Tàu vũ trụ của NASA va chạm vào tiểu hành tinh: Ngăn chặn nguy cơ 'cú đột kích' đối với Trái Đất năm 2013

(Tổ Quốc) - Đó là một khoảnh khắc lịch sử - một sự kiện sẽ được ghi nhận từ mọi phía!

Dấu mốc quan trọng trong lịch sử

Ngày 26/9/2022 (giờ Mỹ) là một cột mốc quan trọng trong lịch sử của NASA cũng như lịch sử khám phá vũ trụ của loài người khi họ thực hiện thành công sứ mệnh: Thử nghiệm chuyển hướng tiểu hành tinh đôi (DART) của mình.

Điều này có nghĩa, lần đầu tiên trong lịch sử, NASA đang thể hiện nỗ lực thay đổi chuyển động của một thiên thể tự nhiên trong không gian, theo bình luận của CNN.

Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) cho biết, đây cũng là lần đầu tiên con người thay đổi động lực của một thiên thể theo cách có thể đo lường được. Sự kiện này sẽ là cuộc trình diễn toàn diện đầu tiên của con người về công nghệ làm lệch hướng có thể bảo vệ Trái Đất.

Cụ thể, vừa cách đây vài giờ, vào 7 giờ sáng ngày 27/9/2022 (theo giờ Việt Nam), tàu vũ trụ DART đã va chạm thành công vào tiểu hành tinh có tên Dimorphos với tốc độ kỳ diệu 21.599 km/giờ, tương đương 6.000 mét/giây!

Hi vọng tác động nhanh chóng này sẽ thay đổi tốc độ quay của Dimorphos 1% khi nó quay quanh Didymos. Mặc dù có vẻ không nhiều, nhưng theo NASA, điều này đủ để thay đổi chu kỳ quỹ đạo của Dimorphos.

'Đây là một sự kiện đáng ngạc nhiên. Chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới của loài người, một kỷ nguyên mà chúng ta có khả năng tự bảo vệ mình (Trái Đất) khỏi một vật thể nguy hiểm tiềm tàng từ không gian' - Lori Glaze, Giám đốc Bộ phận Khoa học Hành tinh của NASA nói.

Tiểu hành tinh Dimorphos cách Trái Đất khoảng 11.000.000 km. Và tàu vũ trụ DART đã mất hơn 1 năm để tiếp cận mục tiêu, kể từ khi DART được phóng vào ngày 23/11/2021 trên tên lửa Falcon 9 của SpaceX từ Căn cứ Không gian Vandenberg ở California, Mỹ.

Mặc dù tiểu hành tinh Dimorphos không đe dọa Trái Đất, nhưng sứ mệnh này phản ánh những gì NASA sẽ làm nếu có một tiểu hành tinh lao vào và đe dọa Trái Đất.

Hệ thống Didymos được phát hiện vào năm 1996. Tuy nhiên, con người chưa bao giờ nhìn thấy hệ thống tiểu hành tinh đôi Dimorphos - một tiểu hành tinh mặt trăng nhỏ quay quanh tiểu hành tinh lớn hơn Didymos - cho đến khi tàu vũ trụ DART lao vào. Vì hệ thống này chỉ xuất hiện như một điểm sáng duy nhất trong các kính thiên văn trên mặt đất.

Didymos, có nghĩa là 'sinh đôi' trong tiếng Hy Lạp, có đường kính khoảng 780 mét. Trong khi đó, Dimorphos có đường kính 160 mét và tên của nó trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là 'hai hình dạng'.

Dimorphos được lựa chọn để thử nghiệm vì kích thước của nó gần giống với các tiểu hành tinh có thể là nguy cơ đối với Trái Đất trong tương lai.

Theo NASA, thí nghiệm này sử dụng kỹ thuật 'tác động động học' - là phương pháp làm thay đổi hướng di chuyển của một tiểu hành tinh/thiên thạch để bảo vệ Trái Đất chúng ta khỏi nguy cơ của các vật thể ngoài hành tinh.

Cũng theo NASA, hiện có một số lượng lớn tiểu hành tinh gần Trái Đất - hơn 27.000 tiểu hành tinh - có các hình dạng và kích cỡ đa dạng. Do đó, không thể phủ nhận nguy cơ tiềm ẩn từ chúng.

VA CHẠM DART vs. DIMORPHOS: NHƯ XE GÔN ĐÂM VÀO KIM TỰ THÁP

Thực tế, tàu vũ trụ DART nhỏ hơn tiểu hành tinh Dimorphos khoảng 100 lần, vì vậy không thể tiêu diệt nó. Thay vào đó, nhà khoa học mong muốn va chạm của DART có thể thay đổi hành trình của tiểu hành tinh trong không gian.

Nhóm kỹ sư của DART đã so sánh va chạm này như một chiếc xe gôn đâm vào một trong các Kim tự tháp lớn ở Giza - với hy vọng tạo ra một hố sau va chạm đủ lớn.

'Chúng tôi hy vọng rằng, cú va chạm lịch sử này sẽ làm thay đổi một chút quỹ đạo của Dimorphos và khiến nó vào quỹ đạo hấp dẫn hơn với Didymos, tiểu hành tinh lớn hơn trong hệ thống này' - Nhóm kỹ sư chia sẻ.

'Tiểu hành tinh nhỏ hơn Dimorphos mất 11 giờ 55 phút để hoàn thành một vòng quay quanh Didymos. Nếu DART thành công, thời gian đó có thể giảm bớt 73 giây, nhưng chúng tôi tin rằng thời gian sẽ giảm bớt khoảng 10 phút' - Edward Reynolds, Giám đốc dự án DART tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Đại học Johns Hopkins nói.

QUAN SÁT SAU VA CHẠM NHƯ THẾ NÀO?

Các kỹ sư của sứ mệnh DART cho biết, sẽ mất 2 tháng để có được hình ảnh và dữ liệu định lượng thực tế về tác động của va chạm.

Nhóm DART đang mong đợi hình ảnh truyền về Trái Đất từ CubeSat, một vệ tinh cỡ nhỏ của Cơ quan Vũ trụ Ý đã thực hiện một chuyến đi cùng với DART vào không gian. Nó đã tách ra từ tàu vũ trụ vào ngày 11/9/2022 và đang di chuyển phía sau để ghi lại những gì xảy ra trong vụ va chạm từ góc độ an toàn.

Ba phút sau va chạm, một vệ tinh khác có tên LICIACube sẽ ghi lại hình ảnh và video về cụm va chạm và có thể thậm chí là hố va chạm. Dự kiến, hình ảnh đầu tiên từ LICIACube sẽ thể hiện khoảnh khắc va chạm và tia sáng mà nó tạo ra.

Elena Adams, một kỹ sư tham gia vào sứ mệnh DART tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Đại học Johns Hopkins, cho biết một số hình ảnh ban đầu về vụ va chạm có thể được công bố trong vài ngày tới từ vệ tinh CubeSat.

BẮT ĐẦU MỌI THỨ MỚI

Sau thành công của vụ va chạm DART với tiểu hành tinh Dimorphos, các nghiên cứu mới chỉ mới bắt đầu!

- Tại Trái Đất

Các trạm quan sát trên khắp thế giới đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi hệ thống tiểu hành tinh như một cách để xác nhận liệu DART đã thành công trong việc thay đổi chuyển động của tiểu hành tinh hay không.

- Trên không gian

Trong khi đó, một chuỗi các Kính viễn vọng Không gian James Webb, Kính viễn vọng Không gian Hubble và nhiệm vụ Lucy của NASA sẽ cùng quan sát vụ va chạm giữa tàu vũ trụ DART và tiểu hành tinh Dimorphos.

Để có cái nhìn chi tiết hơn, sâu sắc hơn về vụ va chạm nhân tạo này, nhiệm vụ Hera của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu sẽ tiến hành một cuộc điều tra tiếp theo về Dimorphos và tiểu hành tinh lớn hơn trong hệ thống, Didymos.

Cụ thể, nhiệm vụ Hera sẽ được khởi động vào năm 2024. Tàu vũ trụ này, kèm theo hai vệ tinh CubeSats, sẽ tiếp cận hệ thống tiểu hành tinh (bao gồm Dimorphos và Didymos) 2 năm sau đó.

Hera sẽ khảo sát cả hai tiểu hành tinh, đo lường các đặc tính vật lý của Dimorphos và kiểm tra hố va chạm của DART cũng như quỹ đạo của Dimorphos quanh Didymos, với mục tiêu xác định một chiến lược bảo vệ Trái Đất hiệu quả hơn trong tương lai.

DART - SỨC MẠNH CỦA HỢP TÁC QUỐC TẾ

DART là sứ mệnh thử nghiệm phòng thủ hành tinh đầu tiên trên thế giới, mục đích là tác động vào tiểu hành tinh Dimorphos để thay đổi chút ít chuyển động của nó trong không gian.

Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Johns Hopkins ở Laurel, Maryland (Mỹ) là tổ chức quản lý sứ mệnh DART cho Văn phòng Điều phối Phòng thủ Hành tinh của NASA, là một dự án của Văn phòng Chương trình Nhiệm vụ Hành tinh của cơ quan này.

Mặc dù sứ mệnh DART được tổ chức bởi NASA và được quản lý bởi Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng của Đại học John Hopkins (Mỹ), nhưng thành công của nó có sự đóng góp đáng kể từ hơn 1.000 nhà khoa học và kỹ sư từ khắp nơi trên thế giới trong suốt 7 năm.

'Bạn đồng hành' của tàu vũ trụ DART (có kích thước như ô tô nhỏ) là vệ tinh LICIACube, công nghệ này được Cơ quan Vũ trụ Ý thực hiện.

LICIACube được lập trình để ghi lại ảnh hưởng của tác động của DART, ghi lại những hình ảnh độc đáo về bề mặt tiểu hành tinh cũng như của mảnh vỡ bắn ra từ miệng hố va chạm mới hình thành bằng hai camera quang học của nó: LUKE (LICIACube Unit Key Explorer) và LEIA (LICIACube Explorer Imaging for Asteroid). Mỗi camera sẽ thu thập dữ liệu khoa học để thông báo cho hệ thống tự trị của vi vệ tinh bằng cách tìm và theo dõi Dimorphos trong suốt cuộc chạm trán của DART.

Dự án LICIACube được quản lý bởi Văn phòng Nhiệm vụ Thăm dò Robot ASI, với nhà thầu công nghiệp Argotec SrI và một nhóm khoa học từ Viện Vật lý Thiên văn Quốc gia, Đại học Bách khoa Milan, Đại học Bologna, Đại học Naples Parthenope, và Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Viện Vật lý Ứng dụng 'Nello Carrara' của Ý.

NGĂN CHẶN QUÁ KHỨ KINH HOÀNG

Trong nhiều năm qua, NASA và các tổ chức vũ trụ trên khắp thế giới đã cố gắng nỗ lực hiểu rõ hơn về nguy cơ từ các tiểu hành tinh gần Trái Đất - và cách để phòng ngừa chúng.

Trái Đất đã từng phải đối mặt với nhiều vụ tấn công từ thiên thạch/tiểu hành tinh, bao gồm:

- Một trong những sự kiện nổi tiếng nhất được cho là xảy ra cách đây 66 triệu năm, khi một tiểu hành tinh có kích thước khổng lồ va chạm vào vùng biển gần bán đảo Yucatan của Mexico, gây ra sự tuyệt chủng của 3/4 số loài trên Trái Đất.

Dưới đây là những vụ tấn công của tiểu hành tinh vào Trái Đất trong thời kỳ hiện đại, với những hậu quả thực sự:

- Vào năm 1908, một tiểu hành tinh mạnh đã rơi xuống khu rừng Tunguska ở Siberia, Nga. Sự kiện này đã phá hủy hàng ngàn cây cối và gây thiệt hại cho một khu rừng lớn có diện tích gần 770 dặm vuông, tương đương với 3/4 diện tích của bang Rhode Island, Mỹ.

- Vào năm 2013, một tiểu hành tinh đã xâm nhập vào bầu khí quyển Trái Đất ở phía trên thành phố Chelyabinsk, Nga. Khi tiếp xúc với không khí, nó phát nổ tạo ra năng lượng lớn gấp 20 đến 30 lần so với bom nguyên tử đầu tiên, tạo ra một tia sáng mạnh hơn cả Mặt Trời, gây ra hỏa hoạn và hỏng hại cho hơn 7.000 tòa nhà và gần 1.000 người bị thương. Các làn sóng từ vụ nổ đã làm vỡ các cửa kính trong vòng 93 km. Đáng chú ý, tiểu hành tinh này không được phát hiện trước đó!

Sứ mệnh của DART được hi vọng sẽ ngăn chặn việc lặp lại những sự kiện đau buồn đã từng xảy ra trên Trái Đất.

Nguồn tin được trích dẫn từ: CNN, NASA, Space