Thiết bị ghi dữ liệu quan trọng

Thiết bị ghi dữ liệu quan trọng là một thiết bị lưu trữ thông tin thiết yếu thường được lắp đặt trên các phương tiện giao thông, được tùy chỉnh đặc biệt cho từng loại phương tiện khác nhau. Có hai loại thiết bị này thường thấy là thiết bị cho máy bay và cho các phương tiện cơ giới (như ô tô).

Lịch sử hình thành

Mục đích của thiết bị ghi dữ liệu là để lưu trữ các thông tin quan trọng từ các chuyến bay, nhằm giúp xác định nguyên nhân trong trường hợp xảy ra sự cố. Thiết bị này được phát minh bởi Tiến sĩ David Warren ở Melbourne, Australia vào khoảng năm 1954.

Thiết kế và cấu trúc

Hộp đen được thiết kế để chịu đựng va đập mạnh (lên đến 3.400 Gs), áp suất lớn (227 kg/6,5 cm²), nhiệt độ cực cao (1.100°C) mà không bị hư hại, và chống lại sự ăn mòn do nước biển trong thời gian từ 24 đến 30 ngày.

Ngày nay, hộp đen đã được cải tiến đáng kể, bao gồm hai phần chính: thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay (FDR) và thiết bị ghi âm buồng lái (CVR). Hộp đen ghi lại tất cả các hoạt động của máy bay từ khi cất cánh. FDR kết nối với các cảm biến trên máy bay để thu thập thông số về hướng di chuyển, tốc độ, độ cao, chênh lệch áp suất, điều khiển tay lái, tình trạng nhiên liệu... Dữ liệu được ghi dưới dạng các đường lỗ trên dải kim loại mỏng, và thiết bị này được bảo vệ chắc chắn trong một hộp chống va đập và không cháy. CVR ghi lại âm thanh trong buồng lái như lời nói và các tiếng động khác, thường gồm bốn micrô được đặt tại các vị trí quan trọng. FDR có khả năng ghi dữ liệu trong 25 giờ, còn CVR ghi được khoảng 2 giờ.

Tên gọi 'hộp đen' xuất phát từ việc thiết bị này trước đây thường được sơn màu đen. Hiện tại, hộp đen thường được sơn màu cam sáng để dễ nhận diện. Nó còn được trang bị hệ thống định vị giúp xác định vị trí khi bị rơi xuống nước. Thiết bị này có hai cảm biến phát sóng âm thanh ở tần số 37,5 kHz với tần suất 1 lần/giây trong vòng 30 ngày. Hộp đen không chỉ được sử dụng trên máy bay mà còn trên nhiều phương tiện khác như ô tô và tàu hỏa.

Hộp đen máy bay

Hộp đen trên máy bay là thiết bị lưu trữ thông tin quan trọng nhằm tăng cường độ an toàn. Để bảo đảm thiết bị không bị hư hại trong sự cố, vỏ hộp đen được chế tạo từ vật liệu cực kỳ bền, chống va đập và không cháy. Hộp có kích thước khoảng 20 cm x 30 cm và thường được đặt ở phần đuôi máy bay để giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra tai nạn. Trong điều kiện hoạt động bình thường, hộp đen giúp các nhà quản lý bay phân tích và cải thiện hiệu suất sau mỗi chuyến bay thông qua dữ liệu thu thập được.

Khi xảy ra tai nạn máy bay, hộp đen là thiết bị được tìm kiếm đầu tiên để thu thập dữ liệu và thông tin từ trước khi sự cố xảy ra. Buồng lái của phi công cũng được trang bị một thiết bị ghi âm cuộc trò chuyện của tổ bay. Cả hộp đen và thiết bị ghi âm này đều giúp xác định nguyên nhân của tai nạn, ngay cả khi không còn ai sống sót trên chuyến bay.

Thiết bị giám sát ô tô

Hộp đen ô tô, hay còn gọi là hộp đen GPS, là một thiết bị định vị có kích thước khoảng 04 cm x 10 cm. Nó được thiết kế chắc chắn với vỏ kim loại chống va đập và sốc, có thể hoạt động trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thậm chí lên đến 80°C. Thiết bị này được gắn trong xe và kết nối với hệ thống máy chủ chuyên dụng qua SMS/GPRS/GPS (trung tâm giám sát), cho phép người dùng theo dõi và quản lý xe qua máy tính hoặc điện thoại có kết nối Internet. Các thông số như vị trí, tốc độ, quãng đường, điểm dừng đỗ, tình trạng cửa và mức nhiên liệu sẽ được cập nhật liên tục về trung tâm và hiển thị trên màn hình của người quản lý mọi lúc mọi nơi.

Tại Việt Nam, hiện tại các xe ô tô, đặc biệt là xe của các doanh nghiệp vận tải, phải trang bị hộp đen GPS khi đăng kiểm để được phép lưu hành. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu quản lý giao thông công cộng mà Việt Nam đang hướng đến.

Ghi chú

Liên kết tham khảo

• Kết nối dữ liệu hộp đen để nâng cao quản lý vận tải Xem thêm (Lưu trữ ngày 2013-08-23 tại Wayback Machine)
• Thư viện Quốc gia Đức (DNB)
• Bộ ghi dữ liệu chuyến bay Flight recorder (thiết bị ghi) tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)