Tăng YÊU TIẾNG VIỆT qua những trang sách

 Trong cuốn sách này, tác giả bày tỏ lo ngại về việc tiếng Việt dần mất đi tính trong sáng. Vấn đề này cũng được đề cập trong nhiều tác phẩm khác như Tiếng Việt, văn Việt, người Việt; Chút dấu vết của quá khứ; Cuộc sống trong từ ngữ…

Bảo tồn tính trong sáng của ngôn ngữ

TS Hồ Xuân Mai tốt nghiệp ĐH Tổng hợp TP.HCM. Ông là tiến sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học So sánh - Đối chiếu (Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ). Ông đã xuất bản nhiều sách, báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành.

Trong Ai làm đau tiếng Việt? (Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM ấn hành), TS Hồ Xuân Mai phân tích các tình trạng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục khi sử dụng tiếng Việt, ngôn ngữ đã nhiều lần được mượn từ tiếng Hán, Pháp, Khmer…

Sự sáng tạo trong việc mượn ngôn ngữ đã khiến tiếng Việt ngày càng phát triển. Nguyên nhân “đau lòng” của tiếng Việt có thể xuất phát từ nhiều phương diện khác nhau. Dưới tác động của xã hội và sự lan truyền văn hóa trong giới trẻ, hiện nay, nhiều người đã nói và viết sai tiếng mẹ đẻ của mình. Đặc biệt, việc các cơ quan truyền thông hoặc các nhà lãnh đạo truyền bá ngôn ngữ không đúng chuẩn sẽ gây ra những hiểu lầm về tiếng Việt trong cộng đồng.

Để người đọc hiểu và nhận thức được mục đích chuyển tải của tài liệu về ngôn ngữ này, tác giả Hồ Xuân Mai đã sử dụng phong cách viết đơn giản cùng với các bài thực hành dễ hiểu.

Nếu Chịu đựng ai khiến tiếng Việt đau đớn? là tâm hồn xót xa của tác giả Hồ Xuân Mai, Tiếng Việt, văn Việt, người Việt (Nhà xuất bản Trẻ phối hợp với Phương Nam Books phát hành) phản ánh quan điểm của GS Cao Xuân Hạo về một số vấn đề liên quan đến ngôn ngữ, văn học và thậm chí cả nền văn hóa của dân tộc.

Tập hợp một số bài viết đã được đăng trên các tờ báo trong giai đoạn từ 1982 đến 2001 của ông. Tác phẩm được phân thành ba phần: Tiếng Việt, Văn Việt, Người Việt và văn hóa Việt.

Dành nhiều năm để nghiên cứu và góp phần vào việc xây dựng phương pháp phân tích cấu trúc của ngôn ngữ mẹ đẻ, GS Cao Xuân Hạo luôn cảm thấy đau lòng trước những vấn đề liên quan sâu sắc đến việc sử dụng tiếng Việt và tác động của nó đối với văn học, văn hóa của Việt Nam.

Từ ngôn ngữ đến văn hóa

Trang “Ngày ngày viết chữ” do Nguyễn Thùy Dung thành lập từ năm 2017, hiện thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi từ các bạn trẻ trong và ngoài nước.

Thu thập từ những thảo luận sôi nổi trên trang cùng với sự tìm hiểu từ các từ điển như Đại Nam Quốc âm tự vị, Việt Nam tự điển, Hán Việt tự điển, Nguyễn Thùy Dung viết ra Một chút của chữ xưa còn đây (Nhà xuất bản Thế Giới phối hợp với Wavebooks phát hành) với hy vọng rằng qua các bài viết kèm theo ví dụ cụ thể sẽ phần nào mô tả được góc nhìn văn hóa của người Việt.

Từ “xưa” trong tiêu đề cuốn sách gợi nhắc ý nghĩa tìm về nguồn gốc xa xưa của tiếng Việt. Tác giả muốn nhắc nhở bạn đọc rằng những nét cổ xưa của tiếng Việt ngày nay đã phai nhạt theo thời gian. Mỗi người Việt cần phải có trách nhiệm sử dụng ngôn ngữ một cách chuẩn mực và bảo tồn hồn của tiếng Việt.

Cuốn sách bao gồm 100 từ, được phân thành hai phần với mục đích giải thích nguồn gốc của một số từ Hán Việt và cảnh báo về việc lạm dụng ngôn ngữ cùng với các lỗi phổ biến khi sử dụng tiếng Việt. Theo tác giả, còn rất nhiều điều thú vị ẩn sau ngôn ngữ hàng ngày của chúng ta và nếu được hiểu biết, mỗi người sẽ yêu quý ngôn ngữ mẹ đẻ hơn.

Ý nghĩa của tiếng Việt cũng được GS Hoàng Tuệ đề cập trong cuốn Cuộc sống trong ngôn ngữ (Nhà xuất bản Trẻ xuất bản).

Sách bao gồm nhiều bài viết nói về những đặc điểm hay, đẹp của ngôn ngữ chung và tiếng Việt riêng. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng tổng hợp một loạt bài viết nhấn mạnh sự đóng góp của các danh nhân văn học, như: Nguyễn Du, Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu và phong cách ngôn ngữ của Hồ Chủ tịch, Thủ tướng Phạm Văn Đồng...

Trên hết, Cuộc sống trong ngôn ngữ thể hiện tâm hồn lo lắng, mong muốn bảo tồn, phát triển tiếng Việt dưới bút tài hoa và kiến thức uyên thâm của cố GS Hoàng Tuệ - nguyên Viện trưởng Viện Ngôn ngữ Việt Nam, một trong những người đã đề ra cơ sở cho việc nghiên cứu về ngôn ngữ ở Việt Nam.