Thị trấn Cửa Việt

Thị trấn Cửa Việt tọa lạc bên bờ biển thuộc huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Vị trí địa lý

Thị trấn Cửa Việt nằm dọc theo bờ biển, bên tả ngạn sông Thạch Hãn, có các đặc điểm địa lý sau:

• Giáp Biển Đông về phía đông
• Giáp huyện Triệu Phong qua sông Thạch Hãn về phía nam
• Giáp xã Gio Hải về phía bắc
• Giáp các xã Gio Việt, Gio Mai, Gio Hải về phía tây

Thị trấn là điểm khởi đầu của Quốc lộ 9 nối từ cảng Cửa Việt đến cửa khẩu Lao Bảo, thuộc tuyến đường xuyên Á, là tuyến giao thông quan trọng nối từ cảng Cửa Việt đến Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Thị trấn cách thành phố Đông Hà khoảng 15 km về phía đông bắc, cách thị trấn Gio Linh 10 km về phía đông và cách thị trấn Cửa Tùng 15 km về phía nam. Ngoài ra, có thể tiếp cận bằng đường thủy qua sông Thạch Hãn.

Điều kiện tự nhiên

Địa hình của Cửa Việt chủ yếu là bãi biển, bãi cát và cồn cát ven biển, bị chia cắt bởi đầm phá và khe suối. Sông Thạch Hãn bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, chảy qua các huyện và thị xã của tỉnh Quảng Trị rồi đổ ra biển tại Cửa Việt. Cửa Việt có cảng biển thuận lợi cho phát triển kinh tế và dịch vụ thương mại, và địa hình này cũng phù hợp cho việc nuôi trồng thủy sản nước mặn.

Trong mùa khô, nước mặn có thể xâm nhập sâu vào nội địa, gây ra tình trạng đất nhiễm mặn. Ngược lại, mùa mưa khiến nước dồn về sông, gây ngập lụt và khó khăn cho sinh hoạt của người dân, đồng thời làm thiệt hại mùa màng và cây cối. Với địa hình cát nằm giữa đồng bằng và biển, vùng này có trữ lượng cát lớn và tiềm năng phát triển kinh tế, nhưng thường gặp phải vấn nạn cát bay làm lấp đất trồng trọt.

Thị trấn Cửa Việt nằm bên bờ tả ngạn sông Thạch Hãn, sông chảy theo hướng tây - đông và là phần hạ lưu của hệ thống sông Thạch Hãn với các nhánh sông như sông Thạch Hãn, sông Hiếu, sông Vĩnh Phước, sông Ái Tử, sông Vĩnh Định, sông Canh Hòm và sông Nhúng. Hệ thống sông Thạch Hãn có tổng chiều dài 768 km và đổ ra biển qua Cửa Việt. Thị trấn còn có một đầm nước lớn kết nối với các khe nước đổ vào sông Thạch Hãn, cung cấp nước thuận lợi cho việc trồng trọt. Ngoài ra, Cửa Việt còn có nguồn nước ngầm dồi dào, chất lượng cao phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt.

Cơ cấu hành chính

Thị trấn Cửa Việt được chia thành 7 khu vực hành chính: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.

Diễn biến lịch sử

Thị trấn Cửa Việt được thành lập vào ngày 9 tháng 8 năm 2005 theo Nghị định số 103/2005/NĐ-CP của Chính phủ, trên cơ sở 415,74 ha diện tích tự nhiên và 2.518 cư dân từ 3 thôn: Long Hà, An Trung, Đại Lộc thuộc xã Gio Việt; cùng với 318,54 ha diện tích tự nhiên và 1.982 cư dân từ 2 thôn: Tân Lợi, Hà Lộc thuộc xã Gio Hải.

Sau khi thành lập, diện tích tự nhiên của thị trấn là 734,28 ha và dân số đạt 4.500 người.

Kinh tế

Thị trấn Cửa Việt sở hữu tiềm năng kinh tế phong phú, nhờ vào lợi thế từ nền kinh tế biển và cảng biển giáp biển Đông. Sự phát triển trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ, tài chính, ngân hàng và du lịch biển đã góp phần không nhỏ vào sự thịnh vượng của khu vực. Cảng Cửa Việt, được xây dựng năm 1997, đóng vai trò quan trọng trong tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây, nối Việt Nam với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Cửa Việt cũng là khu vực khai thác cá biển trọng điểm với giao thông thuận lợi, thúc đẩy hoạt động buôn bán sôi động. Bãi biển Cửa Việt, với vị trí đẹp và thuận lợi, hàng năm thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh, đồng thời tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Văn hóa

Các phong tục tập quán tại Cửa Việt bao gồm cưới xin, ma chay, và các lễ cúng tổ tiên vào các dịp lễ Tết như Tết Đoan Ngọ và Tết Nguyên Đán, thắp hương vào ngày Rằm và mồng Một hàng tháng, cũng như các lễ cúng đất và chạp mả, đều tương đồng với các vùng biển miền Trung Việt Nam. Đặc biệt, người dân nơi đây có lễ Cầu Ngư, tôn thờ Cá Ông – được gọi là 'Ngài', mà theo tín ngưỡng, 'Ngài' cứu giúp ngư dân gặp nạn trên biển. Sự khác biệt ở Cửa Việt là lễ Cầu Ngư không được tổ chức thành hội mà chỉ là 'lễ cúng' của từng gia đình, với tục thả thuyền giấy để thay thế cho 'thân chủ' của nó, nhằm xua đuổi tai ương và mang lại may mắn cho gia chủ. Vào dịp Tết Nguyên Đán, các lễ hội bơi chải và giải bóng chuyền cũng được tổ chức. Các hoạt động cúng tế, lễ bái tại chùa chiền và đền quán vẫn rất sôi động, phản ánh tín ngưỡng và tôn giáo của người dân với khoảng 80% dân số theo Phật giáo.

Vào năm 2007, đài tưởng niệm chiến thắng Cửa Việt được dựng lên để tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ quê hương. Trên bia đài có ghi: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đoàn đặc công hải quân 126, với sự hỗ trợ của quân dân địa phương và các đơn vị bạn (mặt trận B5, phân đội 23 hải quân), đã chiến đấu hơn 300 trận trên chiến trường Cửa Việt - Đông Hà (1966 - 1972), tiêu diệt nhiều tàu hàng, phương tiện chiến tranh, xe tăng, máy bay, cùng quân dân Quảng Trị tham gia các chiến dịch đường 9 - bắc Quảng Trị (1967 - 1968), tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1968, chiến dịch đường 9 - Nam Lào (1971), chiến dịch mùa hè năm 1972, góp phần giải phóng tỉnh Quảng Trị. Đoàn 126 đã hai lần được tuyên dương anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, với đội 1, đội 2, đội 4 được vinh danh, trong đó đội 1 được tuyên dương ba lần, và 10 cán bộ, chiến sĩ được phong anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Bài hát 'Bài ca Trường Sơn' có đoạn: 'Ta nhớ má Năm Căn/Ta thương em Cửa Việt/Mười bốn năm rồi giấc ngủ chưa tròn/Cả miền Nam đang gọi chúng ta đi'.

Chú thích

• Cảng Cửa Việt
• Tạp chí Cửa Việt
• Danh sách thị trấn tại Việt Nam