Buzz
Quá trình hình thành của Hệ Mặt Trời và nguồn gốc của sự sống trên Trái Đất đã được làm sáng tỏ ra sao? Những câu hỏi này luôn thúc đẩy sự tò mò và khám phá vũ trụ của con người.
Lịch sử của Hệ Mặt Trời là một bí ẩn khó lường, bởi vì Hệ Mặt Trời đã trải qua nhiều biến động và va chạm trong thời gian dài, dẫn đến việc mất mát hoặc nhầm lẫn thông tin.
Để hiểu được quá khứ của Hệ Mặt Trời, chúng ta cần tìm kiếm những vật liệu cổ xưa có thể bảo tồn, giống như hóa thạch của Hệ Mặt Trời, ghi lại những thông tin quan trọng về nó.
May mắn thay, những vật chất như vậy vẫn còn tồn tại ở mọi nơi trong Hệ Mặt Trời, ví dụ như một số tiểu hành tinh. Những tiểu hành tinh này giữ nguyên vật liệu và thông tin lâu đời nhất trong Hệ Mặt Trời.
Để khám phá bí mật của các tiểu hành tinh, NASA đã phóng tàu thăm dò OSIRIS-REx vào năm 2016, với mục tiêu là tiểu hành tinh Bennu.
Bennu là một tiểu hành tinh giàu carbon mang theo các hợp chất hữu cơ, có nguồn gốc từ Hệ Mặt Trời của chúng ta, là những khối xây dựng cơ bản của sự sống. Nhiệm vụ của OSIRIS-REx là thu thập mẫu từ bề mặt của Bennu để nghiên cứu.
Vào ngày 24 tháng 9 năm 2023, Osiris đã thành công trong việc đưa về Trái Đất khoảng 250 gram mẫu từ Bennu, đây là mẫu lớn nhất từ một tiểu hành tinh trong lịch sử nhân loại. Việc này có ý nghĩa quan trọng đối với hiểu biết về quá khứ và tương lai của Hệ Mặt Trời cũng như việc tìm hiểu về sự sống.
Tiểu hành tinh Bennu không chỉ là vật chất cổ xưa nhất trong Hệ Mặt Trời mà còn là một tiểu hành tinh giàu carbon, có thể chứa các hợp chất hữu cơ cùng độ tuổi với Hệ Mặt Trời, hoặc thậm chí là nguyên liệu cho sự sống.
Bennu có hình dáng giống một con quay, với đường kính khoảng 492 mét, quỹ đạo của nó cũng đặc biệt, quay quanh Mặt Trời trong khoảng 435 ngày và gần Trái Đất sau mỗi 6 năm. Có xác suất 1/1750 Bennu va chạm với Trái Đất trong 300 năm tới, là một trong những tỷ lệ cao nhất được biết đến.
Sau hơn hai năm bay, Osiris đã đến gần Bennu vào năm 2018 và bắt đầu nhiệm vụ quan sát và lập bản đồ chi tiết về nó. Việc này kéo dài hai năm và nhằm tìm ra điểm lấy mẫu tốt nhất. Tuy nhiên, khi tàu thăm dò chạm vào tiểu hành tinh, bề mặt của nó khác hoàn toàn so với dự đoán trước đó.
Ban đầu, Bennu được cho là có bề mặt giống tiểu hành tinh Itokawa, được tạo thành từ cát và sỏi nhỏ, nhưng thực tế lại bao phủ bởi những tảng đá lớn, tạo ra thách thức trong việc lấy mẫu.
Sau nhiều lần quan sát và phân tích, nhóm nghiên cứu đã chọn vị trí lấy mẫu có tên là 'Nighthawk'. Nó nằm ở bán cầu bắc của Bennu, là một miệng núi lửa nhỏ được bao quanh bởi đá và mảnh vụn. Đây được cho là một trong những khu vực nguyên sơ nhất trên Bennu.
Tuy nhiên, việc lấy mẫu ở địa điểm này đặt ra nhiều thách thức vì không gian hẹp và máy dò phải kiểm soát vị trí và tốc độ của nó rất chính xác để tránh va chạm với các chướng ngại vật xung quanh.
Vào ngày 20 tháng 10 năm 2020, tàu thăm dò Osiris bắt đầu nỗ lực lấy mẫu lịch sử từ Bennu. Sau khi hạ xuống từ quỹ đạo cách Bennu khoảng 1,6 km, sau 4 giờ bay chậm, tàu đã chạm vào bề mặt Bennu thành công lúc 6:12 chiều giờ địa phương.
Vì lực tác động mạnh, một số tảng đá đã làm kẹt mẫu ở mép nắp thiết bị và một số mẫu trôi vào không gian, nhóm nghiên cứu đã hành động ngay để bảo vệ các mẫu còn lại trong viên nang.
Sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, Osiris tiếp tục quan sát và đo đạc gần Bennu trong một khoảng thời gian trước khi quay trở lại Trái Đất. Viên nang mẫu đã được phóng thành công vào ngày 24 tháng 9 năm 2023 và hạ cánh xuống địa điểm thử nghiệm ở Utah. NASA đã vận chuyển nó đến Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston để xử lý và phân tích các mẫu tiểu hành tinh.
Khi mở viên nang, các nhà khoa học đã ngạc nhiên khi thấy số lượng mẫu vượt xa mong đợi, lên tới khoảng 250 gram, đây là mẫu lớn nhất từ một tiểu hành tinh trong lịch sử loài người. Những mẫu này có giá trị quý báu với cộng đồng khoa học, chúng có thể chứa vật liệu nguyên thủy từ những ngày đầu của Hệ Mặt Trời hoặc có thể chứa các phân tử hữu cơ, thậm chí là tiền thân của sự sống.
Thông qua phân tích hóa học, vật lý và sinh học của các mẫu này, các nhà khoa học dự kiến sẽ tiết lộ nguồn gốc và sự tiến hóa của Hệ Mặt Trời cũng như cách sự sống ra đời và phân bố trong Hệ Mặt Trời. Kết quả nghiên cứu cũng sẽ cung cấp thông tin quan trọng để hiểu và ngăn chặn các tiểu hành tinh có thể tác động đến Trái Đất.
NASA có kế hoạch bảo quản các mẫu này ít nhất 150 năm để những nhà khoa học trong tương lai có thể nghiên cứu chúng bằng kỹ thuật tiên tiến hơn. Họ cũng sẽ chia sẻ mẫu này với các cơ quan vũ trụ ở các quốc gia khác, như Hayabusa 2 của Nhật Bản cũng mang về mẫu từ tiểu hành tinh Ryugu. NASA và Nhật Bản sẽ trao đổi mẫu từ hai sứ mệnh để so sánh và xác thực.
Sứ mệnh OSIRIS là một cột mốc quan trọng trong việc khám phá không gian của con người, không chỉ đánh dấu sự tiến bộ trong công nghệ vũ trụ mà còn cung cấp vật liệu quý giá để nghiên cứu Hệ Mặt Trời và sự sống. Những mẫu này có thể tiết lộ lịch sử cổ xưa của Hệ Mặt Trời, bí mật của sự sống và có thể cả chính chúng ta.
Tham khảo: Zhihu
