Úc đang đối diện với một trong những cuộc khủng hoảng cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Một phần lớn diện tích lãnh thổ bị thiêu rụi, 25 người đã thiệt mạng.
Bang New South Wales (NSW) và bang Victoria là hai khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với lần lượt 137 và 39 vụ cháy rừng đang diễn ra.
Thảm họa đáng sợ
Hỏa hoạn tại Úc luôn tiềm ẩn nguy hiểm, như sự kiện 'Ngày thứ Bảy Đen Tối' năm 2009 tại bang Victoria đã cướp đi sinh mạng của 173 người. Đó là thảm họa cháy rừng đẫm máu nhất trong lịch sử quốc gia này.
10 năm sau, tình hình thời tiết dường như còn khắc nghiệt hơn: nhiệt đới gay gắt, hạn hán kỷ lục, cùng với gió lớn bất thường thổi lan khói và lửa nhanh chóng và xa rộng. Nhiều nhà khoa học cũng cho rằng biến đổi khí hậu là một yếu tố làm cho cháy rừng tại Úc càng trở nên kinh khủng, cũng như các thảm họa thiên nhiên trên toàn cầu.
Thiệt hại do cháy rừng sẽ tiếp tục tăng lên khi mùa hè chỉ mới bắt đầu ở Úc. Thông thường, nhiệt độ tại quốc gia này đạt đỉnh vào tháng 1 hoặc tháng 2, điều này có nghĩa là tình hình cháy rừng có thể kéo dài thêm trong nhiều tháng tới.
Giáo sư Neville Nicholls từ Đại học Monash (Úc) đã cảnh báo rằng các đám cháy có thể gây ra những điều kiện thời tiết tồi tệ nhất, bao gồm cả lũ lụt cực đoan khi cây cối bị thiêu rụi để lộ ra đất trống.
'Còn một tháng nữa mới đến thời điểm nắng nóng kinh hoàng nhất ở miền Nam nước Úc. Những điều tồi tệ nhất vẫn đang chờ đợi phía trước' - ông Nicholls bày tỏ lo ngại của mình.

Chính phủ Úc đã triển khai 2.000 binh lính cứu hỏa đến bang New South Wales - một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhấtẢnh: REUTERS
Ngày 6 tháng 1, nước Úc nhận được một số cơn mưa giải nhiệt ở khu vực bờ Đông, từ Sydney đến Melbourne, giúp giảm nhiệt độ. Tuy nhiên, đợt mưa này chưa đủ để dập tắt những đám cháy lớn và nguy hiểm nhất. Tình hình sẽ trở nên khó lường hơn khi các đám cháy ở NSW giao nhau với các đám cháy ở Victoria, tạo ra một quả cầu lửa khổng lồ. Hiện tại, các đám cháy chỉ còn cách nhau khoảng 9 km, trong khi nhiệt độ dự kiến sẽ tăng trở lại vào ngày 9 và 10 tháng 1.
'Thực sự lo ngại. Điều kiện thời tiết vào ngày 9 và 10 tháng 1 sẽ làm cho tình hình cháy rừng trở nên phức tạp hơn' - ông David Bruce, Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Victoria, chia sẻ.
Trong khi đó, ông Shane Fitzsimmons, thành viên của Cơ quan Cứu hỏa Nông thôn NSW, khẳng định rằng cơn mưa vàng cũng đưa ra một số thách thức đáng kể cho kế hoạch triển khai các đám cháy chiến thuật và các kỹ thuật chữa cháy khác để dập lửa.

Ảnh chụp từ trên cao cho thấy đám cháy rừng tại thị trấn Obrost, bang Victoria, vào ngày 4 tháng 1Ảnh: REUTERS
Đối mặt với nguy cơ cháy rừng
Các nhà chức trách địa phương và liên bang Úc đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát các đám cháy, dù đã nhận được sự hỗ trợ từ nhiều quốc gia khác, bao gồm Mỹ và Canada.
Cho đến ngày 6 tháng 1, hỏa hoạn đã thiêu rụi hơn 8 triệu ha đất rừng, phá hủy hơn 2.000 căn nhà và cướp đi sinh mạng ít nhất 25 người cùng với hơn 480 triệu con vật trên toàn quốc, theo chuyên gia Chris Dickman từ Đại học Sydney (Úc). Hội đồng Bảo hiểm Úc khẳng định thiệt hại từ hỏa hoạn đã vượt mốc 485 triệu USD. Con số này dường như sẽ tiếp tục tăng khi 'bà hỏa' lan sang các khu vực khác.
Thủ tướng Úc Scott Morrison tuyên bố sẵn lòng trả 'bất kỳ giá nào' để giúp cộng đồng phục hồi sau những vụ cháy kinh hoàng. Chính phủ của ông sẽ chi thêm 1,4 tỉ USD trong vòng 2 năm để khắc phục hậu quả của đám cháy rừng và sẵn sàng chi thêm trong tương lai.
Trước đó, vào ngày 4 tháng 1, Thủ tướng Morrison cũng thông báo sẽ triển khai thêm 3.000 binh sĩ từ quân đội, hải quân và không quân để hỗ trợ công tác chữa cháy, sơ tán, tìm kiếm và cứu trợ cùng với máy bay và tàu quân sự. Cam kết tăng vĩnh viễn ngân sách cho công tác chữa cháy từ trên không, nhà lãnh đạo Úc tuyên bố sẽ phê duyệt 14 triệu USD để thuê thêm 4 máy bay chữa cháy từ nước ngoài, trong đó có 2 máy bay cánh cố định tầm xa DC-10 với dung tích 30.000 lít.
Cải thiện biện pháp phòng cháy
Cảnh sát New South Wales vừa thông báo rằng 24 công dân Úc đã bị bắt giữ tại NSW từ đầu tháng 11-2019 với cáo buộc phóng hỏa cố ý.
Có thêm 183 người khác bị cáo buộc vi phạm luật phòng cháy, như ném tàn thuốc xuống đất... Hình phạt có thể từ 'cảnh cáo' đến 'kết án tù'. Những kẻ cố ý gây cháy rừng và lan truyền lửa có thể đối mặt với án phạt tù lên đến 21 năm.
