
Sự ổn định và an toàn là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến xu hướng tìm việc của Thế Hệ Z.
Không chỉ có người lớn mới có thể hướng dẫn người trẻ. Nhân sự trẻ cũng có thế mạnh để cố vấn cho những người giàu kinh nghiệm.

Nguồn: Pexels
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một môi trường làm việc đa đa dạng về độ tuổi. Sự khác biệt về thế hệ đã hình thành ra những định kiến khó xóa nhòa giữa các thế hệ này, tạo ra không ít thách thức trong công việc.
Không khó để nghe các bạn trẻ phàn nàn về các sếp già kinh nghiệm làm việc khô khan, cứng nhắc. Còn Gen Z thường bị đánh giá là làm việc thiếu quy củ, tùy hứng.
Để đáp ứng thực trạng này, nhiều tập đoàn lớn trên thế giới đã và đang áp dụng chương trình cố vấn ngược (reverse mentorship). Thay vì tin tưởng rằng chỉ có người già, giàu kinh nghiệm mới có thể hướng dẫn nhân sự trẻ, reverse mentorship mở ra cơ hội để tất cả các thế hệ cùng lắng nghe, tôn trọng và học hỏi lẫn nhau, chia sẻ những điều tốt đẹp và mạnh mẽ từ mỗi phía.
Reverse mentorship là gì?
Cố vấn ngược là việc nhân viên cấp dưới hỗ trợ lãnh đạo để cùng nhau nâng cao kỹ năng và hiểu biết. Ngược lại với quan niệm truyền thống, người cố vấn không nhất thiết phải có thâm niên lâu năm, mà mọi người đều có thể học hỏi lẫn nhau.
Thế hệ trẻ mang đến sự sáng tạo mới, phù hợp với những kiến thức chuyên sâu và chiến lược tổ chức của ban lãnh đạo. Đây là sự kết hợp giữa điểm mạnh và yếu, tạo nên môi trường làm việc đa dạng và phát triển.

Các nhân viên cấp dưới, dựa trên hoàn cảnh và nền văn hóa đặc biệt, có thể cung cấp góc nhìn đa dạng hơn cho lãnh đạo. Việc này giúp tôn vinh tiếng nói của các nhóm thiểu số và giải quyết hiệu quả các vấn đề đặc thù.
Cố vấn ngược khuyến khích mọi người tham gia và đóng góp ý kiến để tăng cường sự đa dạng và hòa nhập trong văn hóa công ty. Điều này mang lại cơ hội phát triển cho từng cá nhân, kết hợp học hỏi và phát triển kỹ năng sẵn có của họ.
Khi nào chúng ta nên áp dụng phương pháp cố vấn ngược?
Vào những năm 1990, Jack Welch, người đã từng là Giám đốc điều hành của General Electric, được biết đến với việc đưa ra khái niệm cố vấn ngược. Ông nhận ra sự thiếu hụt kỹ năng công nghệ của bản thân và các lãnh đạo cùng thế hệ, với máy tính cá nhân và internet là những khái niệm xa lạ với họ.
Do đó, ông đã yêu cầu 500 giám đốc điều hành cấp cao của mình tìm những cố vấn dưới 25 tuổi để họ có thể học hỏi và chia sẻ ý tưởng về cách phát triển công ty trong thời kỳ biến đổi nhiều mà không ngừng.
Hiện nay, cố vấn ngược không chỉ giới hạn ở việc chia sẻ kiến thức về công nghệ, mà còn được sử dụng để giải quyết các thách thức liên quan đến thúc đẩy sự đa dạng, công bằng và hòa nhập văn hóa, cũng như duy trì và tăng cường sự sáng tạo trong công việc.

Người cố vấn ngược có thể là thành viên của nhóm thiểu số như LGBTQ+. Họ sẽ chia sẻ về những thách thức mà họ đối mặt mà người khác không nhận thấy, hoặc nói về xung đột nội bộ khiến công việc của họ trở nên khó khăn. Điều này giúp cung cấp thông tin và đưa ra góc nhìn đa chiều, giúp các nhà lãnh đạo cấp cao hiểu hơn về cách nhân sự hoạt động trong công ty và đưa ra những thay đổi phù hợp trong tổ chức.
Một ví dụ khác từ giám đốc điều hành của BNY Mellon's Pershing đã nhận lời khuyên từ một nhân viên cấp dưới về sử dụng phương tiện truyền thông xã hội, điều mà trước đó anh ta chưa từng làm trong công việc hàng ngày của mình.
Bây giờ, anh ta đã trở thành một trong những người nổi bật nhất trên mạng xã hội nội bộ của công ty, anh ta rất nhiệt tình trong việc tương tác và giao tiếp với nhân viên. Anh ta cũng đã tăng cường sự hiện diện của mình trên nền tảng LinkedIn và tích cực quảng bá cho công ty, điều này chưa từng được thực hiện trước khi tham gia vào chương trình cố vấn ngược.
Tuy nhiên, vẫn còn những rào cản cụ thể khiến chương trình cố vấn ngược không được triển khai rộng rãi trong các công ty. Theo Thomas Koulopoulos và Dan Keldsen, tác giả của cuốn sách 'Hiệu ứng Gen Z: Sáu lực lượng định hình tương lai của doanh nghiệp', trong số 600 công ty tham gia khảo sát của Tập đoàn Delphi, chỉ có 14% áp dụng chương trình cố vấn ngược, mặc dù có 51% số đó có đội ngũ lao động đa thế hệ.
Nguyên nhân chính khiến chương trình cố vấn ngược vẫn chưa được áp dụng rộng rãi hơn là:
- Chưa nhận thức đủ về lợi ích của chương trình.
- Đã có các hoạt động cố vấn ngang hàng.
- Chịu áp lực lớn từ các nhiệm vụ cấp cao, dẫn đến thiếu thời gian.
- Bị sự tự tôn áp đảo, lo ngại bị đánh giá thiếu hiểu biết.
Ngược lại, những người trẻ tham gia thường cảm thấy áp lực khi phải làm cố vấn cho sếp, họ vẫn có một số ngại ngần và e dè nhất định.
Cách thực hiện reverse mentorship như thế nào?
Theo hướng dẫn từ nền tảng Together, một nền tảng hỗ trợ hoạt động cố vấn từng hợp tác với các công ty lớn như Coca-Cola, Heineken, 7-Eleven... đã đề xuất triển khai chương trình cố vấn ngược theo 5 bước.
1. Xác định mục tiêu
Xác định mục tiêu chính của công ty và liên kết chúng với kết quả mong muốn đạt được thông qua chương trình cố vấn ngược. Sau khi xác định rõ mục tiêu, hãy thêm vào vài chi tiết bổ sung để đi sâu vào các kết quả cụ thể, cách để đo lường...
2. Cung cấp thông tin chi tiết
Sau khi đề ra kế hoạch cho chương trình cố vấn ngược, cần xác định chi tiết về cách hoạt động của chương trình. Bao gồm các điều như:
3. Thu hút người tham gia
Khi đã xây dựng được khung chương trình chi tiết, bước tiếp theo là tuyển chọn người tham gia. Người cố vấn nên là những nhân viên sẵn sàng chia sẻ kiến thức và quan điểm của họ với người khác. Người được cố vấn nên là những nhà lãnh đạo cởi mở, sẵn sàng học hỏi và không ngại thừa nhận những điều mình chưa biết.
Để thu hút sự quan tâm của mọi người, hãy nổi bật những lợi ích mà chương trình mang lại cho cả người cố vấn và người được cố vấn. Ngoài ra, công ty có thể xem xét cung cấp thêm các phúc lợi đi kèm để thu hút nhiều người tham gia hơn, chẳng hạn như tăng thêm số ngày nghỉ có lương, cấp một khoản tiền thưởng nhỏ hoặc món quà sau khi hoàn thành chương trình...
4. Ghép nối
Đây là bước vô cùng quan trọng vì việc ghép đôi không phù hợp là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của hoạt động cố vấn ngược trong các tổ chức. Cần xem xét kỹ các kỹ năng và lĩnh vực mà người tham gia mong muốn cải thiện, hai người được ghép nối nên có những năng lực bổ sung cho nhau, đồng thời có tính cách hòa hợp và một vài sở thích chung.
Tận
Reverse mentorship, đúng như tên gọi, mở ra một góc nhìn mới, một cách tiếp cận ngược lại với truyền thống, giúp mỗi thế hệ có cơ hội nhìn lại những định kiến của mình. Vấn đề không chỉ đơn thuần là của một nhóm nhân viên nào đó, mà là một vấn đề chung mà tất cả cần cùng nhau giải quyết.
Giữ những thành kiến chẳng bao giờ là điều dễ dàng, vậy tại sao không thử vượt qua khoảng cách thế hệ với reverse mentorship? Mở rộng tầm nhìn để hiểu biết và học hỏi lẫn nhau, có thể mối quan hệ làm việc trong công ty sẽ trở nên thoải mái hơn, giúp mọi người làm việc hiệu quả hơn.
