Thế giới sắp bước vào thời kỳ mà người tiêu dùng có thể được trả tiền khi sử dụng điện: Nguồn điện dồi dào tràn ngập, buộc các công ty phải khuyến khích người dùng 'tiêu thụ bớt điện'?

Sự bùng nổ trong lĩnh vực năng lượng gió và mặt trời đang tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng khắp châu Âu nhận tiền khi sử dụng điện.

Trong suốt mùa xuân và mùa hè vừa qua, Jeroen van Diesen đã được trả tiền khi sử dụng điện. Đôi khi, hàng xóm của anh cũng ghé qua để sử dụng điện và họ còn nhận được nhiều tiền hơn.

Những trải nghiệm của Van Diesen cho thấy điều gì đó có thể sớm trở thành “bình thường mới” ở nhiều nơi trên thế giới. Việc khai thác năng lượng gió và mặt trời đang diễn ra mạnh mẽ, khiến giá điện bán buôn ở nhiều quốc gia rơi xuống mức 0 hoặc thậm chí âm trong nhiều giờ vào năm trước.

Tại châu Âu, hầu hết người dân đều phải trả một mức giá cố định cho mỗi kWh điện mà họ tiêu thụ trong suốt cả ngày. Mức giá này do công ty điện lực mà họ sử dụng ấn định và chỉ thay đổi theo lịch trình, có thể là hàng tuần, hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm.

Gần đây, Van Diesen đã đăng ký sử dụng điện từ hai nhà cung cấp có mức phí theo giờ trên thị trường điện bán buôn tại Hà Lan, thay vì mức giá cố định được quy định hàng tháng hoặc hàng năm. Khi giá điện giảm, đồng hồ thông minh tại nhà anh bắt đầu chuyển sang chế độ sạc cho hai chiếc ô tô điện.

Tại những quốc gia này, giá điện bán buôn biến động mạnh theo từng giờ trong ngày, thậm chí còn biến động mạnh hơn khi có lượng điện lớn được cung cấp từ các nguồn năng lượng gió và mặt trời. Vì chi phí sản xuất điện từ các trang trại năng lượng tái tạo này không cao, giá thị trường có thể giảm gần về 0 khi lượng điện tái tạo đủ đáp ứng nhu cầu của một khu vực.

Các nhà sản xuất năng lượng tái tạo liên tục cung cấp điện cho lưới điện, thường nhờ vào các khoản trợ cấp từ chính phủ. Khi đó, lưới điện có thể ghi nhận công suất thặng dư và kéo giá xuống mức âm. Các công ty điện lực có thể áp dụng mức giá âm để khuyến khích khách hàng sử dụng điện nhằm tránh làm quá tải hệ thống.

Khách hàng có thể sử dụng điện miễn phí vào buổi tối khi nhu cầu giảm và gió thổi mạnh hơn. Tương tự, ở những khu vực có nhiều nắng, việc sạc xe điện vào buổi sáng thường có giá cao hơn so với việc sạc vào giữa trưa.

Van Diesen cho biết anh đã kiếm được 30 euro trong 5 tháng qua nhờ sạc xe, số tiền đủ để trang trải phí dịch vụ cho hai nhà cung cấp mà anh sử dụng.

Tại Mỹ, hầu hết các tiểu bang hiện không cho phép áp dụng giá điện theo thời gian thực như vậy, nhưng nhiều người dự đoán điều này sẽ sớm thay đổi. Hiện tại, ở một số nền kinh tế lớn từ Tây Âu đến California, tình trạng giá điện bán buôn bằng 0 hoặc âm đang diễn ra nhanh chóng.

Theo dữ liệu từ Entso-E - tổ chức các nhà điều hành hệ thống truyền tải của châu Âu, giá bán buôn trên khắp “lục địa già” đã giảm xuống còn 0 hoặc thấp hơn trong 6% tổng số giờ trong năm nay, tăng mạnh so với mức 2,2% của năm 2023 và chỉ 0,3% của năm 2022.

Ở những thị trường có nhiều nguồn năng lượng tái tạo, tỷ lệ năm nay đã cao hơn: 8% tại Hà Lan, 11% tại Phần Lan và 12% tại Tây Ban Nha. Các nhà phân tích dự đoán rằng các con số này sẽ tiếp tục gia tăng khi ngày càng nhiều tấm pin mặt trời và tua-bin gió được lắp đặt.

Tại một số thị trường ở Mỹ như California, khu Đại Bình Nguyên và Texas, giá điện bằng 0 và giá âm đã trở nên phổ biến hơn. Ở Nam California, giá bán buôn đã âm gần 20% tổng số giờ trong năm nay do sự bùng nổ lắp đặt tấm pin mặt trời. Con số này cao hơn khoảng 5% so với năm ngoái, theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.

Tham khảo WSJ