Tham gia lễ hội tại đền Chín Gian: Nét văn hóa lâu đời nhất của người Thái ở Nghệ An

Đền Chín Gian Nghệ An được xây dựng theo kiểu nhà sàn, là nơi mà cộng đồng dân làng tụ họp vào những ngày lễ lớn để thực hiện nghi thức cúng lễ. Trong thời gian này, du khách cũng có cơ hội trải nghiệm văn hóa đặc sắc của người Thái.

Thăm quan du lịch Nghệ An, ngoài các khu du lịch thiên nhiên thú vị, di tích đền Chín Gian (đền 9 Gian) - nơi tôn vinh trời đất và những người đã đóng góp vào sự phát triển của làng xóm cũng là điểm đến không thể bỏ lỡ khi du lịch. Tại đây, du khách sẽ có cơ hội lắng nghe những câu chuyện huyền bí và thưởng thức các món ăn đậm đà của vùng Tây Nghệ.

1. Giới thiệu về đền Chín Gian ở Quế Phong, Nghệ An

• Địa chỉ: Xã Châu Kim, huyện Quế Phong, Mường Nọc, Quế Phong, Nghệ An
• Thời gian mở cửa: Cả ngày
• Giá vé tham quan: Miễn phí

Tham quan Quế Phong bạn không thể bỏ qua di tích lịch sử đền Chín Gian, ngôi đền được xây dựng từ thế kỷ XIV và là nơi thờ cúng trời, Màng Xi Đa và Tạo Ló Ỳ - những người đã đóng góp vào việc xây dựng các mường của người dân miền Tây Bắc Nghệ An. Đền 9 Gian nằm trên núi Pu Quái, huyện Quế Phong, được thiết kế theo mẫu nhà sàn của người Thái với 9 gian thờ, tượng trưng cho 9 mường trong khu vực.

Hướng dẫn đường:

• Từ trung tâm TP.Vinh, đi theo hướng QL1A. Tại cầu vượt Yên Lý, bạn rẽ phải sang QL48A, sau đó tiếp tục đi đến cửa hàng xăng dầu Bình Định và rẽ trái vào đường DT544B.
• Cuối cùng, bạn tiếp tục đi thẳng đến chợ Kim Sơn - Quế Phong, sau đó rẽ trái vào đường DT543 và đi thêm 3km là đến nơi.

2. Truyền thuyết về các thần bảo vệ đền 9 Gian ở Quế Phong

Theo truyền thuyết, khi Ló Ỳ lập mường, dân cư ngày càng phát triển. Để bày tỏ lòng biết ơn đối với trời đất, người dân đã xây dựng đền Chín Gian và hàng năm mang trâu đến cúng lễ. 

Trong một lần thực hiện nghi thức tắm trâu, một con rồng đến cuốn trâu vào hang đá. Dân làng tin rằng điềm báo xấu, nên đã giết trâu để cúng thần. Ít hôm sau, từ trong hang đá mà trâu bị cuốn vào, một con quạ cổ trắng xuất hiện, miệng cắn chiếc xương trâu bay vòng quanh núi Pú Pỏm thuộc bản Piếng Chào, sau đó thả xương xuống đó. Tin rằng đó là lời chỉ dẫn của thần linh, dân làng sau này đã di dời ngôi đền đến nơi mà con quạ thả xương trâu.

3. Kiến trúc độc đáo và sâu sắc tinh thần tại đền Chín Gian

Một điều thú vị tại đền Chín Gian là du khách có thể thấy rất nhiều kiến trúc mang số 9, như hai bên hồi có 2 cầu thang mỗi bên đều có 9 bậc, bên trong đền chia thành 9 gian, phản ánh sự tôn trọng 9 mường theo quan niệm dân gian, con số này đại diện cho sự hoàn hảo, vĩnh cửu và sức mạnh của thần linh. Hiện nay, đền Chín Gian được công nhận là di tích lịch sử tại Nghệ An.

• Sân trước đền Chín Gian

Bến Tà Tạo, cách đền Chín Gian 300m được sử dụng để tắm trâu trước khi mang về đền. Cách bãi tắm trâu 200m về phía Bắc là Am thổ thần với kiến trúc theo kiểu nhà bát giác. Từ Am, du khách đi qua 164 bậc đá là đến đền Chín Gian. Trong sân đền có 9 tượng trâu nằm, được đặt trên bệ đá. Trong số đó có 6 trâu đen và 3 trâu trắng cùng 9 vạc đựng nước mưa đặt phía trước. 

• Kiến trúc trung tâm của đền Chín Gian 

Kiến trúc trung tâm của ngôi đền được xây dựng theo kiểu nhà sàn của người Thái để thờ phụng Thèn Phả, Náng Xỉ Đà cùng các thần linh đã khai bản lập mường. Đền Chín Gian được làm từ gỗ và gạch rất chắc chắn. Phần mái của đền Chín Gian rộng mở sang 4 phía, bên cạnh đó, bờ nóc được trang trí theo kiểu “lưỡng long chầu nguyệt”, được hỗ trợ bởi hệ thống cột cái và cột quân. Hành lang được trang trí với hệ thống lan can theo kiểu chấn song. 

• Bài trí trong đền Chín Gian 

Bên trong được chia thành 9 gian tương ứng với khu vực thờ tự của 9 mường. Bài trí tuân theo truyền thống của dân tộc Thái. Gian trung tâm là nơi thờ tự của mường chủ. Các gian khác là nơi thờ của 8 mường anh em: mường Puộc, mường Pắn, mường Quáng, mường Miểng, mường Chọong, mường Ha Quèn, mường Chón, mường Chừn. 

4. Lễ hội vui vẻ tại đền Chín Gian Quế Phong sôi động 

Lễ hội đền Chín Gian diễn ra từ ngày 14 đến 16 tháng 2 âm lịch hàng năm, với nhiều hoạt động vui nhộn. 

4.1. Những nghi lễ độc đáo tại đền 9 Gian

Trong các dịp lễ này, lễ vật không thể thiếu là trâu trắng và trâu đen. Những con trâu này được tắm rửa tại bến sông Tà Tạo trước khi đưa về thực hiện nghi thức chém trâu. Thịt trâu sau đó được đặt lên bậc sạp cao nhất của đền, thầy mo tiến hành lễ ba ngày ba đêm, cuối cùng thịt được nấu lên và chia cho toàn bộ dân làng cùng thưởng thức.

Ngoài lễ hiến trâu, còn có truyền thống hát khắp, hát nhuộm vào ngày diễn ra nghi thức tế hội.

4.2. Trải nghiệm văn hóa dân tộc Thái tại lễ hội Đền Chín Gian

Lễ hội Đền Chín Gian không chỉ là dịp để bảo vệ sự bình an và hòa thuận cho người dân 9 dải đất, mà còn là thời khắc để giới thiệu các sản phẩm thủ công nghệ truyền thống như đan mây tre, thổ cẩm và những món ăn đặc sắc từ các làng Mường Nọc, Châu Kim... cũng như trải nghiệm văn hóa dân tộc Thái qua các hoạt động vui chơi và biểu diễn âm nhạc.

Bên cạnh Đền Chín Gian, Nghệ An còn có nhiều điểm đến du lịch hấp dẫn khác như: Cửa Lò, Cửa Hội, vườn quốc gia Pù Mát,...

Để khám phá toàn bộ vẻ đẹp của vùng Nghệ, bạn có thể chọn lựa đặt phòng tại Melia Vinpearl Cua Hoi Beach Resort - một điểm lưu trú cao cấp với vị trí thuận lợi, gần biển và trung tâm thành phố, chỉ cách sân bay khoảng 10 phút lái xe. Khu nghỉ dưỡng này có các phòng/villa hiện đại, sang trọng và dịch vụ đạt chuẩn 5 sao. 

Hiện nay, đền Chín Gian được xem như trung tâm của văn hóa tâm linh độc đáo của người Thái ở vùng Tây Bắc Nghệ An. Với những câu chuyện huyền bí và kiến trúc độc đáo, đây cũng là điểm đến thu hút rất nhiều du khách đến tham quan và khám phá.