Thế giới đang chịu áp lực bất ổn: Hơn 10 vạn nhà khoa học lên tiếng về tình hình lo ngại của Trái Đất

Năm 2019 chứng kiến sự kết thúc của thập kỷ thứ hai trong thế kỷ 21 với nhiều lo ngại từ cộng đồng khoa học về khí hậu toàn cầu.

Biến đổi khí hậu tiếp tục là một trong những vấn đề toàn cầu nhức nhối trong những năm qua. 2019 kết thúc để lại cho nhân loại rất nhiều biến cố liên quan đến khí hậu và môi trường: Các đám cháy rừng khổng lồ ở Amazon; sự tan chảy của sông băng ở dãy Andes và Greenland; khí thải CO2 ngày càng gia tăng trong bầu khí quyển cùng với những cơn sóng nhiệt kỷ lục về quy mô và nhiệt độ đã đẩy cơ thể con người đến giới hạn chịu nhiệt.

Trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 21, giới khoa học trên toàn cầu không bao giờ từ bỏ hy vọng trong việc kêu gọi mọi người trên thế giới nhận thức đúng đắn về tình hình khí hậu trong một thế giới đang ngày càng nóng lên. Có một số tín hiệu tích cực từ những nỗ lực đó.

The Conversation tổng hợp những câu chuyện truyền cảm hứng nhất về cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và sự nóng lên toàn cầu của nhân loại trong năm 2019, mời độc giả theo dõi.

Tháng 11/2019, khoảng 11.000 nhà khoa học về khí hậu từ 153 quốc gia trên toàn cầu đã thừa nhận và tuyên bố tình trạng khẩn cấp của khí hậu mà con người phải đối mặt.

Từ điển tiếng Anh Oxford chọn cụm từ 'Khẩn cấp khí hậu' là từ của năm 2019. Đây cũng là tình trạng được giới khoa học thế giới nhấn mạnh để mô tả mức độ khẩn cấp của môi trường Trái Đất.

Không chỉ được các nhà khoa học công nhận, tình trạng khẩn cấp khí hậu đã được hơn 1.200 chính quyền địa phương trên toàn thế giới chấp nhận vào năm 2019.

Ảnh: Aliraza Khatri's Photography/Moment/Getty Images

Theo Marc Hudson từ Đại học Manchester (Anh), những tuyên bố dân sự này đánh dấu một bước đột phá mới về nhận thức của các chính quyền địa phương về tình trạng khí hậu của Trái Đất trong thế kỷ 21.

Vấn đề về biến đổi khí hậu và tình trạng khẩn cấp khí hậu cần được mọi cá nhân, gia đình, và cộng đồng nhận thức sâu sắc, để từ đó thực hiện những hành động cứu vãn Trái Đất một cách thiết thực nhất; thay vì chỉ là những câu chuyện cảnh báo ở mức quốc gia và sau đó lại bị lãng quên.

Chỉ khi trực tiếp chịu tác động từ các biến chứng của sự nóng lên toàn cầu (như bão lũ, lũ lụt ven biển, và sóng nhiệt...) thì mọi người mới bắt đầu thực sự quan tâm đến vấn đề khí hậu, một vấn đề mà trước đó họ coi nhẹ và cho rằng chỉ là 'đại bác' của các nhà lãnh đạo.

Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu nhằm mục tiêu giữ mức tăng nhiệt độ Trái Đất dưới 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, toàn thế giới cần phải giảm một nửa lượng khí CO2 và các khí gây hiệu ứng nhà kính khác vào năm 2030.

Vào cuối tháng 9/2019, Liên Hợp Quốc công bố danh sách hơn 60 quốc gia cam kết giảm lượng khí thải CO2 xuống 0 vào năm 2050.

Mặc dù không nằm trong Top 3 quốc gia gây ra nhiều khí thải nhất thế giới (bao gồm Trung Quốc (26,8%), Mỹ (13,1%) và Ấn Độ (7%) - 3 quốc gia này không có trong danh sách) nhưng Anh được coi là quốc gia nổi bật nhất thế giới trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một nền kinh tế lớn tuyên bố chính sách khí hậu cốt lõi bằng việc cam kết giảm lượng khí thải CO2 xuống mức 0 vào năm 2050. Chile đang lập dự luật về chính sách giảm khí thải nhà kính. Phần Lan và Na Uy cũng cam kết giảm mức phát thải CO2 xuống mức 0 vào năm 2035 và 2030.

Kể từ khi được ký kết vào năm 2015, đây là lần đầu tiên các quốc gia đã thực hiện các biện pháp cụ thể nhất để đảm bảo Thỏa thuận Paris đạt được mục tiêu trong vài thập kỷ tới. Chính sách về khí hậu đã bắt đầu trở nên thực tế trên toàn cầu.

Năm 2019, nhận thức của cộng đồng về biến đổi khí hậu đã tăng mạnh. Chưa bao giờ thế giới chứng kiến sự lan truyền rộng rãi của các câu chuyện cảnh báo về khí hậu như trong năm 2019.

Từ Vương quốc Anh và các chính phủ trên thế giới tuyên bố tình trạng khẩn cấp khí hậu đến báo cáo thực tế từ Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) về Trái Đất và môi trường sống của nó; từ các bộ phim tài liệu về biến đổi khí hậu của BBC One; đến những cuộc biểu tình của học sinh và những lời kêu gọi kiên quyết từ những người trẻ, đều đang thúc đẩy việc bảo vệ một tương lai tốt đẹp hơn cho bản thân họ.

Các cuộc thăm dò năm 2019 cho thấy hơn 75% người Mỹ chấp nhận sự thật: Con người đã góp phần vào biến đổi khí hậu.

Giáo sư khoa học Trái Đất Mark Maslin tại Viện đại học London (Anh) cho biết: Ban giao quyền cho thế hệ trẻ để họ hành động vì một tương lai tốt đẹp là hành động đúng đắn. Nhờ tinh thần ham học hỏi và năng động, họ có thể hiểu vấn đề chỉ trong một cú nhấp chuột. Họ nhận thức về biến đổi khí hậu thông qua khoa học và có khả năng phân biệt điều giả và sự thật, từ đó đưa ra giải pháp thay vì tránh né vấn đề.

Nhận thức và quan tâm về biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục tăng lên. Năm 2020 sẽ là một năm bận rộn cho Anh khi nước này đảm nhận vai trò chủ đạo trong các cuộc đàm phán về khí hậu của Liên Hợp Quốc tại Glasgow.

Trong hai tháng 3 và 4/2019, hai cơn bão nhiệt đới mạnh mẽ đã tấn công bờ biển phía đông nam châu Phi, gây ra tổn thất nặng nề với 600 người thiệt mạng và gần 2 triệu người cần sự trợ giúp khẩn cấp.

Mặc dù là những con số đau lòng, nhưng đối với các nhà khoa học, thảm kịch đã được giảm thiểu một phần khi các chuyên gia khí tượng đã kịp thời dự báo về lũ lụt từ hai cơn bão này, giúp sơ tán dân số trước khi tai họa xảy ra.

Đối mặt với một thế giới ngày càng nóng lên (một trong những hậu quả là làm ấm đại dương, tạo ra các cơn bão dữ dội và không bình thường hơn), vai trò và trách nhiệm của các nhà dự báo khí tượng thủy văn trở nên vô cùng quan trọng. Việc cung cấp thông tin kịp thời về tình hình thời tiết nguy hiểm sẽ giúp giảm thiểu tổn thất đáng tiếc cho người dân trên khắp thế giới.

Bài viết được tham khảo từ: The Conversation, New York Times