Thăm quan đền Bà Kiệu Hà Nội - Ngôi đền cổ lịch sử tồn tại qua thời gian

Đền Bà Kiệu là một địa điểm linh thiêng đặc biệt liên quan đến tín ngưỡng thờ mẫu của người dân Thủ đô. Ngoài ra, nơi này còn nổi tiếng với kiến trúc cổ kính độc đáo, mang trong mình giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa dân tộc.

Khám phá lịch sử đặc biệt của đền Bà Kiệu và thưởng ngoạn trong không gian yên bình tại đây sẽ là trải nghiệm thú vị mà du khách không nên bỏ lỡ. Đặc biệt, ngôi đền nằm ngay trung tâm Thủ đô, giúp du khách dễ dàng khám phá nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng khác trong cùng một chuyến du lịch Hà Nội.

1. Đền Bà Kiệu nằm ở đâu?

Đền Bà Kiệu nằm tại số 59 phố Đinh Tiên Hoàng (phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Nơi này được coi là đất thánh của Thủ đô, với hồ Gươm và tháp Rùa phía trước, đền Ngọc Sơn gần đó, và quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Ghé thăm đền, du khách có thể dễ dàng khám phá nhiều địa điểm giải trí ở trung tâm Hà Nội.

2. Câu chuyện của đền Bà Kiệu tại Hà Nội

Đền Bà Kiệu, hay còn gọi là Thiên Tiên Điện hoặc Huyền Chân Từ, là một trong những ngôi đền thờ Mẫu đầu tiên tại Việt Nam. Nó được xây dựng từ đầu thế kỷ 17, vào thời kỳ Vĩnh Tộ (1619 - 1628). Ban đầu, khu vực này chỉ có đền chính. Sau đó, cổng Tam Quan được thêm vào vào niên hiệu Cảnh Hưng (1740 - 1786) và quả chuông đồng Cảnh Thịnh thứ 8, thời Tây Sơn (1800).

Sau nhiều lần trùng tu, kiến trúc hiện đại của đền chủ yếu là kết quả của việc cải tạo lớn vào năm 1864 (tức là năm Tự Đức 17). Tuy nhiên, vào năm 1891, người Pháp quyết định lấy đất để mở đường xe điện nên sân trước và tòa tiền tế của đền Bà Kiệu đã bị dỡ bỏ. Thay vào đó là con đường vòng quanh hồ Hoàn Kiếm với phố Đinh Tiên Hoàng chia tách khu vực đền chính.

Không ai biết tại sao lại gọi là đền Bà Kiệu, chỉ có điều chắc chắn rằng nơi này thờ ba vị nữ thần gồm: Thánh Mẫu Liễu Hạnh và hai thị nữ Quỳnh Hoa - Quế Hoa. Về câu chuyện của đền Bà Kiệu, truyền thuyết kể rằng: Công chúa Liễu Hạnh, con gái của Ngọc Hoàng, sau khi làm vỡ chén ngọc đã bị đày xuống trần gian. Tại đây, nàng đã dạy dỗ dân chúng làm nông và xây dựng cuộc sống. Khi kết thúc thời gian đày ải, công chúa trở lại thiên đàng. Nhưng vì nhớ nhung cuộc sống trần thế, nhiều lần nàng cùng các thị nữ xuống trần để tiếp tục giúp đỡ dân chúng.

Nhờ những đóng góp to lớn của mình, công chúa Liễu Hạnh được tôn vinh là một thánh nữ, được dân chúng ghi nhớ và xây dựng đền thờ. Mẫu Liễu là một trong “Tứ Bất Tử” và được coi là người mẹ cao quý nhất, thuộc hàng “Thượng đẳng thần” trong tín ngưỡng của nhân dân.

3. Khám phá những gì ở Thiên Đình Bà Kiệu Hà Nội?

Với lịch sử lâu đời và kiến trúc độc đáo, đặt ngay tại trung tâm Thủ đô, Thiên Đình Bà Kiệu trở thành điểm thu hút du khách, đặc biệt là những ai muốn khám phá quận Hoàn Kiếm. Đền được chia thành hai phần bởi con đường Đinh Tiên Hoàng, trong đó khu vực chính của đền nằm ở góc phố Lò Sũ, còn cổng tam quan nằm ở bên cạnh hồ Gươm.

3.1 Khám phá cổng tam quan ven hồ Hoàn Kiếm

Cổng tam quan của Thiên Đình Bà Kiệu nằm bên lề đường hồ Hoàn Kiếm, nhìn ra đền Ngọc Sơn. Được xây dựng theo kiến trúc truyền thống với 3 cửa, làm từ gạch kiểu tường hồi bít đốc và mái lợp ngói ta. Trước đây, du khách cần đi qua cổng tam quan để vào khu thờ tự. Tuy nhiên, sau khi đường xe điện được mở, đền Bà Kiệu bị chia thành 2 phần, với con đường Đinh Tiên Hoàng chia đôi khu vực này (trước năm 1954 được gọi là đại lộ Francis Garnier).

3.2 Khu đền chính nằm góc phố Lò Sũ

Nơi thờ tự chính của Thiên Đình Bà Kiệu bao gồm 3 phân khu: nhà đại bái, phương đình và hậu cung. Khi đi dạo trên phố đi bộ, du khách có thể dễ dàng nhìn thấy vườn hoa của đền Bà Kiệu ngay gần cổng Tượng đài Cảm tử. Phần chính của đền có 3 khu vực khác nhau:

• Nhà đại bái

Nơi này được xây từ gạch với hình dạng 3 gian tương tự cổng tam quan, nhưng lớn hơn. Do đó, du khách sẽ nhận ra kiến trúc quen thuộc với tường hồi bít đốc và mái lợp ngói ta. Phần mái mang phong cách thời Nguyễn, với hai tượng cá hóa rồng làm từ gốm men xanh trên mái, nghiêng về phía bình nước thiêng ở giữa.

Trong nhà đại bái của Thiên Đình Bà Kiệu, các phần trang trí được điêu khắc với hình ảnh đầu rồng, thân có các vân và đường nét rất tỉ mỉ. Các bậc thang được lát bằng đá xanh xám to lớn. Đặc biệt, trung tâm của nhà có một bộ khung lớn được làm từ 8 cột gỗ lim vững chắc, được đặt trên nền đá chắc chắn. Các cột bên ngoài có kích thước nhỏ hơn, có hình dạng hộp chữ nhật. Điểm nhấn trong nhà đại bái là 4 tượng cá chép biến hóa thành rồng, được đặt trên các trụ và dưới các mái trước và sau.

• Phương đình

Ngay sau nhà đại bái là khu phương đình, là một kiến trúc đặc trưng của thời Nguyễn, với 4 chân cột lớn và 2 tầng, 4 mái được chạm khắc với những họa tiết truyền thống sâu sắc.

• Hậu cung

Khu vực linh thiêng nhất của Thiên Đình Bà Kiệu là Hậu Cung. Nơi này được xây dựng với kiểu nhà ngang, sử dụng gạch và có kiến trúc tương tự với cổng và nhà đại bái với tường hồi bít đốc. So sánh với bản đồ phố cổ Hà Nội hiện đại, khu vực này thuộc dãy phố Lò Sũ.

Trong khám thờ của Hậu Cung đền Bà Kiệu, các tượng thờ được đặt trong một lớp khám to, được chạm khắc rất tỉ mỉ, tinh xảo, thể hiện sự điêu luyện và khéo léo của các thợ thủ công. Phía trên cùng có 3 pho tượng của ba Thánh Mẫu: Mẫu Thiên, Mẫu Địa và Mẫu Thuỷ (còn gọi là Mẫu Thoải). Phía dưới là tượng của Công chúa Liễu Hạnh và hai tiên nữ Quỳnh Hoa, Quế Hoa.

Bên ngoài khám thờ có các tượng nhỏ của hai cô và hai cậu. Ở hai bên là khám thờ của Bà Chúa Thượng Ngàn bên trái và Chầu Thủ đền bên phải. Trong các phòng bên Hậu Cung có bàn thờ của các vị nam thần phổ biến trong đền Mẫu, bao gồm: Ngọc Hoàng và Ngũ vị tôn ông. Các tượng của họ được tạc nhỏ, có từ thế kỷ 19, thời kỳ nhà Nguyễn.

4. Lưu ý khi đến thăm Đền Bà Kiệu

Khi đến thăm Đền Bà Kiệu, để trải nghiệm việc tham quan và hiểu biết một cách thuận lợi và đảm bảo tính trang nghiêm, du khách cần chú ý các điều sau:

• Ban quản lý di tích không thu phí vào cửa. Du khách muốn biết thêm về đền Bà Kiệu có thể đăng ký tại bàn tiếp khách.
• Giờ mở cửa: sáng từ 08:00 - 11:30, chiều từ 13:30 - 16:30.
• Nếu ghé vào ngày rằm hoặc dịp lễ hội (ngày 6/3 âm lịch hàng năm), du khách có thể vào khu thờ từ cửa trước. Còn vào ngày thường cần đi từ phía sau (phía cửa phố Lò Sũ, qua hàng quán).
• Trang phục cần phải phù hợp với truyền thống, không gây phản cảm.
• Không được tự ý thắp hương hoặc đặt tiền lễ, cũng như phải tuân theo quy định khi hoá vàng mã.
• Giữ gìn trật tự và vệ sinh, không làm hại di tích, tuân thủ các quy tắc nơi công cộng và tự bảo quản đồ cá nhân.
• Nếu muốn biết thêm thông tin hoặc có nhu cầu khác, du khách có thể liên hệ với ban quản lý tại văn phòng hoặc bàn tiếp đón và tuân theo chỉ dẫn của nhân viên.

5. Kết hợp tham quan các địa điểm gần đền Bà Kiệu

Từ đền Bà Kiệu, du khách có thể dễ dàng đi bộ đến nhiều địa điểm nổi tiếng khác gần hồ Hoàn Kiếm. Đó có thể kể đến như: cầu Thê Húc, phố Tạ Hiện, Nhà hát Lớn Hà Nội, phố Hàng Mã và 36 phố phường.

Để hành trình khám phá Thủ đô trở nên thú vị hơn, ngoài các điểm tham quan ngoài trời, du khách có thể ghé thăm các trung tâm thương mại Hà Nội để trải nghiệm đa dạng hoạt động giải trí và ẩm thực. Ví dụ, gần đền Bà Kiệu là trung tâm thương mại Vincom Mega Mall Times City tại số 458 Minh Khai, phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng.

Ở đây, VinKE & Vinpearl Aquarium là điểm vui chơi hấp dẫn không thể bỏ qua, đặc biệt là đối với các gia đình có trẻ nhỏ. Mỗi địa điểm đều có những điểm độc đáo riêng:

• VinKE là điểm giải trí độc đáo, với nhiều trò chơi vận động hấp dẫn, thu hút các em nhỏ. Đặc biệt là khu hướng nghiệp bổ ích, giúp trẻ vừa học vừa chơi và có những trải nghiệm thú vị.
• Thủy cung Times City Vinpearl Aquarium như một đại dương sống động ngay trong lòng đất. Bên cạnh việc ngắm nhìn hơn 30.000 loài sinh vật biển từ khắp nơi trên thế giới, du khách còn có cơ hội trải nghiệm gần gũi với bò sát, ngắm chim cánh cụt ăn và thưởng thức màn trình diễn nàng tiên cá đặc sắc.

Với giá trị văn hoá, lịch sử và tín ngưỡng đặc biệt, đền Bà Kiệu đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hoá quốc gia từ năm 1994, là niềm tự hào của Hà Nội và cả nước. Nếu muốn hiểu thêm về tinh thần sống của người dân Thủ đô, hoặc đơn giản chỉ muốn tận hưởng không gian yên bình trong thế giới tâm linh đặc biệt, đền Bà Kiệu là điểm đến không thể bỏ qua.