Buzz
Trong các lễ hội ở Vĩnh Long, bạn muốn tham gia lễ hội nào nhất? Lễ hội Kỳ Yên ở Vĩnh Long, Lễ hội Lăng Ông Trà Ôn hay Tết Chol Chnam Thmay,... Mỗi lễ hội đều có nét độc đáo riêng, mang lại trải nghiệm khác nhau. Đặc biệt, Tết Chol Chnam Thmay đại diện cho sự suôn sẻ trong năm mới, cũng như là dấu hiệu của sự gắn kết giữa 3 dân tộc Kinh, Khmer, Hoa.
Câu chuyện về việc ra đời của Tết Chol Chnam Thmay
1.1 Ý nghĩa của Tết Chol Chnam Thmay
Tết Chol Chnam Thmay là ngày lễ được cộng đồng người Khmer tổ chức để chào đón năm mới, mong muốn một mùa màng bội thu và kết thúc khô hanh, nắng gắt. Theo lịch Khmer, lễ diễn ra trong 3 ngày vào giữa tháng Tư Dương lịch và không có ngày cố định.
Tết Chol Chnam Thmay đóng vai trò quan trọng trong văn hóa và tín ngưỡng của cộng đồng người Khmer và Phật giáo Nam tông. Khác với Tết truyền thống của chúng ta, thời điểm giao thừa của Tết Chol Chnam Thmay thay đổi tùy thuộc vào năm, có thể vào buổi sáng, trưa, chiều hoặc tối để hoàn thành chu kỳ 365 ngày. Vào đêm giao thừa, mọi nhà đều tổ chức đốt đèn, thắp hương và làm lễ đưa Têvôđa năm cũ đi rước cái mới đến. Người Khmer Nam Bộ tin rằng Têvôđa là một vị tiên được trời phái xuống trần gian để chăm sóc cho dân chúng. Vì Tết Chol Chnam Thmay là ngày khai mạc năm mới và bắt đầu mùa vụ, nên mọi người đều rất hạnh phúc và vui vẻ.
1.2 Mục đích của Tết Chol Chnam Thmay
Theo quan niệm của người dân địa phương, Tết Chol Chnam Thmay là thời điểm chuyển từ mùa nắng sang mùa mưa, là lúc trời đất giao hòa, cây cỏ xanh tốt, nảy lộc. Do đó, người Khmer chọn thời khắc đặc biệt này làm dịp khởi đầu cho một năm mới tràn đầy hạnh phúc và thành công.
Thời gian và địa điểm tổ chức Tết Chol Chnam Thmay
Thời gian: Từ ngày 14, 15 và 16 tháng 4 dương lịch.
Theo lịch Phật: Năm 2557 của Phật giáo Nam tông Khmer (tức vào đầu tháng Chét, khoảng 15/4 dương lịch hàng năm)
Địa điểm: Các Chùa Phật giáo Nam tông Khmer.
Đây là nơi linh thiêng, nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng trọng đại của cộng đồng. Do đó, tất cả các lễ hội ở Vĩnh Long hoặc ngày lễ của người Khmer đều được tổ chức tại chùa.
Tết Chol Chnam Thmay có điều gì đặc biệt?
Tết Chol Chnam Thmay, hay được gọi với cái tên thân thương là “chịu tuổi”, là dịp mà người Khmer thường tập trung tại chùa. Tại đây, các vị Chư tăng tổ chức các nghi lễ với ý nghĩa đặc biệt. Ngày đầu tiên, gọi là Sang-kran, có nghĩa là “bước đi, tiến tới”. Ngày thứ hai là Wana-bot, có nghĩa là “thiếu hoặc thừa”. Cuối cùng là ngày thứ ba, Lơn-sắtk, có nghĩa là “tiến lên, tăng lên”. Trước ngày tết, các chùa Phật giáo Nam tông Khmer được sơn sửa lại với nhiều màu sắc sặc sỡ.
Các gia đình cũng tập trung vào việc chuẩn bị cho ngày tết bằng cách ăn mặc chỉn chu, sửa sang nhà cửa, trang trí, và chuẩn bị mâm cỗ đầy đủ. Dù giàu hay nghèo, mọi người đều có bánh tét, bánh ít, và bánh gừng. Những loại bánh này tượng trưng cho sự no ấm, thịnh vượng, và may mắn.
Đêm giao thừa không có ngày cố định nhưng vẫn giữ nghi thức truyền thống. Gia đình tổ chức cúng trên bàn thờ trước sân nhà để tiễn và rước Têvôđa về. Người Khmer ngồi xếp hàng trước bàn thờ để khấn vái và cầu phước lành cho gia đình trong năm mới.
Vào ngày đầu tiên - Chôl Sang-kran Thmây, người dân tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc trang trọng, và mang vật phẩm đến chùa để làm lễ Ma-ha-sang-kran. Maha sang-kran được đặt trong khay sơn son thếp vàng trên kiệu khiêng. Người Khmer tiến vào chánh điện để làm lễ bái Tam bảo và chào mừng năm mới. Trong đêm giao thừa, người lớn tuổi nghe thuyết pháp trong giảng đường, trong khi người trẻ tham gia các trò chơi dân gian và xem văn nghệ truyền thống.
Vào ngày thứ hai - Wanabot, buổi sáng người dân làm lễ dâng huê ẩm thực đến chùa, và chiều thì đắp núi cát Puôn-Panum-Khsách để tượng trưng cho sự bền vững của vũ trụ. Sau đó, họ thắp hương để cầu mưa thuận gió hòa và những điều mong ước khác. Nghi thức này có nguồn gốc từ các câu chuyện lâu đời.
Trong ngày thứ 3 của Tết - Lơn-sắtk, vào buổi sáng, người dân lại đến chùa dâng huê ẩm thực cho các thầy. Tuy nhiên, khác biệt ở chỗ là trưa, Chư tăng cùng những người tín đồ tôn giáo tắm cho tượng Phật. Ban quản trị đại diện cho Phật tử dân tộc Khmer cầu siêu để hồi hướng linh hồn những người thân đã khuất và các vị anh hùng liệt sĩ. Chiều, mọi người cùng cung thỉnh Chư tăng đến từng gia đình để cầu siêu cho tổ tiên và những người đã mất trong năm qua. Có các tiết mục văn nghệ và trò chơi dân gian để mọi người vui chơi thỏa thích. Đây cũng là dịp để thanh niên tìm hiểu, hẹn hò và bày tỏ tình cảm, và nhiều đôi đã nên duyên vợ chồng.
Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ là thời điểm chuyển năm mà còn là cơ hội để giáo dục con người về tình cảm hiếu thảo, sự gắn bó và đoàn kết. Đây cũng là thời gian để gặp gỡ bạn bè, trao đổi kinh nghiệm. Những ngày tết này đã làm cho ba dân tộc, Kinh, Khmer, Hoa, gắn bó hơn và tinh thần cộng đồng được củng cố. Tết Chôl Chnăm Thmây cũng là cơ hội để người Khmer gửi gắm ước mơ và hy vọng của mình trong năm mới.
Hình ảnh đặc sắc của Tết Chol Chnam Thmay
Các Chư thầy tham dự Tết Chol Chnam Thmay để tiến hành các nghi lễ
Ban quản trị cùng các tín đồ trong đạo tắm cho tượng Phật vào trưa ngày thứ 2
Tại đây, mỗi dân tộc sẽ biểu diễn những tiết mục văn nghệ thú vị để cùng vui mừng trong ngày lễ. Ví dụ, người Khmer thường múa Rom vong, Du kê, Rô băm
