Thế giới đang đối diện với nguy cơ của một mùa hè nắng nóng chưa từng có

Thế giới sắp phải đối mặt với một mùa hè khó khăn, với nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và lạm phát đẩy kinh tế toàn cầu vào cuộc thử thách lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Theo tin từ Bloomberg, mùa hè sắp tới có thể sẽ khắc nghiệt hơn với việc nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng, lạm phát đang tác động mạnh mẽ đến kinh tế toàn cầu.

Tình trạng nghèo đói và suy thoái

Các yếu tố như xung đột chính trị, hạn hán, đứt gãy chuỗi cung ứng, thiếu hàng tồn kho, đại dịch... đã đẩy nền kinh tế vào tình trạng khó khăn và gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát giá hàng hóa. Dự báo mùa hè năm nay sẽ càng làm trầm trọng thêm tình hình.

Với sự nóng lên của khí hậu toàn cầu, mùa hè năm nay dự báo sẽ càng nóng hơn, đẩy nhu cầu sử dụng quạt, điều hòa và các thiết bị tiêu thụ điện lên cao. Khác biệt với mùa đông khi có thể sử dụng các biện pháp sưởi ấm tự nhiên hoặc hạn chế vận động, việc làm mát trong mùa hè đòi hỏi nhiều năng lượng hơn và tăng chi phí đáng kể.

Tình trạng tăng giá năng lượng và gián đoạn nguồn cung sẽ khiến nhiều nơi trên thế giới phải đối mặt với tình trạng thiếu điện, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển. Bloomberg dự báo hơn 1 tỷ người ở Pakistan, Myanmar, Sri Lanka và Ấn Độ sẽ phải đối mặt với tình trạng mất điện kéo dài do nắng nóng, điều này còn gây ra những thách thức về sức khỏe và nghèo đói.

Tại Mỹ, việc 6 nhà máy điện ở bang Texas đã phải vận hành tối đa công suất và sau đó bị hỏng, tạm ngưng hoạt động vào tháng 5/2022, thể hiện rõ nhất những vấn đề sắp xảy ra.

Tại Trung Quốc và Nhật Bản, tình trạng cung cấp điện căng thẳng và không đủ. Nam Phi thường xuyên gặp tình trạng cắt điện trong mùa cao điểm. Ở Châu Âu, cuộc xung đột ở Ukraine cũng gây ra nhiều khó khăn cho hệ thống điện.

Bloomberg cảnh báo rằng thiếu điện sẽ mang lại nhiều thách thức. Nếu không đủ điện, hoạt động sản xuất sẽ gián đoạn, dẫn đến tình trạng nghèo đói và tăng cao nguy cơ bị nhiệt đới.

Điều này cũng sẽ gây tổn thương cho nền kinh tế vì các nhà máy không thể hoạt động và người lao động gặp khó khăn trong việc làm mát cho mình trong mùa hè.

Ở Ấn Độ, tình trạng thiếu điện ở nhiều bang đã nghiêm trọng như năm 2014, khi kinh tế mất tới 5% GDP vì nắng nóng. Nếu tình trạng này tiếp tục, Ấn Độ có thể mất gần 100 tỷ USD GDP trong năm nay.

Nhu cầu sử dụng điện cao sẽ làm tăng giá cả năng lượng, gây ra lạm phát. Ví dụ, khi các nhà máy điện ở Texas ngưng hoạt động, giá bán điện tại Houston đã tăng lên hơn 5.000 USD/MWH, gấp 22 lần so với giá trung bình trong giờ cao điểm.

'Nguy hiểm nhất là nếu mất điện diện rộng xảy ra trong bối cảnh biến động như hiện nay thì có thể gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo về thực phẩm và năng lượng với quy mô chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ', chuyên gia phân tích Henning Gloystein của Eurasia Group nhận định.

Tình hình các khu vực chính:

-Mỹ: Nguồn cung khí đốt, nguồn năng lượng chính của các nhà máy điện ở đây, đang bị thiếu hụt và giá cả tăng mạnh. Báo cáo từ North American Electric Reliability Corporation (NERC) cho thấy nguồn cung điện của hầu hết Mỹ và một phần Canada sẽ gặp áp lực lớn, và người dân được khuyến khích tiết kiệm điện.

Ở bang có dân số đông nhất Mỹ, California, hạn chế nhập khẩu khí đốt vào năm 2021 đã tạo áp lực lên hệ thống điện. Ở Texas, sự suy giảm của lưới điện khiến cư dân địa phương phải đối mặt với cắt điện thường xuyên.

Chuyên gia kinh tế Teri Viswanath từ CoBank ACB nhận định cơ sở hạ tầng đang suy giảm và việc bảo dưỡng bị trì hoãn do đại dịch đã khiến ngành điện Mỹ đối mặt với nhiều thách thức.

'Mỹ đang trải qua cuộc khủng hoảng thiếu điện nghiêm trọng hơn bất kỳ nước công nghiệp phát triển nào khác. Khoảng 70% đường dây điện của chúng tôi đã gần như hết hạn sử dụng', bà Viswanath nói.

-Châu Á: Khu vực phía Nam và Đông Nam Á gần xích đạo dự kiến sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ mùa hè này khi nhu cầu sử dụng điều hòa tăng cao. Tình trạng cắt điện đã xảy ra trên khắp quốc gia ở một số quốc gia như Pakistan, Sri Lanka và Myanmar, ảnh hưởng đến khoảng 300 triệu dân.

Ở Ấn Độ, 16/28 bang với hơn 700 triệu dân đang phải đối mặt với cắt điện từ 2 đến 10 tiếng mỗi ngày. Hậu quả là chính phủ nước này phải tạm ngừng kế hoạch bảo vệ môi trường để các mỏ than cung cấp thêm năng lượng cho nhà máy nhiệt điện.

Trong nước Trung Quốc, việc kiểm soát khai thác than trước đó đã dẫn đến tình trạng thiếu điện nghiêm trọng vào năm 2021. Trong năm nay, chính quyền cam kết không để lặp lại lịch sử, yêu cầu các mỏ than tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu điện.

Tuy nhiên, chính phủ vẫn cảnh báo về tình hình thiếu điện cho các khu công nghiệp nặng ở miền Nam Trung Quốc do chúng cách xa các khu vực khai thác than trong nước, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

-Tại Châu Âu: Theo hãng tin Bloomberg, dù Châu Âu ít sử dụng điều hòa tại nhà riêng, nhưng họ vẫn phải tích trữ khí đốt do xung đột tại Ukraine. Vì phần lớn nhà máy nhiệt điện ở đây sử dụng khí đốt nên nếu Nga ngưng cung cấp, hàng loạt quốc gia có thể phải đối mặt với tình trạng mất điện.

Tại Na Uy, do mùa khô, các nhà máy thủy điện giảm công suất sản xuất.

Ở Pháp, chính phủ đã giảm sản lượng điện hạt nhân để thúc đẩy năng lượng xanh. Đây là năm thứ 3 liên tiếp Pháp cắt giảm điện hạt nhân, gây áp lực lớn cho nền kinh tế trong mùa hè.

Về vấn đề dầu khí, một số quốc gia như Tây Ban Nha, Anh, Pháp có thể tìm nguồn cung thay thế Nga nếu có khủng hoảng, nhưng các quốc gia Đông Âu như Hy Lạp, Latvia hay Hungary đang phụ thuộc vào Nga nên sẽ gặp khó khăn nếu cung cấp bị gián đoạn.

'Tôi không nghĩ rằng người dân Châu Âu từng nghĩ đến tình huống đó. Đây là điều chưa bao giờ xảy ra với thế hệ trẻ ngày nay. Không có điện, không có wifi, không có tín hiệu viễn thông, không có các thiết bị tiện ích, cuộc sống sẽ trở về thời kỳ đồ đá, đây là một thách thức lớn đối với giới trẻ hiện nay', chuyên gia Fabian Ronningen của Rystad Energy nhận định.