Buzz
Xu hướng thị trường
Số người mua xe điện ngày càng tăng với việc giảm giá pin và giá xe. Xe điện mang lại sự thoải mái hơn và dễ bảo trì hơn so với xe sử dụng động cơ đốt trong, là ước mơ của những người thích cảm giác mạnh. Tuy nhiên, chuyển đổi sang xe điện không chỉ đơn giản là niềm vui khi lái xe. Giao thông chiếm một phần lớn lượng khí thải carbon toàn cầu, trong đó phương tiện giao thông đường bộ chiếm tỷ lệ lớn. Để đạt được mục tiêu net-zero vào năm 2050, phương tiện điện cần thay thế phương tiện sử dụng động cơ đốt trong sớm.Dự báo thị trường
Thách thức đã nảy sinh
Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn, dấu hiệu của vấn đề đã bắt đầu xuất hiện. Ngay cả những người đang có ý định mua một chiếc xe điện mới cũng chưa nhận ra đầy đủ vấn đề này. Các chính phủ cũng mới chỉ phần nào nhận ra vấn đề này. Nói một cách đơn giản: Làm thế nào để sạc tất cả các xe điện? Số lượng bộ sạc công cộng hiện tại — 1,3 triệu — không đủ đáp ứng nhu cầu của đội xe điện đang tăng trên toàn cầu. Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), vào cuối thập kỷ này, thế giới cần đến 40 triệu điểm sạc công cộng, đòi hỏi 90 tỷ đô-la đầu tư hàng năm cho đến năm 2030. Nếu các mục tiêu net-zero cần đạt được vào năm 2050, thế giới cần 200 triệu điểm sạc.
Cam kết hiện tại của các chính phủ về việc loại bỏ xe chạy xăng và chuyển sang xe chạy điện vẫn chưa hoàn toàn phù hợp với mục tiêu net-zero. Mặc dù vậy, ngay cả khi số lượng phương tiện chạy điện vẫn chưa đạt mức kỳ vọng, số tiền cần chi cho cơ sở hạ tầng sạc vẫn là rất lớn. Trong một kịch bản dễ chịu hơn được dự báo bởi Bloombergnef (BNEF), cần đầu tư khoảng 600 tỷ đô-la cho đến năm 2040. Nếu net-zero đạt được vào năm 2050, BNEF dự báo tổng số tiền đầu tư là 1.600 tỷ đô-la.Lo lắng đáng chú ý
Những người lái xe điện thường phải đối mặt với những khó khăn và phiền toái khi sử dụng. Việc lo lắng về khoảng cách di chuyển và sự tiện lợi của các trạm sạc công cộng là một vấn đề lớn. Theo một cuộc khảo sát gần đây của AlixPartners, một công ty tư vấn, tại bảy quốc gia chiếm 85% doanh số bán xe điện toàn cầu, giá xe cao đứng thứ ba trong danh sách năm lý do hàng đầu không chuyển sang sử dụng xe điện; bốn lý do khác đều liên quan đến lo lắng về việc sạc pin.
Bắt đầu từ những điều cơ bản. Một ưu điểm lớn của xe điện là chúng có thể được sạc tại nhà — hoặc tại nơi làm việc, nếu công ty có lắp đặt bộ sạc. Ở Mỹ, 70% số nhà có bãi đậu xe ngoài đường, nơi có thể lắp bộ sạc (ở châu Âu và Trung Quốc thì ít hơn). Trong năm 2020, sạc tại nhà và nơi làm việc đã chiếm gần 3/4 tổng lượng năng lượng sạc sử dụng ở Mỹ, 7/10 ở Châu Âu và 3/5 ở Trung Quốc.
Những mẫu xe điện hiện tại thường có thể đi được khoảng 400 km mỗi lần sạc. Một số còn có thể đi hơn 650 km. Trung bình người Mỹ lái xe khoảng 50 km mỗi ngày. Người châu Âu và Trung Quốc lái xe ít hơn. Cả hai cách sạc này đều đủ để nạp điện cho xe qua đêm tại nhà hoặc trong suốt ngày làm việc. Tốc độ sạc chậm nhất, cung cấp phạm vi di chuyển lên đến 8 km mỗi giờ sạc, là đủ để làm việc này. Các bộ sạc “cấp 2” cung cấp từ 16-32 km mỗi giờ sạc, cũng đủ để sử dụng. Cả hai cách sạc này đều tiết kiệm chi phí và dễ tiếp cận. Chủ xe có thể sử dụng các ổ cắm chuyên dụng có giá vài trăm đô-la (thường được chính phủ hỗ trợ) để tận dụng mức giá điện rẻ nhất.
Mở rộng hệ thống mạng lưới
Tuy nhiên, tính năng sạc tại nhà và nơi làm việc chỉ giúp bạn đến đó thôi. Khi việc sở hữu xe điện được mở rộng từ các hộ gia đình giàu có sang những người sống trong căn hộ hoặc nhà ở mà không có khả năng cắm sạc, một hệ thống trạm sạc công cộng trở nên quan trọng bao giờ hết. Bộ sạc công cộng có ba loại. Loại đầu tiên là sạc vỉa hè, thông qua cột đèn được chuyển đổi hoặc các điểm chuyên dụng khác, nơi ô tô có thể đậu qua đêm. Tiếp theo là loại sạc tại 'điểm đến', loại này đang trở nên phổ biến hơn trong các bãi đỗ xe tại các trung tâm mua sắm, nhà hàng, rạp chiếu phim và những nơi tương tự. Cả hai loại đều là cấp độ 2, với chi phí lắp đặt thường từ 2.000 đến 10.000 đô-la cho mỗi điểm.
Một vấn đề khác là cấu trúc của ngành. Việc phải phối hợp và xin phép nhiều bên làm việc triển khai điểm sạc chậm. Đầu tiên, có những công ty tự sản xuất bộ sạc. Sau đó là các nhà khai thác. Những người này có thể sở hữu điểm sạc và kiếm tiền từ việc sạc. Hoặc họ có thể thu phí duy trì bộ sạc do chủ sở hữu điểm sạc vận hành. Chủ sở hữu điểm sạc, thường là doanh nghiệp, chủ nhà hoặc chính quyền địa phương, cung cấp địa điểm cho bộ sạc và tính tiền thuê cho các nhà khai thác sở hữu điểm sạc đó. Các nhà cung cấp dịch vụ là những người trung gian cho phép việc sạc có thể thực hiện được, với các ứng dụng trên điện thoại hoặc thẻ cho phép truy cập vào các điểm sạc và tiến hành thanh toán. Nói chung một mâm có rất nhiều bên. Ai cũng muốn có phần trong miếng bánh này.Ai đang nắm giữ ưu thế
Ba loại công ty đang có lợi thế để thống trị ngành công nghiệp sạc xe điện. Đầu tiên là Tesla. Tesla đã không tiết lộ số tiền họ đã chi cho mạng 'Supercharger' của mình, hiện đạt 30.000 điểm trên toàn thế giới. Nhưng có lẽ là vài tỷ đô-la. Các hãng xe hơi khác cũng đang theo sau. Tiếp theo là các công ty chuyên về sạc. Cho dù đang mở rộng phạm vi nhưng chưa có công ty nào có lợi nhuận và doanh thu của họ hiện tại rất nhỏ, nhưng giá trị thị trường thì đang tăng lên. Được định giá cao nhất (khoảng 7 tỷ đô-la) là ChargePoint, công ty kiểm soát 44% thị trường sạc công cộng của Mỹ và đang mở rộng ở châu Âu. evBox, một công ty của Hà Lan, có 300.000 điểm trên toàn thế giới, bao gồm một phần tư số điểm sạc công cộng cấp 2 ở châu Âu và một phần ba số điểm sạc nhanh. EVGO chiếm một nửa thị trường sạc nhanh ở Mỹ (không bao gồm Tesla). Nhưng trong thập kỷ tới, các công ty chuyên về sạc sẽ phải tìm ra các mô hình kinh doanh để tạo ra lợi nhuận một cách bền vững ngay cả khi các chính phủ cắt giảm trợ cấp.
Loại thứ ba là các công ty năng lượng. Lo sợ kinh doanh tại các trạm xăng dầu bị thua lỗ, họ đang có các kế hoạch đầy tham vọng. Ví dụ Royal Dutch Shell cho biết họ dự định triển khai 500.000 điểm sạc trên khắp thế giới vào năm 2025, cả sạc vỉa hè và sạc nhanh.Cần sự can thiệp của chính phủ
Các chính phủ sẽ phải hành động. Luật cơ sở hạ tầng mới của Mỹ dành 7,5 tỷ đô-la cho việc lắp đặt 500.000 điểm sạc công cộng vào năm 2030. Một lý do cho sự lạc quan là những cải tiến trong công nghệ pin sẽ tiếp tục cung cấp quãng đường đi được dài hơn và do đó ít cần sạc thường xuyên hơn. Pin mới hơn sẽ được nạp nhanh hơn hiện nay và bộ sạc sẽ cung cấp dòng điện nhanh hơn.
Tuy nhiên, những nghi ngờ về sự tăng trưởng này vẫn tồn tại. Những con số này vẫn còn nhỏ so với quy mô mạng lưới điểm sạc mà thế giới cần. Sẽ cần nhiều tiền hơn để nâng cấp lưới điện nhằm phân phối điện cho nhu cầu mới. Mỹ, châu Âu và Trung Quốc, nơi sinh sống của hầu hết người dân trên thế giới, sẽ chỉ có 6,5 triệu bộ sạc công cộng vào năm 2030 — không đủ để đáp ứng con số 40 triệu bộ sạc mà thế giới cần. Như vậy, những ai muốn trải nghiệm cảm giác mạnh của một chiếc xe điện cần phải kiên nhẫn.
Theo The Economist.
