Buzz
Nhưng trạng thái yên bình ấy không thể kéo dài được bao lâu. Khi hoàn tất việc học, chúng ta phải đối mặt với một thế giới do một loại người mới thống trị, khác biệt hoàn toàn so với mẹ ta và cách họ cư xử, khiến ta nảy sinh những lo lắng về vị trí xã hội: thói kén cá chọn canh. Mặc dù một số bạn bè và người yêu sẽ luôn giữ sự không chú ý đến thói kén cá chọn canh, hứa không bao giờ từ bỏ ta ngay cả khi ta thất bại hoặc gặp may mắn, nhìn chung, chúng ta phải sống trong sự quan tâm cao độ đến vị trí xã hội của những người kén cá chọn canh.
Từ “kén cá chọn canh” (snob) được sử dụng lần đầu tiên tại Anh vào những năm 1820. Người ta nói rằng nó bắt nguồn từ thói quen của nhiều sinh viên Oxford và Cambridge khi viết chữ “sine nobilitate” (không quý tộc) hoặc “s.nob’’ bên cạnh tên của những sinh viên không quý tộc trong danh sách thi cử để phân biệt họ với các sinh viên có địa vị quý tộc như mình.
Trong thời kỳ ban đầu, thuật ngữ 'kẻ hợm' được sử dụng để chỉ những người không có địa vị cao, nhưng nhanh chóng được hiểu theo nghĩa hiện đại, gần như hoàn toàn ngược lại: chỉ những người khó chịu khi thấy người khác thiếu địa vị cao, những người tin vào một sự tương đẳng hoàn hảo giữa các tầng lớp xã hội và giá trị con người. Trong 'Book of Snobs', William Thackeray nhận định rằng trong hai mươi năm trước đó, nhóm 'kẻ hợm' đã 'lan rộng khắp nước Anh như đường ray xe lửa. Bây giờ họ đã trở nên nổi tiếng và được ghi nhận trên khắp đế chế nơi mặt trời không bao giờ lặn.'
Mặc dù từ truyền thống, chúng đã liên kết với một sự quan tâm lợi ích trong giới quý tộc (vì ban đầu chúng bị hạn chế trong không gian và thời gian mà giới quý tộc đứng đầu xã hội), nhưng nếu ta hiểu thói hợm hĩnh như một thái độ nhiệt thành với cung cách ứng xử chuẩn mực, cách ăn mặc lịch lãm, thú săn bắn và các câu lạc bộ dành cho quý ông, thì chúng thực sự bao hàm tính đa dạng của hiện tượng này. Vẫn còn nhiều trường hợp khác. Trong lịch sử, 'kẻ hợm' thường hâm mộ một số nhóm nổi tiếng - từ chiến binh (Sparta, 400 TCN), giám mục (Rome, 1500) và nhà thơ (Weimar, 1815), đến nông dân (Trung Quốc, 1967) và ngôi sao điện ảnh (Hollywood, 2004) - vì chúng quan tâm chủ yếu đến quyền lực, và khi phân phối quyền lực thay đổi, đối tượng mà họ hâm mộ cũng sẽ thay đổi theo tự nhiên và ngay lập tức...
Bè bạn 'kẻ hợm' có khả năng khiến ta tức giận hoặc căm phẫn vì chỉ khi nhìn sâu vào bên trong ta mới nhận ra mình thật sự nhỏ bé - đúng vậy, nếu không có vị thế của mình, ta mới thấy mình nhỏ bé thế nào - ta sẽ rất khó chống đỡ được cách hành xử của họ đối với ta. Chúng ta có thể được trời ban sự thông thái của Solomon hoặc sự linh hoạt và trí tuệ của Odysseus, nhưng nếu xét về mặt xã hội, nếu ta không nhận được sự công nhận cho những phẩm chất của mình, thì sự hiện diện của ta chỉ khiến cho họ cảm thấy lạnh lùng và thô lỗ.
Sự quan tâm đến tình hình bên ngoài ấy làm ta đau lòng vì những ký ức sớm nhất của chúng ta về tình thương là ký ức về việc được chăm sóc trong một hoàn cảnh trần trụi. Tự nhiên, trẻ em không thể đền đáp được những người chăm sóc chúng. Chúng được yêu thương và chăm sóc vì chúng là chính bản thân, con người được hiểu trong trạng thái trần trụi nhất, tinh tế nhất. Chúng được yêu thương, vì sự thiếu kiểm soát, sự khóc lóc và sự cứng đầu của chúng.
Chỉ khi chúng ta trưởng thành, tình yêu mới bắt đầu phụ thuộc vào thành tích: phải ngoan ngoãn, học hành chăm chỉ ở trường, sau đó đạt được vị trí cao và uy tín. Những nỗ lực như vậy có thể thu hút sự chú ý của người khác, nhưng lòng khao khát tình cảm ẩn sau nỗ lực đó không sâu sắc như khi ta mong chờ một cử chỉ âu yếm, sự bao dung dành cho ta khi ta chơi xếp hình với những miếng gỗ trên sàn nhà, hoặc chỉ cần có một thân hình béo bở và đôi mắt tròn ngây thơ.
Chính vì lòng khao khát này, chỉ có những kẻ hợm hĩnh thừa hơi mới mong muốn xây dựng nền tảng tình bạn dựa trên sự cuốn hút về quyền lực hoặc danh tiếng. Nếu việc mời nhau ăn trưa được thực hiện dựa trên những giá trị như vậy, đó là lí do khiến mối quan hệ trở nên thiếu nhã và dễ thay đổi, vì chúng không nằm trong cái tôi thật sự và trong trái tim trong sáng của chúng ta. Công việc có thể mất đi và danh tiếng có thể bị hao mòn mà không cần sự tan biến của chúng ta hay nhu cầu tình thương từ tuổi thơ lấp đầy. Vì vậy, những kẻ thừa hơi luôn cho rằng họ quan tâm đến đối tác không phải vì vị trí xã hội, mà chỉ vì một mối quan hệ gắn kết sâu sắc và trong sáng.
Dù có cố gắng, con mồi vẫn phát hiện sự không thích hợp bên dưới bề mặt rực rỡ và làm bè lũ hợm lo sợ về sự không phù hợp giữa bản chất thật của họ và bất kỳ vị trí nào họ đang giữ trong tay.
Rất khó để chúng ta có thể tránh khỏi những cạm bẫy hợm hĩnh, vì đây là một căn bệnh tập thể. Sự oán giận của tuổi trẻ đối với thái độ hợm hĩnh không cứu giúp chúng ta thoát khỏi việc dần trở thành kẻ hợm hĩnh, vì việc bị phớt lờ sẽ tự nhiên thúc đẩy ham muốn được chú ý từ những người phớt lờ. Sự hợm hĩnh của một nhóm nổi bật có thể dẫn dắt đám đông chung đến những khát vọng xã hội mà ban đầu họ không quan tâm nhưng giờ đây họ tìm kiếm như một phương tiện duy nhất để được yêu thương và công nhận…
Có thể chúng ta sẽ không thể nhịn cười trước những gì do lòng khao khát biểu tượng địa vị gây ra. Những kẻ thích khoe khoang thường quen biết người nổi tiếng, khoe hàng hiệu. Ví dụ, đồ đạc thời Victoria đầy những sản phẩm hào nhoáng không có giá trị. Đa số là của hãng Jackson&Graham ở London, và đặc biệt là một chiếc tủ bằng gỗ sồi nguyên khối, được chạm trổ với hình ảnh cậu bé hái nho, hai cột điêu khắc tượng phụ nữ và những trụ ốp được chạm trổ. Trên cùng là một con bò đực mạ vàng cao sáu tấc uy nghi.
Trước khi chế giễu ai đó mua một vật như thế này, chúng ta nên suy ngẫm về bối cảnh rộng lớn hơn, nơi một vật dụng như thế được sản xuất và tiêu thụ. Thay vì trách móc người mua, chúng ta nên chỉ trích xã hội đã tạo ra một bối cảnh khiến người ta cảm thấy cần thiết phải mua những chiếc tủ đầy họa tiết... Đó là sự ghi chú về những người phải chịu áp lực từ sự khinh miệt của người khác, buộc họ phải thêm vào bản thân những thứ khác biệt để thể hiện rằng họ cũng cần được quý trọng.
Nếu nghèo nàn là hình phạt vật chất truyền thống dành cho những người ở địa vị thấp, thì sự lãnh đạm và những ánh mắt lạnh lùng là hình phạt tinh thần mà thế giới hiện đại không ngừng đặt lên những người thiếu vắng các biểu tượng của địa vị.
