Buzz
Mua xong Twitter, cuối cùng tham vọng gần 3 thập kỷ của Elon Musk, tạo ra được một nền tảng trực tuyến phục vụ mọi nhu cầu của mọi người trên thế giới, thứ mà ông đặt tên là X.com cuối cùng cũng có thể thực hiện. Sẽ là dễ hiểu khi đem tham vọng này so sánh với ứng dụng phổ biến nhất Trung Quốc hiện giờ, WeChat, vì về cơ bản, kết cấu và cách vận hành của WeChat và những gì nằm trong kế hoạch của Elon Musk với X là giống hệt nhau.
Có một vấn đề nho nhỏ. Cách thị trường Mỹ và Trung Quốc vận hành khác nhau hoàn toàn.
Từ tận tháng 5/2022, Elon Musk nói trong podcast All-In: “Với những người đã dùng WeChat, tôi nghĩ nó là một mô hình tốt. Cái gì nó cũng làm được. Cơ bản nó giống như Twitter kết hợp với PayPal, cộng thêm nhiều thứ cùng gộp lại vào một ứng dụng, với giao diện thực sự tốt. Nó là một ứng dụng xuất sắc. Chúng ta chẳng có ứng dụng nào giống như thế ngoài lãnh thổ Trung Quốc cả.”
Điều đó đưa chúng ta đến với vấn đề đầu tiên:
Có một vấn đề nho nhỏ. Cách thị trường Mỹ và Trung Quốc vận hành khác nhau hoàn toàn.
Từ tận tháng 5/2022, Elon Musk nói trong podcast All-In: “Với những người đã dùng WeChat, tôi nghĩ nó là một mô hình tốt. Cái gì nó cũng làm được. Cơ bản nó giống như Twitter kết hợp với PayPal, cộng thêm nhiều thứ cùng gộp lại vào một ứng dụng, với giao diện thực sự tốt. Nó là một ứng dụng xuất sắc. Chúng ta chẳng có ứng dụng nào giống như thế ngoài lãnh thổ Trung Quốc cả.”
Điều đó đưa chúng ta đến với vấn đề đầu tiên:
WeChat được định hình “phục vụ mọi thứ” từ đầu, Twitter/X thì không
Musk lấy Twitter làm tiền đề phát triển X, nhưng WeChat thì khác. Khi Tencent bắt đầu phát triển ứng dụng này, họ không định hướng tạo ra một mạng xã hội, mà đã có tính toán làm một ứng dụng phục vụ đủ mọi nhu cầu của người Trung Quốc ngay từ ngày đầu tiên. Khởi đầu, WeChat ra mắt năm 2011 là một ứng dụng nhắn tin. Và nhờ sức mạnh của dân số, WeChat giờ mỗi tháng có 1.3 tỷ người dùng theo Statista. Con số này của Twitter chỉ là 1/4.
Công bằng mà nói thì thực sự rất dễ rơi vào cái bẫy khi ngộ nhận rằng, thêm đủ tính năng cho X là sẽ lôi kéo được người dùng. Đến lúc này, khác biệt giữa thị trường Trung Quốc và phương Tây được mô tả vô cùng rõ ràng.
WeChat từ đầu đã được tạo ra với mục đích 'trói buộc' người dùng trong một hệ sinh thái xã hội toàn diện. Điều này mà Twitter hay Facebook cũng không làm được. Một vòng quanh Mytour, không thiếu những lời kể của những người từng sống, học tập và làm việc tại Trung Quốc về cách WeChat hoạt động. Nếu ở đó, gần như không thể nào không dùng WeChat bởi vì bạn bè, người thân, ông bà, cô dì chú bác, phụ huynh, hoặc thậm chí đồng nghiệp và sếp tại nơi làm việc đều có tài khoản WeChat. Ở quốc gia mà phần lớn ứng dụng ngoại quốc đều không hoạt động, và trong 'Vạn lý trường thành ảo', WeChat là vua.
Thậm chí nếu muốn, cũng không thể bỏ WeChat được vì ngay cả khi mua rau ngoài chợ cũng phải dùng WeChat Pay, không còn trả tiền mặt. Vì vậy, mấy lời bình luận của người Việt trên mạng xã hội nói rằng 'thương mại điện tử Trung Quốc vượt xa phương Tây mấy năm' cũng có lý để bào chữa.Uber, PayPal, Venmo, Instagram, Netflix…
Tất nhiên, nhờ sức hấp dẫn và sự tò mò, những tính năng mới mà X thêm vào ứng dụng chắc chắn sẽ thu hút một phần người dùng thử nghiệm, và trong đó có những người đã quen thuộc với hệ sinh thái của ứng dụng X. Sau khi sức hấp dẫn ấy phai nhạt, giống như Threads trong vài tuần qua, mọi người sẽ quay lại với ứng dụng mà họ đã quen thuộc suốt nhiều năm qua.
Vào thời điểm đó, Uber, Lyft hoặc Didi Chuxing vẫn còn đang trong giai đoạn non trẻ, mới chỉ bắt đầu khởi nghiệp. Khi có WeChat, Facebook vẫn chưa mua được Instagram và WhatsApp. Nhưng điều đó cũng không quan trọng bởi vì ai đã từng đi Trung Quốc đều biết rằng, để truy cập vào các ứng dụng phương Tây, cần phải sử dụng VPN. Điều kiện đó, không nơi nào khác có được, đã giúp WeChat có bước chạy đà đáng mơ ước để đạt được vị thế ngày hôm nay, tạo ra một hệ sinh thái 'tất cả trong một', toàn bộ gói gọn trong một ứng dụng duy nhất.Mỹ không phải Trung Quốc, và X không thể trở thành WeChat
Nhắc lại về Twitter, một mô hình hoạt động khác hoàn toàn so với WeChat, phải nhấn mạnh thêm cách người dùng phương Tây sử dụng Twitter khác biệt hoàn toàn so với cách người dùng Trung Quốc sử dụng WeChat. Đầu tiên, nếu không có những biện pháp bảo vệ 'hàng nội địa' đến mức cực đoan, thì có thể khẳng định rằng WeChat sẽ không bao giờ đạt được thành công như ngày hôm nay. Trên thị trường đông dân nhất thế giới, sự vắng mặt của Google, YouTube, Facebook, Twitter, WhatsApp hay Instagram tạo ra một khoảng trống quyền lực khổng lồ, chỉ chờ đợi một tay chơi đủ mạnh mẽ và quả cảm để tiến vào vị thế. Và tay chơi đó chính là Tencent, với WeChat.
Sẽ dễ hiểu nếu Elon Musk muốn tái tạo thành công của WeChat. Tesla đã có một nhà máy lắp ráp siêu hiện đại cho ô tô điện ở Thượng Hải, điều này chứng tỏ Musk hoàn toàn có kinh nghiệm và kiến thức về thị trường Trung Quốc. Nhưng câu hỏi là, liệu Musk có thể thành công trong việc áp dụng kiến thức đó, hoặc nói cách khác, áp đặt thói quen sử dụng dịch vụ trực tuyến của người Trung Quốc cho thị trường phương Tây với X hay không? Hiện tại, dựa vào tình hình kinh doanh của Twitter cũng như xu hướng người dùng, mọi thứ đều không diễn ra như Elon Musk mong muốn.
