Buzz
Trong một ngày mưa mát, khi trời nắng chiếu sáng, và bạn đối diện với những thách thức trong kinh doanh của mình, đó là thời điểm lý tưởng để nghĩ về Thiên Nga Đen.
Ban đầu, tôi tưởng rằng đó chỉ là tên của một bộ phim nổi tiếng, với một nữ diễn viên đoạt giải Oscar và đang mang bầu. Nhưng thực ra, trước sự kiện đó vài thập kỷ, nó có liên quan đến một triết gia phiền não tên là Karl Popper.
Tất cả những gì xảy ra trước khi tôi viết bài này đều liên quan đến sự bất ngờ, đó là điểm khiến tôi ngồi trước máy tính và bắt đầu viết vài dòng suy luận, thảo luận, và đôi khi là tranh luận về Nassim Nicholas Taleb - một người thích nhấn mạnh rằng mình là một triết gia lái xe Limousine. Thực sự, ông ta thích gọi mình là một triết gia lái Limousine.
Ý tưởng này hoàn toàn là sáng kiến của Nassim Nicholas Taleb. Nói thêm, trong cuốn sách này, có rất nhiều ý tưởng độc đáo của ông ấy, một loạt thuật ngữ mà bạn không thể tìm thấy trong từ điển. Ông tác giả đã sáng tạo ra và giải thích chúng, thuyết phục chúng ta rằng chúng có ích cho cuộc sống của chúng ta.
Mức độ bạn tin tưởng phụ thuộc vào khả năng suy luận của bạn, liệu bạn có thể theo kịp các lập luận hình thức toán học và logic không. Nói chung, việc phê phán ông Taleb không phải là điều dễ dàng. Bạn có thể tìm hiểu về tác giả và suy luận dựa trên trải nghiệm giao tiếp, sách vở và kỹ năng suy luận để xác định bao nhiêu phần trăm của ý kiến ông này là đúng, và bao nhiêu phần còn lại là không đúng, là niềm tin áp đặt niềm tin, là cách thức thống trị cách thức.
Vấn đề này vượt ra khỏi khả năng của tôi, của tác giả, và có lẽ của bạn nếu bạn không quan tâm hoặc không hứng thú với việc 'nếu toàn bộ thiên nga đều màu trắng, nhưng có một con đủ điều kiện làm thiên nga trắng, nhưng lại màu đen, thì chúng ta gọi nó là gì?'.
Loại câu hỏi này không khó, nếu bạn có một thư viện chứa nhiều cuốn sách giá trị mà bạn chưa đọc, thì một khi bạn đọc hết, thư viện đó sẽ trở thành một thư viện giá trị nhất định mà bạn chưa đọc qua cuốn nào. Đúng không? Bạn có thể nói tôi đang dụ dỗ bạn. Thư viện là để tham khảo, không phải để đọc, vì vậy một thư viện giá trị là một thư viện có nhiều thông tin liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của bạn.
Chúng ta nên tiếp tục thảo luận về giá trị của thư viện hay quay lại bàn về Thiên Nga Đen?
Nếu bạn đi theo con đường mà tôi đã chỉ đường bạn đến, nói về thư viện và giá trị của nó, bạn sẽ bị mắng vì chỉ tập trung vào chi tiết mà không nhận biết được tất cả các sự kiện khác. Tôi cũng phải nói với bạn rằng, khi đọc Thiên Nga Đen, bạn dễ bị lạc đường, vì mỗi ví dụ đều đặc biệt. Đặc biệt đến mức bạn có thể ngừng đọc sách và dùng kính lúp để nghiên cứu ví dụ, tiếp tục suy nghĩ về chúng trong thời gian dài.
Theo tác giả này, có hai loại người: một loại có khả năng kết nối các điểm, và một loại không thể kết nối các điểm dù có trình độ hay kiến thức. Câu hỏi đặt ra là các điểm đó là gì trong mọi khía cạnh của cuộc sống? Các điểm đó có nổi bật hay ẩn dấu, làm thế nào để nhận diện? Vân vân.
Rất khó để hiểu những khái niệm mà tác giả này đưa ra. Nhưng lại rất dễ rơi vào sự nhầm lẫn mà ông ta tạo ra. Ví dụ, chúng ta thường có xu hướng xác nhận những điều chúng ta nghĩ, thay vì thừa nhận chúng ta sai. Một cách đơn giản, thừa nhận chúng ta sai là nhận biết chúng ta vẫn còn kém cỏi. Ai lại muốn làm điều đó?
Hoặc trong sách vở, tôi biết có hai loại logic. Một là trực giác, hành động tự nhiên, dựa trên kinh nghiệm cá nhân, và hành động nhanh chóng, đôi khi mang lại kết quả đúng, mà chúng ta gọi là một dạng linh cảm tuyệt vời. Vâng, chúng ta thực sự có giác quan thứ sáu đó. Hai là, tôi nhìn nhận sự việc dưới góc độ từng sự kiện liên quan chặt chẽ với nhau, từ a đến b, rồi đến c. Tôi nhận ra rằng, với tốc độ chậm rãi, cẩn thận và suy luận kỹ lưỡng, tôi có thể an toàn.
Tôi luôn tuân theo trực giác của mình và tôi cung cấp luận điểm chính xác của riêng mình bằng cách liên kết suy nghĩ và các sự kiện để đạt được kết luận mà tôi cho là đúng.
Một lần nữa, để thừa nhận tôi sai thì thật là khó khăn.
Tôi khuyên các bạn khi đọc cuốn sách này cần phải tự tin mạnh mẽ, bởi tác giả sẽ đặt ra thách thức lớn với niềm tin của chúng ta. Ông ta tận dụng sự tự tin của độc giả rất nhiều, và sau khi gây ra sự nghi ngờ, ông ta lại nói rằng, điều đó vô cùng quan trọng. Tôi nghĩ có lẽ ông ta không nên viết 'hãy tin tôi, đừng tin vào chính mình!' vì điều đó có vẻ quá kiêu căng!
Sau những phê phán, chỉ trích về những người thành công, từ giới giàu có chơi chứng khoán, cho đến hình ảnh các nhà đầu tư chuyên nghiệp với bộ đồ vest sặc sỡ, cà vạt hạng sang [mà tôi đoán rằng ông này không thích phong cách ấy] thì cuốn sách vẫn lôi cuốn như thường.
Không có gì ngạc nhiên. Trò chuyện với một người cá tính, thông minh, lanh lợi, miễn là giọng điệu mềm mại và thuyết phục, thì bạn sẽ thích hơn một người chỉ biết nói đúng, thậm chí còn thô bạo và chửi rủa bạn.
Đôi khi việc ăn mặc lịch thiệp, thể hiện sự tinh tế ở mức độ cao, và giữ im lặng chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng quyển sách không phải là về thời trang, mà là về quá trình biện minh, thường xuất phát từ tư duy của chúng ta, liên quan đến cách chúng ta hiểu và phân tích sự việc.
Thường thì chúng ta không thói quen ghi chép các dự đoán để so sánh với kết quả thực tế, và thường chúng ta tránh nhìn vào điều đó, vì dù sao chúng ta đều sống trong thực tế, trải qua thực tế, chứ không phải sống trong những dự đoán và hạnh phúc với chúng.
Chúng ta cảm thấy hạnh phúc khi nhận ra rằng chúng ta đúng, khi một phần lớn sự kiện diễn ra theo quan điểm của chúng ta, và chúng ta tự cho mình là thông minh, tự tin. Mọi sự cố xảy ra ngoài dự kiến được coi là rủi ro, tai nạn, hoặc vận mệnh, duyên phận, tùy thuộc vào quan điểm của mỗi người.
Dường như không có lý thuyết kinh tế nào gần đây không bị tác động bởi tâm lý phải không? Sau một thời gian dài vật lộn với các công thức toán học, các nhà kinh tế bây giờ lại quay về nghiên cứu một thứ khó lường hơn, khó hiểu hơn, đó là tâm lý con người, yếu tố quan trọng của nền kinh tế. Con số không còn chiếm vai trò trọng yếu, nó trở thành bổ trợ, phục vụ cho nhân vật chính là con người.
Và quay lại với cái quan trọng nhất của con người, đó là bộ não.
Biết-cách-nào và biết-cái-gì.
Tôi nhớ ngay câu nói về an toàn giao thông được lan truyền: “Hãy lái xe bằng trái tim của bạn” – ngay cả người mù cũng có thể lái xe, bởi vì họ có trái tim. Tôi không chỉ trích con người, mà chỉ trích câu khẩu hiệu, đáng ra nó cần phải nhấn mạnh rằng, hãy lái xe bằng đôi mắt, đôi chân, đôi tay, bằng cả óc đầu cẩn thận, và dĩ nhiên, để làm được điều đó thì trái tim phải đập.
Tóm lại, khi đọc cuốn sách này, bạn cần phải hiểu vài từ khoá như triết học hiểu biết, Plato, phi-Plato, kiến thức làm thế nào, kiến thức cái gì, thiên vị xác nhận, kiên định niềm tin. Và bạn cần có một tư duy sắc bén, nếu không, bạn sẽ bị lạc trong rừng kiến thức.
Mytour - Đọc Trạm
Nguồn: Blog Chiếc nón
