Buzz
Quay lại năm 2019, cảnh báo về một căn bệnh hô hấp mới ở Vũ Hán mất một tháng để được chú ý; và thêm một tháng nữa cho Mỹ ngừng các chuyến bay từ Trung Quốc. Khi đó, một lượng lớn virus corona đã lan rộng ra khắp thế giới. Ở chiều ngược lại, việc xác định biến thể mới của Covid-19 ở Nam Phi đã diễn ra trong vài ngày. Các lệnh cấm đi lại được đưa ra trong vòng vài giờ. Sự thật là một số lệnh cấm đã được công bố ngay cả trước khi Tổ chức Y tế Thế giới đặt tên cho biến thể mới là Omicron.Công việc đáng ngưỡng mộ của các nhà khoa học Nam Phi và sự cởi mở của họ, cùng với việc nhanh chóng nhận ra rằng Omicron là mối đe dọa thực sự, cho thấy thế giới đã học được nhiều điều về cách đối phó với đại dịch trong hai năm qua. Tuy nhiên, từ thực tế là Omicron đã được phát hiện sớm từ dữ liệu còn thưa thớt, bản chất thực sự của nó sẽ vẫn chưa rõ ràng nếu không nghiên cứu thêm. Khả năng chuẩn bị cho đại dịch sẽ là cách thế giới sử dụng thời gian đã có được một cách khôn ngoan như thế nào.Một số câu hỏi cần được giải đáp ngay
Mục tiêu hàng đầu là đáp ứng ngay một số câu hỏi quan trọng. Câu hỏi quan trọng nhất là liệu Omicron có thể thay thế biến thể Delta, biến thể đang gây ra 2,5 triệu ca nhiễm mỗi tuần chỉ ở châu Âu, hay không. Dữ liệu ban đầu từ Nam Phi cho thấy nó lan rộng rất nhanh. Điều này có thể giải thích tại sao có các trường hợp xuất hiện ngẫu nhiên trên khắp thế giới, bao gồm 13 ở Hà Lan, 3 ở Anh, 2 ở Đan Mạch và Úc cùng với hơn 1.000 trường hợp bị nghi nhiễm.Tuy nhiên, có những yếu tố phức tạp. Tỉ lệ tiêm chủng ở Nam Phi khá thấp và các trường hợp ghi nhận ở đây cho đến gần đây chỉ chiếm khoảng 1% so với mức cao nhất của quốc gia này vào tháng Bảy. Có thể điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho Omicron và nó cũng được hỗ trợ bởi một loạt các sự kiện siêu lây lan. Các biến thể khác, như Gamma và Lambda, trước đó đã trông đáng sợ trước khi dần biến mất. Khả năng lây truyền của Omicron có thể mất từ hai đến bốn tuần để phát triển.
Câu hỏi thứ ba là về vắc-xin, tác động của việc đã nhiễm trước đó và thuốc phòng ngừa có thể bảo vệ chống lại Omicron đến đâu. Cơ sở cho những lo ngại hiện tại chủ yếu dựa trên lý thuyết. Omicron có khoảng 30 đột biến trên protein gai, một số trong số chúng được cho là giúp vi rút xâm nhập vào tế bào người và một số khác gây rối loạn hệ miễn dịch. Ngoài ra, có khoảng 20 đột biến khác ở những vị trí khác trong gen của virus, một số trong số chúng cũng có thể gây hậu quả.
Hiện chưa có đủ bằng chứng về việc người đã được tiêm vắc-xin đầy đủ vẫn có thể mắc bệnh, điều này hầu như không gây ngạc nhiên lớn vì biến thể Delta đã làm điều này trước đây. Tuy nhiên, điều quan trọng là biết mức độ phổ biến của những trường hợp như vậy, mức độ lây truyền của bệnh và có bao nhiêu trong số họ cần được chăm sóc đặc biệt. Dữ liệu về vắc-xin sẽ có trong vòng một đến hai tuần tới.
Lạc quan nhưng không lơ là
Có thể Omicron sẽ không bao giờ gây ra sự đe dọa như thế. Tuy nhiên, các chính phủ có thể tận dụng thời gian hiện có để chuẩn bị cho trường hợp Omicron trở nên nguy hiểm hơn. Việc áp đặt lệnh cấm du lịch và cách ly sớm sẽ làm giảm tốc độ lây lan của nó ra khỏi Nam Phi. Điều này sẽ giúp hệ thống theo dõi và truy tìm (track-and-trace system) đáp ứng được tốc độ lây lan của virus. Tuy nhiên, Omicron có thể nhanh chóng chứng minh khả năng lây nhiễm đến mức làm quá tải hệ thống theo dõi và truy tìm. Trong trường hợp đó, việc ngăn chặn sự lây truyền trong cộng đồng sẽ trở nên quan trọng hơn so với việc kiểm soát sự lây truyền qua du lịch quốc tế.
Nhiệm vụ thứ hai là đánh giá khả năng của các công ty dược phẩm trong việc sản xuất vắc-xin mới. Công nghệ vắc-xin mRNA có thể được điều chỉnh nhanh chóng để phù hợp với gen của biến thể mới, thử nghiệm và sau đó sản xuất trên quy mô lớn. Họ dự kiến sẽ mất 100 ngày hoặc lâu hơn để hoàn thành quá trình này. Trong khi đó, việc mở rộng sản xuất các loại vắc-xin khác, nơi quy mô sản xuất lớn hơn, có thể mất nhiều thời gian hơn. Tuy nhiên, công việc đã bắt đầu.
Việc sử dụng các loại vắc-xin mới này có ý nghĩa thực sự hay không vẫn còn phải được xem xét. Jeremy Farrar, người đứng đầu Wellcome Trust, đã chỉ ra rằng mũi tiêm lý tưởng nên được tối ưu hóa để chống lại một loạt các biến thể hiện có. Việc tiêm vắc-xin chuyên biệt cho một biến thể kỳ lạ như Omicron có thể không phải là chiến lược tốt nhất.
Trong khi đó, các chính phủ có thể tăng cường các chương trình tiêm phòng dựa trên giả định hợp lý rằng các loại vắc-xin hiện có vẫn mang lại mức độ bảo vệ nào đó chống lại biến thể mới. Các liều tiêm phòng thứ ba như vậy sẽ mang lại nhiều an tâm hơn, dù Omicron có trở nên phổ biến hơn hay không. Điều này bởi vì mục tiêu chính của liều tiêm thứ ba là bảo vệ chống lại Delta, biến thể hiện đang gây ra đe dọa lớn tại châu Âu và lại đang đe dọa Hoa Kỳ lần nữa.
Không lặp lại sai lầm do sự chậm trễ
Nếu Omicron bắt đầu lan rộng, các chính phủ sẽ phải quay lại với các biện pháp can thiệp không dùng thuốc. Các biện pháp ít gây ảnh hưởng nhất là việc đeo khẩu trang, tuân thủ nguyên tắc cách ly 2 mét, làm việc từ xa nếu có thể, và cải thiện hệ thống thông gió. Nếu Omicron thực sự có khả năng lây lan cao hơn Delta, thì việc ngăn chặn sự lây lan của nó sẽ phải đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn. Phong tỏa với quy mô ngày càng lớn, như thường lệ, sẽ là biện pháp cuối cùng khi các trường hợp nhiễm bệnh làm quá tải hệ thống y tế.Để đạt được kết quả tốt, chính phủ cần tỉnh táo và linh hoạt trong việc đưa ra các biện pháp. Việc này phụ thuộc vào khả năng đánh giá chính xác tình hình lây lan của biến thể mới. Chính phủ đã mắc phải những sai lầm ở mỗi giai đoạn của đại dịch này. Nhưng việc tái phạm sai lầm là điều không thể chấp nhận được, khi mà tình hình đã đi quá xa. Với Omicron, Nam Phi đã cung cấp thêm thời gian cho chúng ta, nhưng chính phủ cần phải đối phó một cách triệt để.
Theo bài viết trên trang The Economist
