
Soạn bài Luận về một tư duy, nguyên lý
Điều 1
Điều 1 (trang 20 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Hiểu đề và xây dựng dàn ý
Đề bài: Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi dưới đây của nhà thơ Tố Hữu:
Ừ! Sống đẹp thế nào, bạn ơi?
a. Hiểu đề
b. Xây dựng dàn ý
Giải thích cặn kẽ:
a. Hiểu rõ đề
- Câu thơ của Tố Hữu nêu lên vấn đề: sống đẹp.
- Với giới trẻ, học sinh ngày nay, sống đẹp là nâng cao kiến thức, phát triển nhân cách, theo đuổi ước mơ và hành động để đạt được ước mơ đó.
- Để có cuộc sống đẹp, con người cần phát triển nhiều phẩm chất: lòng nhân ái, tinh thần khiêm nhường, can đảm, lịch sự, kiên nhẫn, quyết tâm, lòng ham học hỏi.
- Đối với đề bài này, cần áp dụng một số phương pháp lập luận như: giải thích, minh chứng, phân tích, nhận xét.
- Để bài viết thuyết phục, nên sử dụng các tài liệu từ nhiều lĩnh vực trong cuộc sống. Có thể trích dẫn ví dụ từ văn học để làm cho bài viết phong phú hơn.
b. Xây dựng dàn ý
- Mở đầu:
+ Giới thiệu vấn đề (giải thích/chỉ rõ/tiếp thu/phản biện).
+ Trình bày vấn đề (trích dẫn nguyên văn/tóm tắt ý chính của bài viết).
- Nội dung chính:
+ Định nghĩa khái niệm “sống đẹp”.
+ Phân tích các khía cạnh thể hiện lối sống đẹp, giới thiệu một số mô hình sống đẹp trong thực tế và trong văn học.
+ Đánh giá những quan điểm và hành vi không tích cực trong cuộc sống.
+ Xác định mục tiêu và cách thức để thực hiện để có cuộc sống đẹp.
- Kết luận: Đánh giá ý nghĩa của việc sống một cuộc sống đẹp.
Điều 2
Điều 2 (trang 20 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Dựa trên kết quả thảo luận trước đó, hãy chia sẻ quan điểm của bạn về việc làm bài nghị luận về một ý tưởng đạo lý.
Giải thích chi tiết:
- Mở đầu: Đặt ra vấn đề cần thảo luận
- Nội dung chính:
+ Định nghĩa ý tưởng, đạo lý
+ Phân tích các khía cạnh đúng, phản bác các quan điểm sai lệch của vấn đề thảo luận
+ Trình bày ý nghĩa, rút ra bài học và hành động cho bản thân
- Tóm lại: Tổng kết vấn đề cần thảo luận
Bài tập
Phương pháp giải quyết:
Giải thích chi tiết:
Câu 1 (trang 21 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Đọc kỹ đoạn văn của Gi. Nê-ru để xác định câu trả lời cho những câu hỏi dưới đây:
a) Vấn đề mà Gi. Nê-ru đưa ra để thảo luận là gì? Dựa vào nội dung cơ bản của vấn đề đó, hãy đặt tên cho bài văn.
b) Để thảo luận, tác giả đã sử dụng những phương pháp lập luận nào, hãy cho ví dụ?
c) Phong cách diễn đạt trong bài văn trên có điểm gì đặc biệt?
Trả lời:
a.
- Vấn đề mà Nê-ru, Tổng thống Ấn Độ, đưa ra là về văn hóa và các biểu hiện văn hóa trong con người.
- Có thể đặt tên cho văn bản là: Bàn luận về văn hóa con người.
b.
- Tác giả đã sử dụng các phương pháp lập luận như: Giải thích, minh chứng, phân tích, nhận xét
- Ví dụ (Về phương pháp giải thích):
'Văn hoá có phải là sự phát triển bên trong của mỗi con người hay không? Đó có phải là cách hành xử của họ đối với nhau không? Văn hoá có phải là khả năng tự nhận thức và hiểu biết về bản thân và hiểu biết về người khác, là khả năng truyền đạt hiểu biết về bản thân cho người khác không? Theo tôi, văn hoá là tất cả những điều đó.'
+ Từ đoạn đầu đến “hạn chế về trí tuệ và văn hoá': Giải thích và khẳng định vấn đề (minh chứng).
+ Phần còn lại là phân tích và nghị luận.
c. Đặc điểm trong cách diễn đạt:
+ Sử dụng câu hỏi để thu hút sự chú ý.
+ Sử dụng cú pháp và thể hiện bằng hình ảnh
+ Diễn đạt một cách rõ ràng, sinh động
Câu 2 (trang 22 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Nhà văn Nga L. Tôn xtôi đã nói: 'Lý tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lý tưởng thì không có hướng đi vững chắc, và không có hướng đi vững chắc thì không có ý nghĩa cuộc sống'. Anh (chị) hãy thảo luận về vai trò của lý tưởng trong cuộc sống con người.
Trả lời:
a) Ý nghĩa của 'Lý tưởng'
- 'Lý tưởng là hình mẫu cao quý nhất, là tượng trưng tuyệt vời về con người hoàn hảo, về một xã hội lý tưởng, là biểu tượng của sự hoàn thiện, toàn vẹn trong cuộc sống mà mỗi người tự xây dựng và coi đó là mục tiêu để đạt được. Lý tưởng là nguồn cảm hứng, là mục tiêu mà mỗi người cố gắng theo đuổi suốt đời.'
b) Tầm quan trọng của lý tưởng:
- Lý tưởng là ánh sáng chỉ đường; không có lý tưởng thì cuộc sống trở nên vô nghĩa.
- Hướng đến vẻ đẹp hoàn thiện
- Thúc đẩy con người không ngừng phấn đấu
- Gieo mầm niềm tin và sự lạc quan trong mọi bước đi
'Ai không biết ngày mai mình sẽ làm gì, thì người đó là người đang trải qua khó khăn' (M. Gor-ki).
c) Thảo luận
Những người không có lý tưởng sẽ đối mặt với cuộc sống, tương lai như thế nào?
d) Ý nghĩa của lý tưởng cá nhân và hành trình chinh phục lý tưởng đó: Không ngừng rèn luyện, tự hoàn thiện và hành động.
