Buzz
Gần đây, khá nhiều người trẻ đề cập đến khái niệm 'phát triển đa chiều' khi nói về sự nghiệp của mình. Điều này là hiển nhiên, vì có rất nhiều người trẻ đang phải đối mặt với sự không rõ ràng và bối rối trong việc xây dựng sự nghiệp. Vậy phát triển đa chiều là gì? Nó có tác động như thế nào đối với quá trình phát triển sự nghiệp? Hãy tham khảo nội dung dưới đây để hiểu cách tạo dựng thành tựu từ sự phát triển đa chiều.
Biểu đồ phát triển đa chiều trong sự nghiệp là gì?
Biểu đồ phát triển đa chiều trong sự nghiệp là một biểu đồ mô tả các hướng phát triển trong công việc của một cá nhân. Nó bao gồm trục dọc (đa chiều) và trục ngang tạo ra một góc để trực quan hóa các hướng phát triển nghề nghiệp. Vì vậy, nếu bạn đang phân vân không biết mình muốn gì, thực sự yêu thích công việc gì và hướng nào phù hợp nhất, thì biểu đồ này sẽ giúp bạn giải quyết các khúc mắc đó.
Trên biểu đồ phát triển nghề nghiệp, bạn có thể thấy hai hướng chính:
- Trục dọc (đa chiều) hiển thị giá trị chuyên môn, thu nhập và sự tiến bộ trong sự nghiệp của bạn
- Trục ngang mô tả giá trị là trải nghiệm, kiến thức rộng và kinh nghiệm tổng quát.
Đọc tiếp để hiểu thêm về sự phát triển đa chiều.
Phát triển theo chiều dọc, kiến thức hình chữ I
Trong sự phát triển đa chiều, phát triển theo chiều dọc là…
- Cách suy nghĩ và hiểu biết về một lĩnh vực cụ thể
- Còn được biết đến với tên gọi “sự biến đổi.”
- Ví dụ: bao gồm việc chuyển sang giai đoạn tâm lý mới, tạo ra ý nghĩa và quan điểm mới, phát triển một cách toàn diện hơn so với các giai đoạn trước đó.
- Thay đổi cách chúng ta hiểu về thực tế, làm thay đổi cách chúng ta giải thích trải nghiệm một cách rõ ràng, đạt đến mức độ chuyên sâu hơn.
- Rất ít khi những người theo đuổi phát triển theo chiều dọc chuyển sang phát triển theo chiều ngang.
Nếu quyết định phát triển sự nghiệp theo chiều dọc, bạn cần biết mình thích lĩnh vực nào và muốn làm gì. Bởi điều này sẽ ảnh hưởng đến thời gian bạn dành để nghiên cứu và tích luỹ kinh nghiệm chuyên sâu về lĩnh vực đó. Khi chọn con đường phát triển sự nghiệp theo chiều dọc, mục tiêu cuối cùng của bạn là trở thành chuyên gia trong lĩnh vực bạn lựa chọn. Bên cạnh đó, sự tiến bộ và mức lương sẽ tăng theo tỷ lệ với thời gian và công sức bạn đầu tư vào công việc hoặc lĩnh vực đó.
Tuy nhiên, khi đạt đến một ngưỡng nhất định, hoặc khi chức vụ mới đòi hỏi, người theo đuổi phát triển theo chiều dọc sẽ cần phải tìm hiểu về các lĩnh vực khác để đáp ứng yêu cầu công việc. Khi đó, họ sẽ chuyển sang phát triển theo chiều ngang, tiếp tục tích luỹ kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn trong các lĩnh vực khác. Ở giai đoạn này, mức lương và chức vụ không tăng cao bằng vì họ gần như là người mới trong lĩnh vực mới này.
Phát triển theo chiều ngang, kiến thức hình gạch ngang
Trong sự phát triển đa chiều ngang, phát triển theo chiều ngang là…
- Bàn về những gì bạn biết hoặc suy nghĩ.
- Còn được biết đến với tên gọi “chuyển giao” (mở rộng kiến thức trong cùng một giai đoạn).
- Ví dụ: phát triển các kỹ năng mới, tích lũy thông tin và kiến thức, chuyển đổi thông tin/kiến thức từ một lĩnh vực sang lĩnh vực khác.
- Không cần phải thay đổi cách hiểu, cách giải thích ý nghĩa về hệ thống niềm tin hoặc các giả định cơ bản mà chúng ta đã biết về bản thân, người khác và thế giới.
- Thường chọn phát triển theo chiều dọc sau một thời gian.
Ngược lại với việc lựa chọn phát triển theo chiều dọc, những người chọn phát triển sự nghiệp theo chiều ngang thường chưa rõ ràng về sở thích và muốn hướng nào trong ngành nghề.
Vì mỗi người đều có một chút sở thích và hiểu biết chuyên sâu, nên thường sẽ phát triển theo chiều rộng hơn là chiều sâu. Kết quả là mặc dù có nhiều kinh nghiệm và hiểu biết tổng quát trong ngành, nhưng thường không có sự thăng tiến và mức lương không tăng.
Tuy nhiên, sẽ đến một thời điểm, họ sẽ nhận ra bản thân thực sự giỏi và yêu thích lĩnh vực, công việc nào nhất để tập trung phát triển sự nghiệp. Lúc đó, họ sẽ bắt đầu dành nhiều thời gian và công sức vào lĩnh vực đó. Nhờ kiến thức tổng quát và kinh nghiệm, họ sẽ thăng tiến nhanh hơn và có mức lương cao hơn.
Phát triển kiến thức hình chữ T
Trong vấn đề sự phát triển đa chiều ngang thì phát triển kiến thức theo hình chữ T là sự kết hợp giữa mở rộng ngang và sâu dọc trong quá trình học. Điều này giúp xây dựng sự nghiệp vững chắc, với kiến thức sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể và đồng thời có hiểu biết đa ngành.
Để đạt được kiến thức chuyên môn ở nhiều lĩnh vực, cần sự đầu tư thời gian và nỗ lực tư duy. Việc nhận ra khả năng phát triển kiến thức và sự nghiệp càng sớm càng quan trọng.
Hãy tự đánh giá bản thân qua 5 câu hỏi sau, với thang điểm 1-6 về mức độ hiểu biết:
- Bắt đầu (1): Bạn chưa bắt đầu học lĩnh vực mong muốn và thiếu kỹ năng liên quan.
- Chưa áp dụng (2): Bạn đã bắt đầu học nhưng chưa áp dụng vào công việc.
- Newbie (3): Bạn mới bắt đầu và cần hỗ trợ từ người hướng dẫn.
- Lin hoạt (4): Bạn có khả năng áp dụng kỹ năng và kiến thức linh hoạt vào công việc.
- Nhuần nhuyễn (5): Bạn làm việc mượt mà, nhưng có thể cần thêm thời gian suy nghĩ trong một số tình huống.
- Chuyên gia (6): Bạn là chuyên gia với kỹ năng và kiến thức xuất sắc.
Dựa trên thang điểm trên, hãy trả lời 5 câu hỏi sau để phát triển sự nghiệp cũng như xác định việc sự phát triển đa chiều ngang:
- Cải thiện (1): Bạn muốn nâng cao kiến thức/kỹ năng ở điểm nào?
- Hài lòng (2): Kiến thức/kỹ năng nào bạn hài lòng và không cần phát triển thêm?
- Bắt đầu (3): Bạn muốn khám phá lĩnh vực mới nào?
- Học sâu (4): Bạn quan tâm đến việc nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực nào?
Xây dựng sự nghiệp như thế nào sẽ tốt hơn?
Có thể bạn đang phân vân giữa việc chọn con đường phát triển ngang hay phát triển dọc trong sự nghiệp của mình?
Một điểm quan trọng khi xây dựng sự nghiệp là bạn phải rõ ràng về mục tiêu và lý do bạn chọn con đường đó.
Hãy đánh giá lại điểm mạnh và điểm yếu của bản thân sau đó đưa ra hướng phát triển. Đừng để cơ hội trôi qua vì sự do dự, hãy quyết định và kiên nhẫn với lựa chọn của mình.
Nếu muốn nghe ý kiến từ những người có kinh nghiệm, hãy chia sẻ suy nghĩ và thắc mắc với gia đình, người hướng dẫn hoặc bạn bè. Mentor hoặc chuyên gia trong lĩnh vực sẽ cung cấp sự hỗ trợ và tư vấn có ích nhất cho bạn.
Cuối cùng, quyết định hành động là chìa khóa quan trọng nhất cho thành công của bạn, dù bạn lựa chọn phát triển chiều dọc hay ngang trong sự nghiệp. Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn và tìm ra lựa chọn phù hợp nhất cho mình.
