
Trong “Thấu Hiểu” (tựa gốc: “The Book of Understanding” ), triết lý về tự do của Osho có thể tạm tóm gọn trong một hình ảnh ẩn dụ (của triết gia Friedrich Nietzsche!): lạc đà băng qua sa mạc. Lạc đà luôn dự trữ trong cơ thể một lượng thức ăn và nước uống khổng lồ cho hành trình. Tình huống của con người cũng tương tự: họ phải đi qua một chặng đường đời đầy gian khổ, với quá khứ, kiến thức, áp đặt của xã hội, cha mẹ… trên lưng.
“Đừng dừng lại ở đó”, Osho nói, “Nếu mắc kẹt trong giai đoạn đó và luôn là lạc đà, bạn sẽ không biết được vẻ đẹp và phúc lạc của cuộc sống. Bạn sẽ vẫn quanh quẩn với quá khứ”.
' Đám đông trong tâm trí '
Tư tưởng tự do tinh thần vốn dĩ bao trùm cả thảy triết lý Osho, được ông lặp đi lặp lại trong nhiều chủ đề khác nhau: tình yêu, cảm xúc, hạnh phúc, trưởng thành… Riêng cuốn “Thấu Hiểu” tập hợp các bài thuyết giảng mà Osho chỉ xoáy sâu vào ý niệm tự do và những “tảng đá cản đường” tự do - vốn được dự trữ trên lưng “lạc đà”.
Bạn đang mang trong mình những điều gì từ người khác? Osho liệt kê đầy đủ qua các chương sách: Tiêu chuẩn, hệ tư tưởng, cách đánh giá đúng và sai, mẫu mực giải quyết vấn đề; những niềm tin được người khác và xã hội truyền đạt mà bạn chưa từng trải qua; ước mong trở thành một ai đó thực sự giàu có, quyền lực, nổi bật, đều có thể phát sinh từ kỳ vọng của cha mẹ khi bạn còn nhỏ...
Tâm trí của chúng ta, giống như lưng “lạc đà”, chính là kho dự trữ của những điều đó. Tâm trí, theo Osho, giống như một chiếc gương phản chiếu những gì xảy ra xung quanh bạn. “Chỉ cần ngồi yên và lắng nghe tâm trí của bạn, bạn sẽ nghe thấy quá nhiều tiếng nói”, Osho nói, “Tiếng nói của cha mẹ, bạn bè, hàng xóm, giáo viên, linh mục và kẻ thù. Tất cả những tiếng nói này đều tồn tại trong đám đông trong tâm trí bạn, và nếu bạn muốn tìm ra tiếng nói của chính mình, điều đó gần như là không thể; đám đông này quá đông đúc”.
Trong suốt cuốn sách, Osho nói về sự trống rỗng bên trong, sự bất hạnh cực độ khi một người “chưa thật sự hiểu mình”, “chưa gặp gỡ con người thực sự của mình”, “chưa thực sự là chính mình”, và luôn theo đuổi những “bóng ma” thay vì điều mình thực sự muốn.
Đôi khi, những “bóng ma” đó hiện diện dưới những lớp vỏ bọc trông rất hoàn hảo, lịch lãm. Như niềm tin tôn giáo: nhiều người hoàn toàn phụ thuộc vào một tôn giáo, một vị thánh, coi đó là con đường sáng suốt nhất của cuộc đời, mà không nhận ra rằng điều đó chỉ là một hình thức tinh vi của việc bị chi phối.
' Bắt đầu từ việc nói “không” '
Tư tưởng về sự tự do của Osho có sự tương đồng với Jiddu Krishnamurti. Hai nhà triết học này đều khuyến khích chúng ta tự xem xét sâu sắc bên trong để tìm kiếm hướng đi và câu trả lời cho những câu hỏi về cuộc sống, từ chối mọi kiến thức cứng nhắc, mẫu mực, lời khuyên, tổ chức, tôn giáo, và cả... những bậc thầy. Họ cũng đều đồng tình rằng con đường đến tự do không có con đường nào sẵn có, mà mỗi người phải tự mình khám phá và trải nghiệm, không ai có thể truyền bá cho người khác được.
Tuy nhiên, trong khi Krishnamurti khuyên người ta phải đặt câu hỏi tới cùng mọi thứ, Osho lại hướng dẫn họ tới một thế giới tâm linh sâu sắc hơn. Với vị thầy, con đường đến sự tự do và giác ngộ là một: hành trình vào bên trong để khám phá bản chất thực sự của mình - thông qua phương pháp duy nhất là thiền định.
Bởi vì đơn giản, chỉ bằng cách thiền, con người có thể vượt lên trên tâm trí, tức là vượt qua những ảnh hưởng, suy nghĩ của đám đông bên trong mình. Khi vượt lên trên tâm trí, chúng ta cũng sẽ nhập vào cõi tĩnh lặng của nội tâm, nơi mà mọi sự hạnh phúc và niềm vui hiện diện.
“Hiểu” chạm vào tâm hồn của nhiều người đọc, đến sự đau khổ và trống rỗng khi sống dưới sức ép, sự ép buộc từ người khác. Đồng thời, cuốn sách mở ra hy vọng về một cuộc sống tự do, được là chính mình.
Ngay sau khi bắt đầu từ chối đám đông, bạn sẽ cảm thấy bất ổn, đau khổ tạm thời, vì từ chối đồng nghĩa với việc phải đối mặt với sự không hiểu biết, cô lập, trở thành người độc lập. Nhưng phần thưởng của cuộc hành trình qua sa mạc, sau lưng lạc đà là gì? Osho liên kết với chuỗi hình ảnh ẩn dụ của Friedrich Nietzsche, mô tả những kẻ từ chối như loài sư tử: mạnh mẽ và nhận thức được sức mạnh sâu kín bên trong.
Và sau đó, khi tiếp tục tiến vào tâm thức thông qua thiền định, một điều kỳ diệu khác xảy ra: con người trở về trạng thái ban đầu như một đứa trẻ, hài hoà với bản thân, với thế giới, với cả quá khứ. Khi sống thật với chính mình, con người tìm thấy sự hạnh phúc thực sự, tình yêu thực sự và sẵn lòng chia sẻ, và một người như vậy không cần sự kiểm soát, mẫu mực hay sự dẫn dắt từ bên ngoài.
“Đột nhiên, bạn được tự do. Bạn có thời gian sống. Bạn có thời gian làm những điều bạn muốn. Bạn có thể cười, bạn có thể hát, bạn có thể nhảy múa. Bạn là một người bình thường. Ngay cả khi cả thế giới cười chê bạn, điều đó có gì? Họ đều là những con người bình thường, họ có quyền cười chê. Bạn cũng có quyền nhảy múa. Tiếng cười của họ là giả; nhảy múa của bạn là thật”, Osho.
Osho là một nhân vật gây tranh cãi nhất và có ảnh hưởng nhất. Tờ Sunday Times của Luân Đôn gọi Osho là một trong 1.000 người có ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 20. Tờ Sunday Midday của Ấn Độ đưa Osho vào danh sách 10 nhân vật đã thay đổi số phận của Ấn Độ, cùng với Gandhi, Nehru và Đức Phật. Sách của Osho đã được dịch sang hơn 60 ngôn ngữ trên thế giới.
Osho nổi tiếng với những đóng góp đột phá trong việc biến đổi tâm hồn thông qua thiền định. Phương pháp thiền tích cực của Osho giúp giải thoát căng thẳng cho cả thân và tâm, mang lại trải nghiệm an lạc, yên bình cho mọi người.
