Buzz
Tại sao lại có những sự mâu thuẫn và bối rối như vậy? Tương lai sẽ ra sao đối với loài người? Con người đang nhìn nhận tương lai như thế nào? Trong cuốn sách 'Thời đại thứ tư', Byron Reese đã trình bày một cách tổng quát, nhiều thông tin, giả thuyết và phân tích thuyết phục nhất để khích lệ suy nghĩ của chúng ta.
Mối đe dọa đáng sợ hay chuyện không đáng để bàn?
Chúng ta đang sống trong thời kỳ hiện đại, mọi thứ đều biến đổi nhanh chóng. Công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng thấy, tạo ra nhiều thay đổi đáng kinh ngạc trong cuộc sống con người. Trí tuệ nhân tạo (AI), robot thống trị, máy tính có ý thức, tự động hóa, siêu trí tuệ… Cụm từ không còn sự thiếu thốn, giàu có không giới hạn ngày càng trở nên phổ biến, song song với những hình ảnh đầy mâu thuẫn như tương lai không việc làm, con người trở nên vô dụng, và một tầng lớp bị bỏ rơi trong xã hội…
Đáng chú ý là mâu thuẫn được thể hiện ngay trong cuộc tranh luận của các chuyên gia hàng đầu. Byron Reese viết: “Tất cả những chuyên gia trong những bài viết đó đều thông minh và am hiểu, nhưng dự đoán của họ về tương lai không chỉ khác nhau một chút, mà là hoàn toàn trái ngược nhau”.
Trong khi những nhân vật như: Elon Musk, Stephen Hawking, Bill Gates bày tỏ lo ngại rằng AI có thể trở thành mối đe dọa với tồn tại của loài người trong tương lai gần, một nhóm chuyên gia khác như: Mark Zuckerberg, Andrew Ng, Pedro Domingos lại cho rằng “quan điểm lo sợ quá mức không đáng để bàn luận”. Trong việc xem xét câu hỏi liệu máy tính có ý thức và sau đó là có sự sống hay không, các chuyên gia tiếp tục không đồng nhất ý kiến. Điều này khiến nhiều người dân nhìn về tương lai với sự lo ngại và hoang mang.
Tác giả đặt câu hỏi: Liệu có con đường nào giúp chúng ta thoát khỏi tình thế này không? Và câu trả lời được đưa ra là “tôi nghĩ rằng có”. Theo ông, “con đường bắt đầu khi chúng ta nhận ra rằng những chuyên gia này không đồng ý với nhau không phải vì họ có những kiến thức khác nhau, mà vì họ tin vào những điều khác nhau”. Ví dụ, có những người dự đoán rằng chúng ta sẽ tạo ra những chiếc máy tính có ý thức vì họ tin rằng con người chỉ là những cỗ máy và sớm muộn gì chúng ta cũng có thể tạo ra một con người từ máy móc. Ngược lại, những ai tin rằng máy móc sẽ không bao giờ có ý thức cũng quyết không bị thuyết phục bởi lập luận rằng con người chỉ là những sinh vật cơ học đơn thuần.
Và như tác giả đã nêu, “đó là những gì cuốn sách này sẽ bàn về: giải mã những niềm tin cốt lõi đang củng cố các quan điểm khác nhau về người máy, công việc, trí tuệ nhân tạo và ý thức”. Mục tiêu của tác giả là dẫn dắt độc giả qua những vấn đề phức tạp này, phân tích tất cả những giả định đã hình thành các quan điểm được giới chuyên gia khẳng định một cách tự tin và rõ ràng.
Thời đại thứ tư, thời đại của công nghệ tiến bộ
Trong “Thời đại thứ tư”, Byron Reese đã tổng hợp, tóm tắt các giai đoạn quan trọng trong sự phát triển của xã hội con người, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình này. Ông minh họa, xã hội con người đã trải qua ba thời kỳ với những sự kiện đặc biệt tạo ra sự tiến bộ lớn, và đang bước vào thời kỳ mới của thế giới.
Theo ông, trăm nghìn năm trước, con người đã phát minh ra lửa và phát triển ngôn ngữ (thời kỳ đầu tiên); mười ngàn năm trước, con người đã sáng tạo ra nông nghiệp, xây dựng và mở rộng các đô thị (thời kỳ thứ hai); năm ngàn năm trước, con người đã tạo ra bánh xe và hình thành chữ viết, tiến tới xây dựng các quốc gia (thời kỳ thứ ba); và bây giờ, chúng ta đang bước vào thời đại thứ tư, thời đại của công nghệ tiến bộ với tốc độ phát triển nhanh chóng, với sự xuất hiện của robot và trí tuệ nhân tạo.
Mỗi thời đại, theo Byron Reese, đều chứng kiến sự phát triển của công nghệ thay thế và cải thiện các khả năng trong cuộc sống của chúng ta, về cả thể chất và tinh thần. Chúng ta đã sử dụng lửa để hỗ trợ quá trình tiêu hóa, sử dụng chữ viết để tăng cường trí nhớ, sử dụng bánh xe để giảm bớt gánh nặng cho cơ thể. Trong thời đại của chúng ta, chúng ta đã tạo ra một thiết bị - một bộ não nhân tạo - đủ linh hoạt để có thể được lập trình và giải quyết hầu hết mọi vấn đề mà chúng ta đặt ra. Chúng ta đang phát triển trí tuệ nhân tạo, một phương pháp để dạy cho máy tính biết tự vận hành; và khi kết hợp với sức mạnh của robot, chúng ta bắt đầu trao cho trí tuệ nhân tạo khả năng di chuyển và tương tác với thế giới thực. Chúng ta sẽ sử dụng máy tính và robot để suy nghĩ và hành động thay cho chúng ta ngày càng nhiều, đánh dấu sự ra đời của thời đại thứ tư.
Từ những thứ chúng ta đang tạo ra, nhiều câu hỏi mới nảy sinh với nhiều quan điểm đa dạng. Như “Robot và trí tuệ nhân tạo”, với các thách thức về kỹ thuật, robot có thể thay thế tất cả công việc của chúng ta?, có công việc nào không thể làm được bởi robot không?…. Như “Trí tuệ nhân tạo tổng quát” (AGI), với những thắc mắc về bộ não con người (một cấu trúc vô cùng phức tạp), AGI là gì?, liệu chúng ta nên tạo ra AGI không?. Về việc máy tính có thể có ý thức không, có thể cấy máy tính vào não người không, nếu có, thì người ta phải định nghĩa lại con người như thế nào?
Tác giả đưa ra chủ đề “Con đường tương lai”, thảo luận về cuộc sống trong thời đại thứ tư, cách mà con người sẽ đối mặt và giải quyết các vấn đề kỹ thuật, sự khác biệt giữa cái chết và sự bất tử, những tai họa có thể xảy ra… và mở ra cho chúng ta cơ hội nhìn xa hơn về thời đại tiếp theo.
Thú vị khi bạn tiếp cận những vấn đề được tác giả đặt ra, tự mình trả lời các câu hỏi cơ bản đã được đề cập trước đó để hiểu sâu vấn đề, và tự đề xuất câu trả lời cho các câu hỏi trong bài tập giả định của tác giả.
Cuối cùng, điều mà bạn có thể đánh giá cao trong cuốn sách này là tác giả đã thể hiện: “Những câu hỏi mà chúng ta khám phá trong cuốn sách này không chỉ xoay quanh các khái niệm về bán dẫn, tế bào não hay thuật toán… mà chủ yếu là về bản chất của thực tế, con người và ý thức”. Đây là góc nhìn nhân văn, lạc quan, rất con người của Byron Reese khi thảo luận về vấn đề “nóng” của thời đại thứ tư này.
