Theo dữ liệu, một ngôi sao đã dần mờ đi qua các năm, có thể do một vụ va chạm thiên thạch thảm khốc

Khi thu thập dữ liệu cho một dự án mới về viễn vọng không gian, một trợ lý thiên văn phát hiện ra một hiện tượng lạ.

Hơn mười năm trước, Kính viễn vọng Không gian Hubble phát hiện một hành tinh quay quanh ngôi sao Fomalhaut, đánh dấu sự phát hiện đầu tiên của ngoại hành tinh.

Khi nghiên cứu hình ảnh mới nhất của hệ sao này, một trợ lý thiên văn học phát hiện ra rằng hành tinh Fomalhaut b đã biến mất.

“Tôi bất ngờ khi thấy nó không xuất hiện trong loạt ảnh mới nhất,” anh Gáspár viết trong email. “Vì thế tôi rà soát tất cả dữ liệu, phân chính chúng và nhận thấy một mẫu hình cho thấy ngôi sao đang mờ đi”.

Hóa ra, ngoại hành tinh Fomalhaut b không phải là một hành tinh, mà có thể là ánh sáng phát ra từ một vụ nổ do hai thiên thạch va chạm nhau.

Việc các tiểu hành tinh va chạm, gây ra vụ nổ lớn không có gì mới, nhất là khi hệ sao Fomalhaut vẫn còn rất “trẻ”, nhưng hiếm khi ta có thể chụp được chúng trong Vũ trụ bao la. Hơn nữa, khám phá này của anh Gáspár chỉ là ngẫu nhiên.

Gáspár không chủ đích tìm dữ liệu về Fomalhaut b, mà đang giúp NASA phát triển Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST), thiết bị nhìn xa thế hệ mới với sức mạnh gấp 100 lần Hubble hiện tại. Anh đang lấy dữ liệu của Hubble để tinh chỉnh lại thấu kính của JWST thì nhận ra Fomalhaut không còn xuất hiện trong loạt ảnh.

Vụ va chạm giữa hai khối thiên thạch đã xuất hiện ngay trước khi Hubble tiến hành quan sát khu vực này hồi năm 2004, đó là lý do tại sao đốm sáng lại trông giống một hành tinh đến vậy. JWST sẽ tiếp tục công việc của Hubble là quan sát hệ sao Fomalhaut khi được phóng vào năm 2021.

Nó có thể quan sát Fomalhaut với những hình ảnh chi tiết hơn, thập chí tìm được thêm những ngoại hành tinh khác trong hệ sao mới hình thành.

Nhà nghiên cứu Gáspár nhấn mạnh về tầm quan trọng của các vụ va chạm trong một hệ sao trong quá trình nghiên cứu thiên văn. Hãy cứ lấy Trái Đất làm ví dụ, một vụ va chạm lớn đã tạo ra Mặt Trăng để rồi khối cầu khổng lồ kia, theo giả thuyết, trở thành một phần thiết yếu của sự sống trên Trái Đất.

Những cú va chạm giữa các hành tinh, tiểu hành tinh là một phần không thể thiếu trong nghiên cứu quá trình hình thành một hệ sao.