Tháp Po Sah Inư

Tháp Po Sah Inư (hay còn gọi là Đền Po Sah Anaih hoặc Tháp Chăm Phố Hài) là một nhóm di tích đền thờ Ấn Độ Giáo, hay còn gọi là tháp Chăm, thuộc Vương quốc Chăm Pa, nằm trên đồi Bà Nài, ở phường Phú Hài, cách trung tâm thành phố Phan Thiết 7 km về hướng Đông-Bắc.

Nhóm tháp này mang phong cách kiến trúc Hòa Lai - một trong những phong cách nghệ thuật cổ của Chămpa. Mặc dù kích thước chỉ vừa và nhỏ, nhưng tháp Po Sah Inư vẫn thể hiện được tinh hoa của kỹ thuật kiến trúc và nghệ thuật trang trí của người Chăm xưa, mang đến vẻ uy nghiêm và kỳ bí. Đây là một trong những nhóm tháp Chăm còn nguyên vẹn đáng kể.

Quần thể di tích được xây dựng cách đây 1200 năm. Hiện tại chỉ còn lại ba tháp: tháp chính, tháp vừa và tháp nhỏ. Tháp chính cao 15m, chia thành ba tầng, với cửa chính hướng về phía Đông – hướng cư ngụ của các vị thần theo truyền thuyết Chăm Pa. Theo nhiều tài liệu, ngoài ba tháp chính còn một tháp lớn hơn rất nhiều, nhưng theo thời gian, tháp này đã bị chôn vùi dưới lòng đất khoảng hơn 300 năm.

Lịch sử

• Vào cuối thế kỷ 8 và đầu thế kỷ 9, người Chăm xây dựng những nhóm đền tháp này nhằm thờ phụng vị thần Shiva, một trong những vị thần quan trọng trong đạo Hindu.
• Vào thế kỷ 15, họ tiếp tục xây thêm một số đền thờ đơn giản để tôn vinh công chúa Po Sha Inư. Công chúa Po Sha Inư (con của vua Para Chanh) được yêu quý bởi dân chúng nhờ tài năng và phẩm hạnh. Bà cũng là người đã giảng dạy cách trồng lúa nước, dệt vải thổ cẩm và kỹ năng trồng trọt, chăn nuôi.
• Từ năm 1992 đến 1995, các cuộc khai quật tại địa điểm này đã khám phá ra nhiều nền móng của các đền tháp đã bị sụp đổ và chôn vùi trong hàng trăm năm qua. Các phát hiện bao gồm cả gạch ngói và một số hiện vật trong các đền tháp có niên đại từ thế kỷ 15. Khu di tích từ đó được gọi là Po Sah Inư.
• Từ năm 1990 đến năm 2000, chính quyền tỉnh Bình Thuận đã tiến hành bảo tồn và phục dựng khu di tích.
• Vào năm 1991, di tích này đã được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia của Việt Nam.

Hoạt động văn hoá sinh hoạt

Hằng năm vào tháng giêng âm lịch, dưới chân các tháp diễn ra các lễ hội như Rija Nưga, Poh Mbăng Yang... Người Chăm tổ chức các nghi lễ cầu mưa, cầu an...

Trong những ngày lễ - Tết truyền thống, diễn ra các hoạt động văn hóa nghệ thuật chủ đề 'Mừng Đảng - Mừng Xuân' phục vụ nhu cầu du xuân và đón tết của người dân địa phương cũng như khách du lịch. Các nghệ nhân thường trình diễn nghệ thuật dệt thổ cẩm và làm gốm truyền thống Chăm bằng phương pháp thủ công tại khu vực Tháp chính của khu di tích.

• Tháp Po Sah Inu
• Phong cách nghệ thuật của các tháp Chăm
• Danh sách các đền tháp Chăm Pa
• Các tháp Chăm