Buzz
Mặc dù bắt đầu như một thí nghiệm kỳ lạ về khả năng lái xe của chuột, nghiên cứu này đã giúp chúng ta hiểu thêm về cách môi trường và trải nghiệm định hình khả năng nhận thức, không chỉ ở chuột mà còn ở con người.
Vào năm 2019, một nghiên cứu đặc biệt từ phòng thí nghiệm của tiến sĩ Kelly Lambert tại Đại học Richmond đã gây sự chú ý lớn. Khác với các thí nghiệm thông thường, nghiên cứu này cho phép chuột lái xe trong các chiếc xe mini và tự tìm kiếm thức ăn trong phòng thí nghiệm. Mục tiêu của nghiên cứu không chỉ là gây ấn tượng, mà còn để tìm hiểu thêm về khả năng học hỏi của chuột và sự tương đồng với trí não con người.
Động lực chính của nghiên cứu này là khám phá cách chuột học những kỹ năng mới trong một môi trường khác lạ, qua đó giúp hiểu rõ hơn về khả năng thích ứng và tiếp nhận những kỹ năng phức tạp của loài gặm nhấm. Tiến sĩ Lambert chia sẻ trên The Conversation, mặc dù xe chuột không phải là phần của môi trường tự nhiên, nhưng chúng lại tạo ra một cơ hội nghiên cứu thú vị về sự phát triển kỹ năng và khả năng học hỏi của chuột.
Trong thí nghiệm, 11 con chuột được chia thành hai nhóm. Sáu con sống trong lồng tiêu chuẩn, trong khi năm con còn lại được nuôi dưỡng trong môi trường phong phú với các đồ chơi và hoạt động mô phỏng điều kiện tự nhiên. Kết quả cho thấy nhóm chuột trong môi trường phong phú không chỉ học lái xe nhanh hơn mà còn tiếp tục thích thú với chiếc xe ngay cả khi không có phần thưởng thức ăn. "Kết quả này chứng tỏ não bộ là một cơ quan linh hoạt, có thể được định hình bởi trải nghiệm môi trường," Lambert chia sẻ với IFLScience vào năm 2019.
Tiến sĩ Lambert cũng cho biết: "Tôi luôn nhắc nhở sinh viên của mình rằng họ là người chịu trách nhiệm cho những gì xảy ra với bộ não của mình mỗi ngày. Những trải nghiệm và lối sống phong phú sẽ giúp hình thành một mạng lưới thần kinh phức tạp hơn". Với vai trò là nhà giáo dục và nhà khoa học thần kinh, bà nhận thấy tầm quan trọng của môi trường sống đối với sự phát triển và khả năng nhận thức của não bộ, không chỉ ở chuột mà còn ở con người.
Một phát hiện thú vị khác là các con chuột trong thí nghiệm này rất thích thú với việc lái xe. Nhiều con tự chủ động nhảy vào xe và sẵn sàng "nổ máy" trước khi bắt đầu di chuyển. Lambert giải thích: "Sự háo hức của chuột khi lái xe khiến chúng tôi ngạc nhiên. Điều này cho thấy chuột có thể cảm nhận được sự phấn khích và mong đợi"
Vào năm 2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19, Lambert nhận thấy những thay đổi rõ rệt trong hành vi của chuột khi bà quay lại phòng thí nghiệm. Khi bà lại gần chuồng, những con chuột đã được huấn luyện tỏ ra rất háo hức và nhảy lên đón chờ bà. Điều này đã thúc đẩy một thí nghiệm mới để tìm hiểu tác động của sự mong đợi tích cực đối với chức năng não bộ của chuột, với mục tiêu xem liệu sự kỳ vọng vào phần thưởng có ảnh hưởng đến nhận thức của chúng hay không.
Kết quả sơ bộ rất ấn tượng. Khi được huấn luyện để chờ đợi phần thưởng, chuột không chỉ trở nên lạc quan hơn mà còn thể hiện thành tích cao hơn trong các bài tập giải quyết vấn đề và nhận thức. Điều này tương tự các nghiên cứu trước đó, cho thấy việc dự đoán một sự kiện vui vẻ có thể kích thích sự tăng cường dopamine, chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng trong cảm giác vui vẻ và động lực.
Qua nghiên cứu này, Lambert mong muốn làm rõ mối quan hệ giữa hành vi mong đợi tích cực ở chuột và cách mà con người phản ứng với những sự kiện thú vị trong cuộc sống. Giống như chuột chờ đợi phần thưởng, con người cũng trải qua cảm xúc tương tự khi mong đợi những sự kiện vui vẻ. Bà nhấn mạnh: “Não bộ của chúng ta rất nhạy cảm với môi trường, và những trải nghiệm tích cực có thể tạo ra một não bộ khỏe mạnh và phát triển trí tuệ tốt hơn.”
Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí Behavioural Brain Research, mở ra những hiểu biết mới về hành vi và cấu trúc não bộ.
