'Thiện và Ác trong Sự dữ và Nàng Prym' - Paulo Coelho

'   Tóm tắt của tác phẩm   '

Một ngày nọ, một vị khách lạ đến Visco. Cùng với ông là một con quỷ dữ. Ông mang theo 11 thỏi vàng và giấu chúng trong rừng. Một nơi chứa 10 thỏi vàng và một nơi chứa 1 thỏi vàng. Khách lạ đến gặp Prym, cho nàng xem hai nơi chứa vàng và đưa ra thách thức: nếu người dân của Visco phạm tội giết người trong vòng một tuần, họ sẽ nhận được 10 thỏi vàng. Nhưng nếu không ai bị giết, thì vàng sẽ thuộc về người khách lạ. Chỉ có ông ta biết chỗ chứa 10 thỏi vàng, còn Prym biết chỗ chứa 1 thỏi vàng. Nhưng nếu Prym lấy thỏi vàng đó, cô sẽ phạm tội “Chớ trộm cắp”.

Trong bốn ngày đầu, Prym đã suy nghĩ nhiều về việc có nên tiết lộ lời thách thức của người khách lạ với dân làng hay không. Cô phải đấu tranh với bản thân về việc có nên lấy trộm vàng rồi bỏ đi. Ba ngày sau, khi Prym tiết lộ về số vàng, dân làng Visco mới thực sự bị cuốn vào trò chơi tàn bạo và đáng sợ của người khách lạ. Họ bị cuốn vào lòng tham, sự hèn nhát và nỗi sợ hãi. Cuối cùng, năm người đứng đầu thị trấn quyết định chọn bà lão Berta làm nạn nhân và không ai phản đối. Trước khi thực hiện hành động, Prym cố gắng thuyết phục họ không phạm tội ác bằng lý do hợp lý. Cuối cùng, không có tội ác nào được thực hiện. Prym và người khách lạ đổi 11 thỏi vàng thành tiền và cô rời Visco để theo đuổi ước mơ của mình, quay lưng lại với thị trấn mãi mãi.

'   Thiện và Ác trong Sự dữ và nàng Prym   '

Theo Từ điển Tiếng Việt [1]: 'Thiện' là những hành động tích cực, lành mạnh, tuân thủ đạo đức. 'Ác' là những hành vi gây ra đau khổ, tai họa cho người khác.

Theo Bách khoa toàn thư [2]: 'Thiện' và 'Ác' là hai khái niệm cơ bản trong đạo đức học, đánh giá giá trị đạo đức và hành vi của con người. Thiện là điều tốt đẹp, là sự đánh giá đạo đức phù hợp với xã hội, lịch sử và tầng lớp. Ác là sự tàn bạo, xấu xa, gây hại; là sự đánh giá đạo đức đối lập với xã hội, lịch sử và tầng lớp.

Từ lâu, con người đã phân biệt Thiện và Ác như phân biệt ánh sáng và bóng tối. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Thiện và Ác là một mối quan hệ biện chứng. Chúng có thể biến đổi lẫn nhau. Có những điều thiện có tính tương đối. Có những ý thức và hành vi được coi là đạo đức trong một xã hội, thời kỳ nhất định nhưng không phải là đạo đức trong xã hội khác, vào một thời điểm khác. Cái Thiện khi mới ra đời có thể bị coi là Ác. Trong quá trình phát triển của xã hội, những tiêu chuẩn cũ về tư duy và hành vi đạo đức được loại bỏ, cái Thiện dần dần được thừa nhận. Nó trở thành cái Thiện mới thay thế cho những điều Thiện cũ đã lỗi thời.

Có những người, dù họ có hành động và động cơ được xem là Ác, nhưng nếu nhìn từ một góc độ khác, họ vẫn không quá xấu xa để không thể đồng cảm. Có những con người đôi khi trải qua cảm giác tham lam và ích kỷ, nhưng nếu chỉ là thoáng qua, thì vẫn chưa đáng kể để chỉ trích. Ta có thể gặp những người như vậy qua hai nhân vật chính trong Sự dữ và Nàng Prym: người khách lạ và Chantal Prym.

Người muốn gieo rắc Ác vào Visco là một người khách lạ. Ông là công cụ của Ác, ông thừa nhận điều này nhưng nếu nhìn vào hoàn cảnh của ông, ta có thể cảm thông. Người khách lạ từng là giám đốc một công ty sản xuất vũ khí. Ông có một gia đình hạnh phúc, có tiền và quyền lực. Nhưng mọi thứ thay đổi khi cả gia đình ông bị bắt cóc và giết chết. Ông trải qua nỗi đau và hận thù, dần dần trở nên vô cảm. Ông luôn tìm kiếm lý do cho việc vợ con ông bị sát hại. Mặc dù việc này không giúp họ sống lại, nhưng ông vẫn tin rằng cuộc sống còn ý nghĩa. Mặc dù đặt ra thách thức độc ác cho Visco, nhưng trong lòng, ông vẫn hy vọng vào Thiện. Điều này làm cho người đọc cảm thấy ấm lòng và tin vào con người hơn.

Trong truyện, Chantal Prym là một cô gái từ nhỏ đã phải đối mặt với nhiều khó khăn. Cô không có cha, mẹ mất khi cô mới sinh ra, để lại cho cô gánh nặng của lỗi lầm. Cô sống trong cảnh nghèo khó, không có tương lai, không có hy vọng.

Trước thách thức của người lạ, Prym rơi vào hoang mang. Cô đối mặt với cuộc xung đột trong lòng. Như 280 người khác trong thị trấn, Prym là người trung thực, chưa từng vi phạm. Nhưng giờ đây, cô đặt vào tình thế dễ phạm lỗi. Người lạ chỉ cho cô biết vị trí của kho báu, như mời cô lấy vàng và thoát khỏi. Prym có thể trở thành tự do, thực hiện mơ ước. Cô là người lương thiện, nhưng không phải thiên thần.

Prym luôn bị sức mạnh của vàng ám ảnh, cám dỗ: “Suốt ba đêm, Chantal hầu như không ngủ. Gió tắt đi rồi lại nổi lên như cuồng phong, làm con tim cô đập loạn. Những cơn gió cũng giống cuộc đấu tranh trong tâm trí Prym. “Trong đầu cô, không có ý định, nhưng đôi khi Prym nghĩ “Thật thú vị nếu những con người nghèo nhưng có cuộc sống khá giả này tổ chức một cuộc đua khác. Sói là cái Ác, là Quỷ dữ theo cô từ khi người lạ đưa ra thách thức.

Ai rơi vào tình huống của Prym cũng có tâm trạng rối bời. Và ai ở vào hoàn cảnh của nàng cũng sẽ bị sự cám dỗ của vàng kia. Chắc chắn đã, đang và sẽ còn rất nhiều người phải đối mặt với câu hỏi “Đi với sói hay không?”, vì thế, ta hoàn toàn có thể cảm thông với tâm trạng Prym.

Prym không đánh cắp thỏi vàng “không phải vì cô không trung thực mà cô cảm thấy quá khiếp sợ”. Nỗi sợ này khiến Prym không dám phạm tội. Không ít người đã có cơ hội thay đổi cuộc sống nhưng lại để cơ hội trôi qua vì sợ hãi. Tác giả đã lí giải tâm trạng của Chantal Prym rất tinh tế. Nỗi sợ hãi của con người đã mở ra giải pháp trong tác phẩm.

“Lịch sử của con người chứa đựng lịch sử của cả nhân loại”, vì thế Prym đã lấy cảm giác của mình để phân tích tình hình và từ đó làm chủ tình thế. Cô vẫn bị cái Ác dụ dỗ, nhưng đã chế ngự được bản thân. Đó là mấu chốt của vấn đề. Những người dân Visco cũng sẽ trải qua những giây phút như cô. Khi mọi người quyết định bắn bà lão Berta, Prym đã dùng lý lẽ của mình để mọi người cảm nhận cảm giác như lần đầu cô cầm vàng trên tay: sợ hãi. Quả nhiên, Prym đã thành công.

Người lạ luôn tự hỏi: Con người là gì? Trong cuộc đấu tranh giữa Thiện và Ác, liệu có lúc Thiện có thể thắng? Câu trả lời rất đơn giản: Thiện và Ác đều muốn chiếm lấy họ, lấy linh hồn của mọi người. Vấn đề nằm ở việc tự kiểm soát bản thân và lựa chọn. Chỉ có vậy.

Trong thị trấn Visco có 281 người. Số 1, Prym, độc đáo nhưng mạnh mẽ. Mặc dù sức mạnh của Ác lớn hơn, nhưng nếu Thiện còn, nó sẽ không thất bại. Thiện sẽ dẫn dắt Thiện, lòng tin sẽ tăng lên. Tuy trên thế gian này có cuộc đấu giữa Thiện và Ác, niềm tin vào sức mạnh của Thiện sẽ không bao giờ mất đi.

Vàng là biểu tượng của ước mơ. Cuối cùng, Prym giữ vàng không chia cho ai trong Visco. Hành động Thiện không cần phải nhận thưởng. Hạnh phúc thật sự khi làm điều Thiện. Số vàng dành cho những người dũng cảm, có khả năng thực hiện ước mơ.

Cuộc đấu giữa Thiện và Ác vẫn diễn ra, nhưng qua tác phẩm này, đọc giả có thể tìm thấy giải pháp cho bản thân. Paulo Coelho muốn truyền đạt thông điệp: Chúng ta cần theo đuổi ước mơ, đánh bại nỗi sợ hãi để sống đúng với mình.

Theo Văn Việt

Ghi chú:

1. Hoàng Phê (biên soạn), 2000. Từ điển tiếng Việt. Nhà xuất bản Khoa học xã hội & Trung tâm từ điển học.