Hội An không chỉ nổi tiếng với cảnh đẹp và ẩm thực tuyệt vời, mà còn là thành phố của những lễ hội truyền thống không thể bỏ lỡ khi du lịch. Đây là biểu tượng của ý thức giữ gìn và tôn vinh cội nguồn.
1. Lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu
Lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu diễn ra vào ngày 23 - tháng 3 âm lịch hàng năm tại hội quán Phước Kiến, Hội An. Xuất phát từ tín ngưỡng của buôn người Hoa xưa, lễ hội tôn vinh vị thần Thiên Hậu Thánh Mẫu, người thường cứu giúp ngư dân khi gặp khó khăn trên biển, mang lại sự bình yên cho tàu thuyền.
Theo những lão làng kể, bà Thiên Hậu xuất thân từ huyện Bồ Điền, Phúc Kiến, Trung Quốc. Với họ Lâm, Mặc Nương sống trong thời nhà Tống. Nhờ 'Nguyên Trưng Bí Pháp,' bà dự đoán được thiên tai, trừ ma đuổi tà. Nhân dân yên bình, buồm xuôi gió khi bà ra khơi đánh bắt hải sản. Vì thế, bà được thờ là Linh Hiền Thông Nữ.
Vào ngày cửu trùng 9 - 9 âm lịch, bà Thiên Hậu lên trời và vẫn thường hiển linh cứu giúp nhân dân, đặc biệt là những người gặp nạn trên biển. Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ, hai vị thần nổi tiếng, đi theo bà để bảo vệ và cứu nạn kịp thời.
Khi người Hoa đến Hội An, họ xây dựng hội quán thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu. Ngày bà Thiên Hậu giáng sinh (22 và 23 âm lịch), người dân tổ chức lễ hội cúng tế. Nếu bạn du lịch Hội An vào thời điểm này, bạn sẽ trải qua không khí tưng bừng của lễ hội.

Lễ mộc dục là nghi lễ đầu tiên: lau chùi tượng, thay áo, đeo trang sức. Tiếp theo là cúng chay với những lễ vật quý giá như heo quay, bún xào Phước Kiến, bánh bao, vàng mã, vịt tiềm bát bửu, hoa quả tươi, hương đèn mới...
Buổi lễ chính diễn ra từ 9 giờ đến 10 giờ sáng với tiếng chuông trống vọng xa. Tham gia lễ hội, du khách chứng kiến nghi lễ trang nghiêm, tuân thủ hàng ngũ trước điện bà Thiên Hậu. Các tước phụ, người có kinh nghiệm đứng đầu, thực hiện kiểm tra lễ vật, đọc tế văn. Sau đó, con cháu và du khách đều thắp hương và thổ lộ ước nguyện cầu xin bà. Kết thúc lễ, một con heo quay được cắm dao và chiêu đãi khách ghé thăm.
Du khách đến thăm lễ hội để tìm hiểu về văn hoá, phong tục của người Hoa.
2. Lễ vía bà Thu Bồn
Lễ hội hàng năm vào ngày 12 tháng 2 âm lịch tại huyện Duy Xuyên, Quảng Nam. Không khí nhộn nhịp, sôi động từ sáng sớm đến tối. Lễ nhằm tưởng nhớ Bà Thu Bồn, phu nhân nước Chăm, mang lại nghề nông, ngư nghiệp cho dân địa phương.

Lễ hội kết hợp nhiều sự kiện: tế lễ, hội thi đua thuyền tranh tài, rước cộ, và các trò chơi dân gian như hát hò khoan đối đáp tại Thu Bồn Đông, cờ người, thi dội nước, làm bánh, thi gánh nước, kéo co, bắn cung, đi cà keo, mở chợ ẩm thực với những món ăn thơm ngon của dân tộc Chăm, Cơ Tu,…
Du khách tham gia lễ hội để trải nghiệm phong tục độc đáo, tham gia các hoạt động hấp dẫn như hát tuồng, đốt lửa trại, thả hoa đăng trên sông, rước đuốc.
3. Lễ hội làng gốm Thanh Hà
Làng gốm Thanh Hà là điểm đến nổi bật tại Hội An, không chỉ là nơi giữ gìn truyền thống làng nghề mà còn là nơi thể hiện đa dạng văn hóa.
Lễ hội diễn ra vào ngày mùng 10 tháng giêng âm lịch hàng năm, thu hút mọi người đổ về Thanh Hà để tôn vinh tổ tiên, cầu chúc cho một năm mới an lành, làng nghề phát triển và người dân đạt được nhiều thành công.

Sáng sớm, phần nghi lễ chính diễn ra khi đoàn rước thần chủ trải qua các ngả đường. Đội hình lân, sư tử, nghi trượng, dàn bát âm, kiệu thần chủ, kiệu lư hương gốm đi kề bên là 100 nam phụ lão ấu từ miếu Nam Diêu về đình Thanh Chiêm tế lễ. Nơi này thờ tự, tôn vinh công đức to lớn của các vị tổ nghề. Khi tế lễ kết thúc, mọi người tham gia các trò chơi như cõng nàng về dinh, lái buôn xuất sắc, thi chuốt gốm, làm con thoi đất nung, nấu cơm bằng nồi đất, bịt mắt đánh trống…
Du khách đến du lịch Hội An thường không bỏ qua lễ hội làng gốm Thanh Hà để trải nghiệm những giờ phút vui chơi, thư giãn thú vị.
4. Hội Cầu Bông
Du lịch Hội An vào mùng 7-1 âm lịch hàng năm tại làng rau Trà Quế, xã Cẩm Hà, thành phố Hội An tỉnh Quảng Nam, du khách sẽ được tham gia lễ hội Cầu Bông. Ý nghĩa của lễ là cầu mong cho một năm mới mùa rau bội thu, mưa thuận gió hoà, bình an, ấm no hạnh phúc cho người dân làng. Lễ vật bao gồm một con gà trống thiến miệng ngậm hoa, trên lưng cắm một con dao bằng tre, năm đĩa xôi đỏ rực rỡ của gấc chín cắm năm bông hồng và một ly rượụ trắng.

Ngoài các nghi lễ tôn kính, lễ hội còn có nhiều hoạt động giải trí sôi động như thi cuốc đất trồng rau và cuộc thi nấu món tôm với hương vị thơm ngon của ray Trà Quế - món ăn đặc trưng được dùng để chiêu đãi khách thăm làng. Hội thi vớt rong và bón gốc rau cũng là những hoạt động sôi động không kém phần thú vị.
Lễ hội Cầu Bông tại làng rau Trà Quế ngày nay đã trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách bởi sự độc đáo về văn hoá làng nghề, tạo nên không khí hoà thuận và vui tươi cho cộng đồng làng.
5. Lễ rước Long Chu
Lễ hội diễn ra vào ngày 15-7 âm lịch tại làng biển thuộc thị xã Hội An, đánh dấu thời điểm cư dân làng tống ôn dịch và bệnh tật khi chuyển mùa. Đặc biệt, lễ hội có phần rước Long Chu (thuyền rồng), biểu tượng oai linh để trừ ôn dịch bệnh, được chế tác tỉ mỉ từ tre, giấy vải, đưa ra biển khơi trên những chiếc thuyền, tàu nhỏ.

Trước ngày lễ, các thầy pháp sư tiến hành lễ đặt hương và yểm bùa tại những nơi linh thiêng với truyền thuyết về ma quỷ. Đoàn nam nữ trai gái đầy năng động, cầm giáo mác, lau sạch bụi bẩn trên đường làng, tạo ra không khí phấn khích, sôi động. Ngày lễ chính, lễ rước thuyền rồng và lễ tế của thầy cả tế diễn ra để trừ ma dịch, mang lại sự bình an cho làng quê. Lễ hội không chỉ có những tiết mục hát bộ, hát hò khoan, xô cô mà còn kết hợp nhiều trò chơi dân gian thú vị.
6. Giỗ tổ nghề Yến
Hàng năm vào ngày 9 và 10 tháng 3 âm lịch, cộng đồng người dân tại xã đảo Tiên Hiệp - Cù Lao Chàm, Hội An, tổ chức lễ hội tưởng nhớ và tế lễ cho tổ tiên, mong trời yên bình và biển cả lặng sóng. Lễ hội có nhiều hoạt động sôi động như tế tổ nghề Yến, vui hội làng chài, đua ghe ngang, đêm hội Cù Lao với chợẩm thực thơm ngon. Du khách tham gia còn được thưởng thức rượu ngâm từ trứng yến và các sản vật biển quý giá như hải sâm, bào ngư.

Ngày lễ hội tràn ngập sắc màu với nhiều hoạt động đa dạng như tế tổ nghề Yến, vui hội làng chài, kéo co trên thuyền, đua ghe ngang, thách thức bịt mắt đập nồi. Đêm hội Cù Lao rực rỡ với chợẩm thực tại Cù Lao Chàm, nơi du khách thưởng thức các món ăn ngon đặc sản. Rượu ngâm từ trứng yến và các sản vật biển quý giá như hải sâm, bào ngư cũng là những trải nghiệm độc đáo mà du khách không nên bỏ qua.
Khám phá lễ hội tại Hội An để trải nghiệm những khoảnh khắc đáng nhớ, mở rộng tri thức về truyền thống lễ hội xưa. Đây sẽ là điểm đặc biệt trong hành trình du lịch Hội An của quý khách.
