Trong lịch sử, nhân loại đã tiến hành rất nhiều các thí nghiệm tâm lý đối với động vật, nhưng thí nghiệm dưới đây được coi là một trong những thí nghiệm tâm lý về tình mẫu tử tàn nhẫn nhất mà con người từng thực hiện.
Trong quan điểm của người hiện đại, mẹ có vai trò then chốt trong việc nuôi dạy con. Sự ấm áp của mẹ là nguồn an ủi quan trọng nhất đối với trẻ. Tuy nhiên, những suy nghĩ truyền thống như vậy đã bị một số chuyên gia tâm lý coi là không lành mạnh. Họ khẳng định rằng việc ôm ấp quá mức có thể gây hại cho sự phát triển của trẻ.
Tuy nhiên, ý kiến này đã bị phản bác bởi Harry Harlow, một nhà tâm lý học nổi tiếng từ Mỹ.

Harlow nổi tiếng với nghiên cứu về mối quan hệ giữa trẻ sơ sinh và người chăm sóc chúng. Qua những thí nghiệm, ông đã chứng minh rằng sự tiếp xúc với mẹ có thể tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của trẻ.


Năm 1932, Harlow đã thành lập phòng thí nghiệm tại Đại học Wisconsin - Madison để nghiên cứu về con người.

Để tăng cường nghiên cứu về con người, Harlow đã tách những con khỉ con ra khỏi mẹ của chúng, chăm sóc chúng dưới sự giám sát nhân tạo. Điều này giúp ông hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của mẹ đối với sự phát triển của trẻ.

Phương pháp này được Harlow và nhóm nghiên cứu của ông đặt tên là 'sự vắng mặt của người mẹ', và đã trở thành một mô hình quan trọng để nghiên cứu mối quan hệ giữa mẹ và con. Mặc dù gây tranh cãi, nhưng Harlow vẫn tiếp tục thực hiện thử nghiệm.
Ban đầu, Harlow và các cộng sự của ông phát hiện ra rằng so với những con khỉ nhỏ được mẹ cho bú sữa, những con khỉ mồ côi được nuôi dưỡng nhân tạo có tính cách kỳ lạ và kỹ năng xã hội kém hơn. Khi trưởng thành, những con khỉ này thường xuyên thu mình lại, nhút nhát hoặc rất hung dữ.

Tuy nhiên, ông nhận thấy điều đáng quan tâm, đó là khỉ mồ côi thích ôm và giữ những vật chúng yêu thích và không buông tay. Nếu lấy chúng ra khỏi tay, chúng sẽ rất chán nản và dường như coi những vật đó như mẹ của mình.

Với kết quả như vậy, các nhà nghiên cứu tranh luận liệu em bé cần sự tiếp xúc và vuốt ve của mẹ hay không. Điều này đã đưa ra ý tưởng mới cho Harlow: thử làm mẹ cho những chú khỉ.

Vì vậy, ông và nhóm nghiên cứu của mình tạo ra hai 'mẹ' cho những con khỉ mồ côi. Một là Mẹ Dây, được làm bằng sắt và có bình sữa, một là Mẹ Vải, không có bình sữa nhưng được quấn bằng lớp vải mềm.


Kết quả cho thấy, tất cả những con khỉ mồ côi đều chọn Mẹ Vải mềm hơn. Ngay cả khi đói, chúng vẫn chỉ chọn Mẹ Dây uống một ít rồi quay lại ôm Mẹ Vải. Đối với Harlow, sự thoải mái mà Mẹ Vải mang lại quan trọng hơn thức ăn. Khám phá này làm rõ tầm quan trọng của sự thoải mái trong phát triển của trẻ.


Tiếp theo, Harlow đặt những con khỉ mồ côi và hai 'mẹ' vào một chiếc hộp gỗ, sau đó mở cửa để chúng có thể thấy một môi trường mới. Điều này thường là đồ chơi hoặc thú nhồi bông, tất cả đều mới lạ đối với chúng.
Harlow phát hiện rằng khi khỉ mồ côi, chúng thường tìm đến Mẹ Vải mềm trước tiên. Dù ban đầu có chút sợ hãi với những vật mới, nhưng sau đó chúng cũng sẽ lại quay lại ôm Mẹ Vải.
Khi 'bà mẹ' bị lấy đi, khỉ mồ côi sẽ trải qua cảm giác sợ hãi, nằm im một chỗ, cuộn tròn lại vì cảm giác bất an. Điều này chỉ ra rằng 'bà mẹ' mang lại cảm giác an toàn cho chúng, và khi mất đi, chúng sẽ rơi vào tình trạng tuyệt vọng.




Để nghiên cứu sâu hơn về tác động của tiếp xúc mẹ và trẻ sơ sinh, Harlow tiếp tục thực hiện thí nghiệm. Ông chia nhóm khỉ mồ côi thành hai, một nhóm với Mẹ Dây, và một nhóm với Mẹ Vải.
Hai nhóm này được nuôi với lượng sữa giống nhau, nhưng nhóm với Mẹ Dây có vấn đề về tiêu hóa, thường xuyên bị tiêu chảy hơn nhóm với Mẹ Vải.
Harlow kết luận sau thí nghiệm rằng khỉ mồ côi thiếu cảm giác thoải mái bên mẹ sẽ gặp vấn đề về sức khỏe thể chất và tinh thần.



Harlow đặt tên loạt thí nghiệm của mình là 'nghiên cứu về tình yêu'. Ông tin rằng việc bú và ôm lành mạnh hơn việc không chạm vào quá nhiều, và sẽ giúp trẻ phát triển tốt hơn cảm xúc và thể chất.
Sau khi công bố kết quả, nhiều nhà nghiên cứu khuyến khích cha mẹ thể hiện tình yêu thương với con cái.
Mặc dù những thí nghiệm 'nghiêm trọng' của Harlow về các con khỉ 'mồ côi' đã gây ra nhiều tranh cãi, nhưng chúng đã thay đổi nhận thức của công chúng về mối quan hệ mẹ con và mang lại lợi ích cho thế hệ sau.
