả dược.

Nghiên cứu năm 2019 về việc bổ sung collagen qua đường uống cũng đánh giá tác dụng của nó đối với làn da già và vết thương. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng collagen là an toàn và có thể cải thiện độ đàn hồi, mức hydrat hóa, và mật độ của da. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rằng cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định liều lượng thích hợp và ứng dụng y tế cụ thể.

• Sức khỏe Xương

Hiện nay, chưa có đủ chứng cứ để xác định liệu bổ sung collagen có thể cải thiện sức khỏe xương hay không.

Trong một nghiên cứu năm 2010 được công bố trên Maturitas, collagen không có ảnh hưởng đến sức khỏe xương của phụ nữ ở thời kỳ mãn kinh. Trong nghiên cứu này, 71 phụ nữ có xương yếu được chia thành nhóm sử dụng collagen thủy phân hoặc giả dược trong 24 tuần. Kết quả cho thấy, bổ sung collagen không ảnh hưởng đến chuyển hóa xương.

Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2018 trên Nutrients kết luận rằng collagen peptide có thể tăng mật độ khoáng xương ở phụ nữ sau mãn kinh.

• Cơ thể

Một số người sử dụng collagen nhằm bảo vệ khối cơ hoặc giảm cân mỡ. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều hạn chế trong các nghiên cứu và kết quả thường đa dạng.

Nghiên cứu năm 2019 trên Nutrients đã kiểm tra tác động của bổ sung collagen kết hợp với tập luyện sức đề kháng đối với thành phần cơ thể ở nam giới thường xuyên tập thể dục. 57 người tham gia chương trình kéo dài 12 tuần, sử dụng collagen hoặc giả dược.

Kết quả cho thấy cả hai nhóm đều tăng kích thước và tăng khối lượng cơ thể không mỡ cùng mức độ. Tuy nhiên, nhóm sử dụng collagen cho thấy sự tăng nhẹ về khối lượng cơ không mỡ, được cho là liên quan đến sự cải thiện của mô liên kết.

Một thử nghiệm nhỏ khác so sánh protein collagen thủy phân với protein whey ở phụ nữ cao tuổi. Kết quả nghiên cứu năm 2009 trên Tạp chí Journal of the American Dietetic Association cho thấy, việc sử dụng collagen thủy phân giúp duy trì khối lượng cơ không mỡ của cơ thể.

• Đau Khớp

Collagen kích thích sản xuất sụn, giúp bảo vệ xương. Sụn giúp khớp di chuyển mềm mại. Khi già đi, sản xuất collagen và sụn giảm. Có chứng cứ cho thấy bổ sung collagen có thể giảm đau khớp và các triệu chứng của viêm khớp.

Năm 2019, các nhà nghiên cứu đã xem xét tác động của bổ sung collagen đối với triệu chứng viêm khớp. Đánh giá tổng hợp được công bố trên International Orthopedics kết luận rằng collagen có hiệu quả trong việc giảm độ cứng liên quan đến viêm khớp, tuy nhiên, hiệu quả giảm đau và hạn chế chức năng khớp thì ít.

Có thông tin cho biết việc sử dụng collagen bổ sung có thể gây ra những vấn đề như rối loạn tiêu hóa nhẹ hoặc ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận vị trong miệng. Đối với những người có dị ứng với cá, động vật có vỏ hoặc trứng, nên tránh sử dụng collagen vì nhiều sản phẩm collagen được chế tạo từ những thành phần này.

Ngoài ra, có lo ngại rằng việc kích thích quá trình sản xuất collagen có thể dẫn đến tình trạng mất cân bằng oxi hóa và tạo ra các gốc tự do oxy (Reactive Oxygen Species).

Một số sản phẩm collagen đã bị FDA thu hồi do quảng cáo sai lệch. Theo FDA, những sản phẩm thúc đẩy sản xuất collagen hoặc xóa nếp nhăn được coi là loại thuốc, không phải là chất bổ sung. Những sản phẩm này phải cung cấp bằng chứng về độ an toàn và hiệu quả. Nếu không có bằng chứng (hoặc không đủ bằng chứng) được cung cấp, chúng sẽ không được phép lưu hành trên thị trường.

Hiện tại, collagen bổ sung chưa được kiểm nghiệm về độ an toàn và cần lưu ý rằng tính an toàn của chúng đối với phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ em và những người có các vấn đề về sức khỏe hoặc đang dùng thuốc chưa được đánh giá.

Do đó, để biết chính xác liệu có nên sử dụng collagen ở độ tuổi nào, bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ và được tư vấn về cách sử dụng, thời điểm và liều lượng.

Nguồn tham khảo: medicalnewstoday.com, verywellhealth.com

• Có nên sử dụng collagen khi đang cho con bú?
• Uống collagen thường xuyên có tác dụng tốt không?
• Tác dụng phụ của việc sử dụng collagen