'Thị trường tâm linh' bao phủ trên không gian mạng

Trên các mạng xã hội, nhiều cá nhân giả mạo sư thầy, thầy bói... đã xuất hiện tạo nên một 'thị trường tâm linh' rộng lớn trên mạng.

Đến dịp Tết Nguyên đán 2024, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông đã liên tục cảnh báo và đưa ra biện pháp nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên mạng. Tuy nhiên, trong thời kỳ này và sau kỳ nghỉ lễ, lừa đảo trực tuyến vẫn diễn ra phức tạp khi nhiều người rơi vào bẫy của các đối tượng lừa đảo tinh vi, đặc biệt là những người thiếu hiểu biết và dễ tin.

Lừa đảo thông qua việc nhận lì xì để chiếm đoạt tài sản

Meta gần đây đã cảnh báo người dùng về các chiêu trò lừa đảo phổ biến trong dịp Tết, trong đó có hình thức 'nhận lì xì' điện tử.

Nhân dịp Tết Nguyên đán, các hình thức chúc Tết, lì xì điện tử trở nên phổ biến hơn, tuy nhiên, tính tiện lợi này cũng mang theo nguy cơ bị lợi dụng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Đối với việc gửi lì xì điện tử, các kẻ lừa đảo đã tận dụng cơ hội của dịp mừng tuổi này để giả mạo người quen của nạn nhân và gửi những phong bì lì xì điện tử ảo qua mạng xã hội hoặc các ứng dụng nhắn tin, thường đi kèm với các đường link. Nếu người dùng nhấp vào các liên kết này, họ có thể không cố ý tiết lộ thông tin cá nhân và trở thành nạn nhân của các trò lừa đảo.

Ngoài ra, các kẻ lừa đảo còn sử dụng chiêu thức thông báo việc nhận tiền lì xì đầu năm từ ngân hàng trong khi thực chất đó chỉ là tin nhắn giả mạo, lừa đảo. Trong nội dung của những tin nhắn này thường kèm theo các đường link dẫn đến các trang web giả mạo, có tên gần giống với trang chính thức của ngân hàng. Nhiều người tin tưởng và muốn nhận 'lì xì' nên đã nhanh chóng làm theo hướng dẫn, truy cập vào các đường link trong tin nhắn. Khi làm như vậy, hệ thống sẽ tự động mở trang web giả mạo, có giao diện và logo tương tự của ngân hàng và yêu cầu nhập thông tin như số điện thoại, mật khẩu. Bằng cách này, các kẻ lừa đảo có thể kiểm soát tài khoản ngân hàng của người dân.

Để đối phó với tình trạng trên, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông khuyên rằng người dùng nên xác minh danh tính của người gửi trước khi nhận lì xì điện tử. Họ cũng cần phải cẩn trọng và tỉnh táo để nhận biết các dấu hiệu đáng ngờ trong tin nhắn như lỗi chính tả, giả mạo thương hiệu hoặc những ưu đãi quá lớn. Họ cần phải tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu VNeID, mã OTP, thông tin CCCD, tài khoản ngân hàng... cho bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào thông qua bất kỳ hình thức nào. Họ cũng không nên tuân theo bất kỳ hướng dẫn nào từ số điện thoại lạ.

Bên cạnh đó, Meta cũng khuyến nghị rằng người dùng nên thiết lập xác minh 2 yếu tố để bảo vệ tài khoản trực tuyến, giảm nguy cơ bị truy cập trái phép vào tài khoản.

Chiêu trò sử dụng trí tuệ nhân tạo giả mạo hình ảnh, giọng nói để lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Trong thời gian gần đây, nhiều người đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo tài chính sử dụng Deepfake và có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Thậm chí khi bạn thực hiện cuộc gọi video và thấy mặt của người thân hay bạn bè, nghe giọng nói chính xác của họ, bạn cũng không thể chắc chắn rằng bạn đang nói chuyện với họ.

N.T.H. là một nhân viên văn phòng ở Hà Nội. Trong một cuộc trò chuyện qua Facebook Messenger với một người bạn, H. nhận được một lời chào và sau đó người bạn của H. đột ngột hỏi vay tiền và yêu cầu chuyển khoản vào một tài khoản ngân hàng.

Mặc dù tên tài khoản trùng khớp với tên của người bạn, H. vẫn cảm thấy có một chút nghi ngờ và yêu cầu thực hiện cuộc gọi video để xác thực. Người bạn của H. đồng ý, nhưng cuộc gọi chỉ kéo dài vài giây vì 'mạng không ổn định', theo giải thích của họ.

Khi đã thấy mặt của người bạn trong cuộc gọi video và nghe giọng nói đúng, H. không còn nghi ngờ gì nữa và tiến hành chuyển tiền. Nhưng chỉ sau khi giao dịch thành công, H. mới nhận ra rằng mình đã rơi vào bẫy của hacker. Không chỉ riêng H., nhiều người khác, bao gồm cả bạn bè và người thân của H., cũng đã bị lừa theo cách tương tự. Số tiền mà kẻ lừa đảo thu được từ tài khoản Facebook đó lên đến hàng chục triệu đồng.

Theo các chuyên gia từ Bkav, trong trường hợp của H., các kẻ xấu đã kiểm soát được tài khoản Facebook nhưng không lập tức chiếm đoạt mà thay vào đó âm thầm theo dõi, đợi cơ hội giả làm nạn nhân để hỏi vay tiền từ bạn bè và người thân của họ. Các kẻ lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra một video giả mạo về gương mặt và giọng nói của chủ tài khoản Facebook. Khi được yêu cầu thực hiện cuộc gọi video call để xác thực, kẻ lừa đồng ý nhưng sau đó nhanh chóng ngắt kết nối để tránh bị phát hiện.

Để ngăn chặn tình trạng trên lặp lại, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông đã liên tục phát đi các cảnh báo. Theo đó, người dùng cần tăng cường cảnh giác, không cung cấp thông tin cá nhân (CCCD, tài khoản ngân hàng, mã OTP…) cho bất kỳ đối tượng nào thông qua nhiều hình thức khác nhau. Họ cũng không nên chuyển tiền cho người lạ qua điện thoại, mạng xã hội hoặc các trang web có dấu hiệu lừa đảo. Khi nhận được yêu cầu vay/chuyển tiền qua mạng xã hội, người dùng nên sử dụng các phương thức xác thực khác như gọi điện thoại hoặc sử dụng các kênh liên lạc khác để xác nhận.

Bùng nổ hoạt động, dịch vụ tâm linh trên mạng xã hội

Mặc dù tâm linh là một phần không thể thiếu trong văn hoá, nhưng hiện nay, nhiều tổ chức và cá nhân đã lợi dụng niềm tin của mọi người để lừa đảo, giả mạo các dịch vụ tâm linh để chiếm đoạt tài sản của họ. Khi mọi người mong muốn loại bỏ xui xẻo của năm cũ và tìm kiếm may mắn cho năm mới, các dịch vụ tâm linh trực tuyến đã bùng nổ.

Trên các mạng xã hội như Facebook, TikTok hay các trang web, rất nhiều người giả mạo sư thầy, thầy bói... xuất hiện tạo ra một 'thị trường tâm linh' sôi động trên không gian mạng. Mỗi nhóm có thể có hàng trăm nghìn thành viên tham gia.

Mê tín dị đoan là việc tin vào những điều không rõ ràng, không có cơ sở khoa học, như tin vào bói toán, chữa bệnh bằng phù phép, thỉnh bùa cầu may. Nhiều người đã trở thành nạn nhân của các trò lừa đảo tâm linh trên mạng vì tin vào những lời bói toán không có căn cứ, gây ra những hậu quả tiêu cực cho bản thân và gia đình. Khi nhiều người tin vào vận may mù quáng, đã tạo ra nhiều cơ hội cho những kẻ lừa đảo trực tuyến, làm biến tấu giá trị của tâm linh.

Để ngăn chặn tình trạng trên, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông khuyến cáo, người dân không nên quá tin vào hình thức tâm linh trên mạng xã hội. Họ nên lựa chọn và tìm kiếm những nguồn tin uy tín, và không nên tin tưởng vào những hình thức biến tấu của tâm linh trên mạng. Người dùng cần tìm hiểu và xác minh chính xác thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào trên mạng xã hội.

Chiêu trò lừa đảo với tài khoản ngân hàng trùng tên

Anh T.H. gần đây chia sẻ về việc bị kẻ lừa đảo hack tài khoản Facebook của mình và sử dụng để nhắn tin mượn tiền bạn bè với tài khoản ngân hàng trùng tên với anh và ngân hàng anh đang sử dụng, chỉ khác số tài khoản.

Cách thức lừa đảo của kẻ lừa đảo thường đi ngược lại với dự đoán của nhiều người bị hại. Đầu tiên, họ sẽ cố gắng sở hữu các tài khoản ngân hàng với tên của bất kỳ ai thông qua việc thuê các tài khoản ngân hàng của sinh viên hoặc dân quê. Hoặc, họ sử dụng chứng minh nhân dân của người khác để mở tài khoản ngân hàng trực tuyến từ xa. Thông tin cá nhân có thể được thu thập từ giấy tờ mất, bị đánh cắp hoặc được mua bán trên internet.

Sau đó, kẻ lừa đảo sẽ tìm kiếm người có tên trùng với tài khoản trên mạng xã hội, thực hiện hack trực tiếp tài khoản Facebook, gửi liên kết trong tin nhắn để cài đặt mã độc, gửi email chứa liên kết dẫn đến trang web chiếm đoạt tài khoản… Khi nạn nhân rơi vào bẫy, kẻ lừa đảo sẽ nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát tài khoản Facebook và gửi tin nhắn mượn tiền hoặc phát tán thêm liên kết gian lận cho những nạn nhân khác qua Facebook của nạn nhân.

Trước tình hình đó, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông khuyến cáo, người dân cần cẩn trọng khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào trên mạng xã hội. Người dùng nên xác minh danh tính của đối tượng một cách chính xác trước khi thực hiện giao dịch. Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng, mã OTP… cho người lạ hoặc trên các trang web không uy tín.

Thủ đoạn giả danh quân nhân để lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Gần đây, các cơ quan chức năng thông báo, tại nhiều địa bàn đã xuất hiện hình thức lừa đảo trực tuyến mới: giả mạo quân nhân để chiếm đoạt tài sản.

Theo Cục Chính trị Quân khu 7, từ tháng 7/2023 đến nay, Quân khu 7 đã phát hiện 75 trường hợp giả danh quân nhân để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Ông N.D.S ở xã Sông Ray, huyện Cẩm Mỹ, TP. Đồng Nai cho biết, trong vòng 1 tháng, ông đã bị những kẻ giả danh sĩ quan quân đội gọi điện đặt mua gần 10 tấn phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cho đơn vị. Ngoài cuộc gọi điện, họ còn mặc đồ quân phục khi gọi video, khiến nạn nhân tin tưởng và không cảnh giác.

Bên cạnh đó, một số kẻ gọi điện hoặc gửi tin nhắn cho người dân, tự xưng là 'chỉ huy, quản lý' của con em đang làm việc trong Quân đội để thông báo về hành vi vi phạm kỷ luật và yêu cầu người dân chuyển tiền đền bù thiệt hại, khắc phục hậu quả do con em của họ gây ra.

Thực tế, các cơ quan, tổ chức không bao giờ yêu cầu thông tin qua điện thoại như vậy, do đó người dân cần giữ bình tĩnh, đề phòng, tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu và thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng để xử lý, tránh rơi vào bẫy của kẻ lừa đảo.

Trước tình hình đó, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông khuyến cáo, người dân cần tăng cường tinh thần cảnh giác và phòng tránh trước những thủ đoạn này. Tuyệt đối không tiết lộ thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu VNeID, mã OTP, thông tin CCCD, tài khoản ngân hàng... cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào không có trách nhiệm, không tuân thủ hướng dẫn nào từ số điện thoại lạ. Các cơ quan địa phương cần tăng cường tuyên truyền trên phương tiện truyền thông, cùng với cơ quan công an và quân đội, thống nhất nội dung thông tin đến người dân nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết và tinh thần cảnh giác.

Khi phát hiện có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần báo ngay cho cơ quan công an để giải quyết theo quy định. Ngoài ra, có thể theo dõi và cập nhật thông tin, dấu hiệu về lừa đảo trực tuyến tại Cổng thông tin mạng của quốc gia. Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, hãy gửi phản ánh tới trang Cảnh báo an toàn thông tin Việt Nam.