Thay đổi trong quan hệ giữa đại lý xe và người tiêu dùng tại thị trường Việt Nam

Bằng cách tận dụng tình trạng xe khan hiếm, các đại lý ô tô và xe máy ở thị trường Việt Nam đã tận dụng cơ hội này để thay đổi quan hệ với khách hàng. Họ đã chiếm ưu thế, ép buộc khách hàng Việt, trở thành thượng đế, áp đặt giá cả, ép mua phụ kiện hoặc từ chối bán hàng nếu muốn.

Thị trường ô tô, xe máy tại Việt Nam đang trải qua sự thay đổi trong quan hệ giữa đại lý bán hàng, hãng xe và người tiêu dùng. Khách hàng, người trước đây được coi là thượng đế khi được đại lý xe chăm sóc tận tình, nhưng hiện nay tình hình đã thay đổi hoàn toàn.

Khảo sát tại các hệ thống đại lý bán xe máy, ô tô chính hãng cũng như trên các diễn đàn, dễ dàng nhận thấy sự phàn nàn từ phía người mua xe. Trong thời điểm hiện tại, người tiêu dùng trong nước gặp khó khăn và bị 'ép buộc' khi mua xe.

Tình trạng giá bán hỗn loạn tại các đại lý chính hãng

Trong lĩnh vực xe máy, Honda và Yamaha chiếm hơn 80% thị phần và có hệ thống đại lý chính hãng rộng khắp cả nước. Tuy nhiên, các đại lý này hoạt động hoàn toàn độc lập và tự quyết định giá bán xe, không tuân theo giá khuyến nghị từ nhà sản xuất.

Những mẫu xe như Vision, Lead 125 hay xe tay ga cao cấp SH đã bị ép buộc giá từ 5 đến 10 triệu đồng, thậm chí lên đến 20 triệu đồng. Số tiền chênh lệch này được đưa ra như điều kiện để khách hàng có thể mua xe ngay lập tức, và hóa đơn không ghi chú rõ về phần chênh lệch giá.

Tại các đại lý của Toyota và Hyundai, những mẫu xe mới và hấp dẫn như Hyundai Creta 2022, Toyota Veloz Cross hay Toyota Raize đều bị 'ép giá' từ 20 đến 50 triệu đồng.Nếu ở các đại lý xe máy, mức giá tăng cao nhất chỉ vài chục triệu đồng cho những mẫu xe 'hot', thì các đại lý ô tô chính hãng Toyota, Hyundai, Ford lại đang tùy tiện ép giá, tăng giá lên đến cả hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng.

Trong các phân khúc xe cao cấp, khoản chênh lệch giá càng trở nên lớn lao. Ví dụ, mẫu xe Land Cruiser đang được bán với mức chênh lệch hơn một tỷ đồng, Land Cruiser Prado chênh lệch 400 triệu đồng còn các sản phẩm Mercedes-Benz GLS thậm chí vượt quá 400 triệu đồng. Mẫu xe Ford Explorer 2022 đã từng tăng giá từ 300 đến 400 triệu đồng.

Đại lý tự quyết định, hãng xe lạnh lùng?

Tình trạng 'ép giá' xe hoặc thậm chí làm tăng giá bằng cách bán kèm phụ kiện không phải chỉ là vấn đề mới mẻ và đã xảy ra từ lâu.

Các đại lý đều lý giải rằng họ đã phải đầu tư hàng trăm tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng vào cơ sở vật chất, thiết bị, lao động và các mẫu xe bán chạy để 'đền đáp' cho những chiếc xe bị ế ẩm nên việc 'ép giá' là điều bình thường.

Trả lời Tiền Phong, một hãng xe máy chiếm thị phần lớn nhất tại Việt Nam đã từng khẳng định rằng mối quan hệ giữa nhà sản xuất và đại lý là hai bên hoàn toàn độc lập và nếu bắt buộc HEAD phải bán xe theo giá đề xuất, hãng sẽ vi phạm luật Cạnh tranh cũng như những nguyên tắc thương mại.

Một nhà sản xuất xe máy khác thừa nhận có tình trạng tăng giá đội lên một số mẫu xe của mình nhưng chỉ là ít model.

Cũng trong cuộc trao đổi với Tiền Phong, đại diện của hai nhà sản xuất ô tô lớn tại Việt Nam cho biết, hiện tại doanh số sản xuất phải giảm do nguồn cung thiếu hụt. Dây chuyền sản xuất chỉ đáp ứng được những đơn hàng đã được đặt trước bởi đại lý. Một số mẫu xe nhập khẩu có số lượng giới hạn, vì vậy các đại lý cũng ưu tiên cho những khách hàng sẵn sàng chi tiền. Những khách hàng đặt hàng sớm nhưng không chấp nhận giá cao vẫn được ghi vào danh sách chờ.

Danh thu không đổi, đại lý lãi bao nhiêu?

Bất kể nguyên nhân về nguồn cung hạn chế và tình trạng khan hàng, báo cáo về doanh số bán hàng của các hãng xe vẫn ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng.

Trong tháng 3, doanh số bán hàng của toàn bộ thị trường ô tô (không bao gồm Hyundai - hơn 7.000 chiếc và VinFast - hơn 3.400 chiếc) đạt hơn 36.000 xe, trong đó có hơn 26.000 chiếc là xe du lịch.

Theo thông tin từ VAMA, đến hết tháng 3, tổng doanh số bán hàng của toàn thị trường ô tô vẫn duy trì mức tăng trưởng 27% so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là doanh số bán ô tô du lịch tăng đến 39%. Cả sản xuất lắp ráp và nhập khẩu ô tô đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Theo báo cáo từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), tổng doanh số bán hàng của 5 thành viên VAMM đạt hơn 753.000 xe, với mức tăng trưởng 7,43% so với cùng kỳ năm trước.

Với con số gần một triệu ô tô và xe máy đã được tiêu thụ, đa số là các dòng xe phổ biến, được ưa chuộng và thường gặp tình trạng kênh giá. Câu hỏi về việc đại lý thu lợi từ tiền chênh và khả năng thuế của nhà nước vẫn còn là một vấn đề mở.

Làm thế nào để ổn định thị trường?

Khi được hỏi về cách giải quyết tình trạng không ổn định trên thị trường, đại diện của các hãng ô tô lớn tại Việt Nam cho biết rằng, hiện giải pháp tốt nhất là 'chờ xem tình hình diễn biến ra sao'. Trong khi đó, vấn đề về hành vi tự ý tăng giá bán của các đại lý ô tô và xe máy vẫn chưa được các cơ quan chức năng kiểm tra và xử lý nếu phát hiện có vi phạm thuế.

Với người tiêu dùng, nhiều người đã lên tiếng phản đối và từ chối mua các mẫu xe bị tăng giá không minh bạch.