Buzz
Nếu bạn nghĩ rằng bạn, hoặc một thanh thiếu niên bạn biết, có thể đang trải qua trầm cảm, thì bạn đã đến đúng nơi.
Trầm cảm không chỉ đơn giản là cảm giác buồn chán. Đó là một nhóm các vấn đề sức khỏe tinh thần, liên quan đến cảm giác trống rỗng, mất hứng thú hoặc thậm chí là sự cáu kỉnh, có thể làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động hàng ngày của bạn.
Trong thời niên thiếu, cơ thể và não bộ của bạn trải qua nhiều biến đổi. Sự biến đổi về nồng độ hormone có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng của bạn, và có những thắc mắc lớn về tình bạn và bản thân bắt đầu xuất hiện. Đôi khi, điều này có thể làm bạn cảm thấy một chút bối rối.
Cảm xúc trải qua sự thăng trầm là điều bình thường, nhưng nếu điều này kéo dài hơn 2 tuần và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của bạn, đó có thể là dấu hiệu của trầm cảm.
Hãy đọc để hiểu rằng tác động của bệnh trầm cảm đối với thanh thiếu niên là gì và làm thế nào để giải quyết vấn đề.
Bệnh trầm cảm ở thanh thiếu niên phổ biến như thế nào?
Trầm cảm là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến nhất ở Hoa Kỳ. Nó có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi, nhưng các triệu chứng thường bắt đầu ở tuổi thanh thiếu niên hoặc sớm trong thời kỳ trưởng thành.
Theo Khảo sát Quốc gia về Sử dụng Ma túy và Sức khỏe (NSDUH) năm 2019, 15,7% thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi đã trải qua ít nhất một giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng.
Và theo một nghiên cứu trên Tạp chí Nhi Khoa, 3,2% trẻ em và thanh thiếu niên ở Hoa Kỳ được chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm vào năm 2016.
Tuy nhiên, không chỉ vì phổ biến mà trầm cảm trở nên nghiêm trọng hơn. Trầm cảm có thể ảnh hưởng lớn và sâu rộng đến cuộc sống của bạn, và việc điều trị là bước đầu để bạn cảm thấy khá hơn.
Biểu hiện
Mặc dù có nhiều biểu hiện giống nhau, nhưng thanh thiếu niên có thể trải qua trầm cảm theo cách khác biệt so với người lớn. Người lớn thường cảm thấy buồn, trong khi thanh thiếu niên thường cảm thấy rất cáu kỉnh.
Nhận ra cảm xúc bình thường và nhận biết sự thay đổi trong tâm trạng qua các giai đoạn trầm cảm rất quan trọng. Xác định trầm cảm là bước quan trọng đầu tiên để điều trị và kiểm soát bệnh.
Các biểu hiện của giai đoạn trầm cảm ở thanh thiếu niên thường bao gồm:
Thường cảm thấy buồn hoặc dễ khóc
Cảm thấy cáu kỉnh, tức giận hoặc căm ghét hơn bình thường
Cảm thấy tuyệt vọng
Tự ti hoặc cảm thấy tội lỗi
Năng lượng thấp
Mất hứng thú hoặc mất niềm vui trong các hoạt động bình thường
Buồn chán kéo dài
Cảm giác cô lập khỏi gia đình
Khó tập trung hoặc đưa ra quyết định
Thành tích học tập kém hơn
Khó ngủ
Gặp khó khăn trong các mối quan hệ hoặc giao tiếp
Thay đổi khẩu vị hoặc cân nặng
Thường xuyên than phiền về thể chất, như đau đầu hoặc đau bụng
Có suy nghĩ hoặc hành động tự hại hoặc tự sát.
Thanh thiếu niên mắc phải trầm cảm có thể gặp khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ xã hội và học tập lành mạnh. Việc điều trị trầm cảm rất quan trọng để cải thiện sức khỏe tinh thần hiện tại và tương lai.
.png)
Nguyên nhân và các yếu tố rủi ro
Chứng rối loạn lo âu không chỉ xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trầm cảm phụ thuộc vào sự tương tác của nhiều yếu tố:
Di truyền: Nghiên cứu thường xuyên kết luận rằng có yếu tố di truyền trong tiền sử gia đình của những người mắc chứng trầm cảm nặng, cũng như các rối loạn cảm xúc khác nhau như trầm cảm và rối loạn lưỡng cực.
Sinh học: Các chất hóa học trong não như dopamine, norepinephrine và serotonin đều liên quan đến trầm cảm. Nghiên cứu mới chỉ ra rằng sự phát triển và hoạt động của tế bào thần kinh cũng có tác động lớn. Cấu trúc não như hồi hải mã, hạch hạnh nhân và thùy trán, đều đóng vai trò trong trầm cảm.
Môi trường: Trải qua thời thơ ấu bất hạnh hoặc traumatised trong tuổi vị thành niên thường gắn liền với trầm cảm. Điều này có thể là kết quả của lạm dụng tình dục hoặc thể chất, tử vong của một người thân, hoặc sự kiện đau lòng.
Nhiều yếu tố rủi ro khác có thể dẫn đến trầm cảm và làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở thanh thiếu niên. Bao gồm:
Áp lực cuộc sống nặng nề
Các rối loạn tâm thần khác như lo âu
Bất bình đẳng về kinh tế, chủng tộc hoặc giới tính
Mất mát hoặc đau khổ
Xung đột gia đình
Điều trị bệnh mãn tính
Thay đổi đột ngột trong cuộc sống, như di chuyển hoặc ly hôn của phụ huynh
Mỗi yếu tố rủi ro mà thanh thiếu niên phải đối mặt đều ảnh hưởng tiềm ẩn đến sức khỏe tinh thần của họ.
Đối với thanh thiếu niên, áp lực xã hội - từ bạn bè, gia đình, giải trí và phương tiện truyền thông - có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về sức khỏe tinh thần.
Các vấn đề về hình ảnh cơ thể, ngoại hình, bản dạng giới và xu hướng tình dục thường phổ biến ở những thanh thiếu niên đang phát triển và có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc chứng trầm cảm.
Những người trẻ, đặc biệt là các em gái từ các cộng đồng nhập cư hoặc nghèo khó, thường chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ trầm cảm và các vấn đề sức khỏe tinh thần khác. Điều này cũng đúng đối với các cộng đồng da màu.
Một số lượng lớn các yếu tố môi trường mà thanh thiếu niên phải đối mặt khiến các triệu chứng trầm cảm trở nên nặng nề hơn. Những yếu tố này bao gồm:
Căng thẳng cấp tính
Thiếu dinh dưỡng
Thiếu kích thích
Tuổi teen thường gặp nguy cơ của trầm cảm, như:
Lạm dụng chất kích thích
Tự gây tổn thương cho bản thân
Quan hệ tình dục không an toàn
Ý định tự tử
Nhiều yếu tố có thể gây ra trầm cảm, và dấu hiệu thường khác nhau tùy người.
.png)
Chẩn đoán
Nếu bạn nghĩ bạn hoặc ai đó bạn biết đang trải qua trầm cảm, hãy xem xét một cách nghiêm túc. Sự hỗ trợ có thể giúp cải thiện tình trạng bệnh.
Trò chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn hiểu và đối mặt với những suy nghĩ và cảm xúc buồn. Thuốc cũng có thể hữu ích trong một số trường hợp.
Để chẩn đoán trầm cảm, bác sĩ hoặc nhà tâm lý sẽ thảo luận với bạn về triệu chứng và thời gian bạn đã trải qua chúng. Họ có thể muốn thảo luận với cha mẹ hoặc người chăm sóc của bạn nếu bạn đồng ý.
Có nhiều loại trầm cảm, như rối loạn trầm cảm nặng (MDD) và rối loạn trầm cảm dai dẳng (PDD). Mỗi loại có các tiêu chuẩn chẩn đoán riêng.
Giai đoạn trầm cảm nặng ở trẻ em và thanh thiếu niên được xác định bởi tâm trạng cáu kỉnh, buồn bã nghiêm trọng hoặc mất hứng thú trong hầu hết các hoạt động trong khoảng 2 tuần. Để được chẩn đoán, cần ít nhất 4 triệu chứng bổ sung.
PDD, hay còn gọi là dysthymia, là một dạng trầm cảm mãn tính nhưng không nghiêm trọng bằng. Nó thường đi kèm với tâm trạng cáu kỉnh hoặc chán nản kéo dài ít nhất 1 năm, tuy nhiên ở trẻ em và thanh thiếu niên, cần ít nhất 2 năm để có chẩn đoán chính xác.
Phương pháp điều trị
Tất cả các loại rối loạn trầm cảm đều có khả năng được điều trị. Tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý là bước quan trọng đầu tiên.
Một chẩn đoán đúng sẽ giúp bạn có phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả nhất. Đối với thanh thiếu niên mắc chứng trầm cảm, việc được chăm sóc đúng cách là vô cùng quan trọng, vì điều trị sớm có thể cải thiện tình trạng sức khỏe cả về thể chất lẫn tinh thần trong dài hạn.
Mặc dù việc điều trị rất quan trọng, khảo sát NSDUH chỉ cho thấy khoảng 43,3% thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi mắc trầm cảm nặng được điều trị.
Phương pháp điều trị phải được cá nhân hóa dành cho bạn và các triệu chứng của bạn. Hãy luôn thảo luận với chuyên gia tâm lý để tìm ra con đường điều trị phù hợp nhất.
Đừng ngần ngại đặt câu hỏi và chia sẻ những lo lắng của bạn. Đôi khi có thể phải thử nghiệm và điều chỉnh trong quá trình điều trị, vì vậy đừng nản lòng nếu không thấy cải thiện ngay lúc đó.
Các phương pháp điều trị trầm cảm cho thanh thiếu niên và người lớn có thể bao gồm:
Thuốc: Có nhiều loại thuốc chống trầm cảm được sử dụng cho thanh thiếu niên và được cho là hiệu quả. Các loại thuốc này thường bao gồm fluoxetine (Prozac) và escitalopram (Lexapro).
Tâm lý trị liệu: CBT và IPT-A là hai phương pháp được khuyến nghị cho trẻ vị thành niên mắc trầm cảm. CBT tập trung vào thay đổi suy nghĩ tiêu cực, trong khi IPT-A tập trung vào vai trò của các mối quan hệ trong trầm cảm và cải thiện kỹ năng giao tiếp xã hội.
Chiến lược tự cải thiện: Mặc dù việc tự chăm sóc bản thân trong thời gian trầm cảm có thể khó khăn, nhưng việc tập thể dục, ăn uống lành mạnh, thực hành mindfulness và thiền định, cùng với việc dành thời gian cho những người thân yêu có thể giúp giảm các triệu chứng.
Mặc dù cần nhiều nghiên cứu hơn, nhưng một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp các phương pháp điều trị như fluoxetine kết hợp với CBT có thể đặc biệt hiệu quả.
Cách giúp đỡ một thanh thiếu niên mắc trầm cảm
Dù là cha mẹ, giáo viên, người bảo hộ, hay bạn của một thanh thiếu niên mắc chứng trầm cảm, hãy lắng nghe và hiểu biết về cảm xúc của họ. Hãy yêu cầu họ chia sẻ một cách không đánh giá và đồng cảm với tình trạng của họ.
Hãy lắng nghe một cách tôn trọng và trả lời với sự thấu hiểu, không phải bằng cách sử dụng từ ngữ chung chung. Mặc dù một số thanh thiếu niên có thể từ chối hoặc do dự khi nói về cảm xúc của họ, nhưng việc thể hiện sự quan tâm và sẵn lòng giúp đỡ là rất quan trọng.
Ngoài ra, bạn cũng có thể thảo luận với bác sĩ hoặc nhà tâm lý, những người hiểu biết về trầm cảm ở trẻ vị thành niên.
Thanh thiếu niên thường dễ chấp nhận điều trị hơn khi họ được tham gia vào quá trình quyết định, vì vậy hãy lắng nghe ý kiến của họ. Nếu họ được kê đơn thuốc hoặc tham gia trị liệu, bạn có thể hỗ trợ họ đảm bảo rằng việc điều trị diễn ra đúng hướng.
Giữ thái độ lạc quan và đánh giá cao mọi thành tựu, dù lớn hay nhỏ, là vô cùng quan trọng cho cả người chăm sóc và bạn bè của người điều trị.
Việc động viên họ dành thời gian cho gia đình và bạn bè, cũng như hỗ trợ họ với việc tập thể dục và duy trì giấc ngủ đủ giấc, có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc giúp họ cảm thấy tốt hơn.
Nếu họ có suy nghĩ về tự tử hoặc tự hại bản thân, hãy giám sát họ một cách cẩn thận. Tạo ra một môi trường mở cửa để thảo luận về những suy nghĩ và hành vi, và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn từ một chuyên gia tâm lý.
Tiếp theo là gì?
Nếu bạn hoặc một thiếu niên bạn biết đang có các triệu chứng của trầm cảm, việc trò chuyện với một thành viên trong gia đình, bạn thân, nhà trị liệu, hoặc bác sĩ là bước quan trọng nhất cần thực hiện.
Khi đối mặt với bất kỳ vấn đề sức khỏe tâm thần nào như trầm cảm, sự kiên nhẫn là yếu tố then chốt.
Hãy nhớ rằng quá trình điều trị cần nhiều thời gian và nỗ lực. Những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hàng ngày như tập yoga, sử dụng thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ, gặp gỡ bạn bè, viết nhật ký, và duy trì giấc ngủ đều có thể giúp cải thiện tâm trạng nhanh chóng.
Thậm chí nếu bạn không thể gặp một bác sĩ tâm thần học hoặc nhà trị liệu, vẫn có nhiều nguồn hỗ trợ khác mà bạn có thể tận dụng. Những nguồn này có thể bao gồm tư vấn viên tại trường, thành viên trong gia đình, hoặc dịch vụ hỗ trợ qua điện thoại.
