Thời kỳ cuối của các trạm xăng đang đến gần tại Mỹ và châu Âu

Sự phổ biến của các loại xe điện cùng việc phát triển hạ tầng trạm sạc công cộng ở nhiều quốc gia trên thế giới đặt ra một câu hỏi: Tương lai của các trạm xăng đang hoạt động sôi nổi hiện nay sẽ ra sao?

Nội dung chính:

- Sự bùng nổ của xe điện dần khiến các trạm sạc công cộng chiếm ưu thế so với các trạm xăng truyền thống.

- Chủ sở hữu và vận hành các trạm xăng sẽ phải đối mặt với thách thức để tồn tại, khi doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch giảm và lợi nhuận từ mô hình trạm sạc không đảm bảo.

Trong tiểu thuyết kinh điển “On the Road” của nhà văn Jack Kerouac xuất bản năm 1957, một tài xế được mô tả đánh “một giấc ngon lành hai tiếng đồng hồ” dưới tán cây trước một trạm xăng, rồi thưởng thức một “ly sữa lắc béo ngậy” để hạ nhiệt.

Trong hơn một thế kỷ vừa qua, các trạm xăng đã trở thành trung tâm của văn hóa giao thông ở nhiều quốc gia.

Ở Mỹ, các trạm xăng không chỉ là nơi tiếp nhiên liệu mà còn là trạm dừng chân, cung cấp thức ăn và hướng dẫn cho tài xế trên các con đường.

Ngày càng nhiều quốc gia chọn lựa nhiên liệu sạch hơn cho giao thông đường bộ, và các chính sách đã thúc đẩy việc lắp đặt các trạm sạc công cộng để khuyến khích sử dụng xe điện.

Nhiều chính phủ còn đặt ra kế hoạch cấm hoàn toàn việc bán xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch. Ví dụ, Na Uy sẽ chỉ bán xe điện từ năm 2025, trong khi các nước EU khác là từ năm 2035, Anh là năm 2030 và bang California (Mỹ) là năm 2035.

Với các quy định như vậy và việc phát triển hạ tầng trạm sạc công cộng, rõ ràng trong tương lai người dùng sẽ chuyển sang sử dụng xe điện, đặt ra câu hỏi: số phận của các trạm xăng sẽ thế nào?

Sự biến mất dần của các trạm xăng

Với lộ trình cấm xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch như vậy, dự kiến đến năm 2035, 80% các trạm xăng ở Mỹ sẽ không còn có lợi nhuận. Ngày càng nhiều thành phố ở bang California ngừng phát triển trạm xăng mới.

“Điều này dẫn đến sự biến mất của ngành bán lẻ xăng”, ông Sanjiv Patel, đại diện cho một số trong 250.000 chủ sở hữu và nhân viên trạm xăng của bang California, dự đoán.

Khu vực Vịnh San Francisco là nơi có mật độ xe điện cao nhất nước Mỹ. “Quá trình tiêu biến trạm xăng sẽ bắt đầu từ đây và lan rộng ra toàn quốc”, ông nói.

Các trạm xăng được thiết kế để phục vụ xe cộ nhanh chóng: Bơm xăng, trả tiền, rồi ra đi. Trên các con đường đông đúc, chúng là mô hình kinh doanh chi phí thấp và quy mô lớn.

Trạm sạc xe điện khác biệt. Cần thời gian để sạc pin, và bộ sạc có thể được đặt ở bất kỳ nơi nào: nhà, cơ quan, hoặc quán cà phê. Trạm sạc xe điện sẽ trở thành điểm đến tương tự như quán cà phê Starbucks, chứ không giống như trạm xăng truyền thống.

Để tồn tại, các trạm xăng đang mở rộng dịch vụ, bao gồm cả rửa xe và bán thêm nhiều loại hàng hóa khác. Ngày nay, trạm xăng không chỉ bán xăng, mà còn bán nhiều mặt hàng khác như bánh mì, nước ép hữu cơ, bánh bột cay Hàn Quốc, hoặc gà nướng phết sữa chua kiểu Ấn.

Trước cả khi xe điện trở nên phổ biến, ngành bán lẻ xăng dầu ở Mỹ đã thu hẹp đáng kể. Theo Jeff Lenard của Hiệp hội Thương mại AC&FR, số lượng trạm xăng đã giảm một nửa so với những năm 1980.

Các cửa hàng bán lẻ xăng dầu dần dần biến mất vì lợi nhuận từ kinh doanh nhiên liệu thấp và sự cạnh tranh gay gắt từ các đại siêu thị như Walmart và Costco. Nguồn thu từ dịch vụ bảo dưỡng và kéo xe cũng đang bị các đại lý bán xe chiếm dần.

Theo phân tích của Tập đoàn Tư vấn Boston, trong vòng 15 năm tới, sẽ có hàng nghìn trạm xăng dầu phải đóng cửa.

Chuyển sang kinh doanh trạm sạc xe điện cũng không dễ dàng

Mặc dù có vẻ như ngành công nghiệp xe điện đang hưởng lợi từ chính sách thuận lợi, việc kinh doanh trạm sạc xe điện không phải là điều dễ dàng.

Theo ông Chris Bambury, thành viên Liên minh Nhiên liệu & Tiện ích California, xây dựng một trạm sạc yêu cầu phải sửa lại cấu trúc của trạm xăng cũ. Trạm sạc sử dụng nhiều điện hơn so với trạm xăng truyền thống, và việc xác định giá cước sạc vẫn đang gặp khó khăn do giá điện thường biến động.

Ở Mỹ, 61% số trạm xăng do người dân sở hữu và vận hành, theo Viện chính sách Tài chính (FPI). Không đòi hỏi vốn lớn, khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt và tấm bằng đại học danh giá, trạm xăng là nơi mà nhiều người Mỹ có thể mở ra “giấc mơ Mỹ” của mình.

Theo ông Sanjiv Patel, một số vốn 500.000 USD (mà có thể vay được 4/5 số này từ Cơ quan Quản lý Tiểu thương SBA) là đủ để bắt đầu kinh doanh một trạm xăng ở Vịnh San Francisco.

Đến nay, các trạm dừng ở bang chỉ lắp đặt bộ sạc do bị yêu cầu, nhưng ít người sử dụng. Giám đốc điều hành của chuỗi trạm dừng Rotten Robbie, ông Erin Graziosi, đã lắp đặt hai bộ sạc trị giá 180.000 USD tại một trạm dừng ở San Jose nhưng chúng vẫn ít được sử dụng. Ông nói: “Các trạm sạc chỉ tạo ra thua lỗ thay vì tăng doanh thu.”

Dĩ nhiên, nhiều xe vẫn cần xăng sau khi cấm bán. Sự chuyển đổi sang xe điện mất thời gian, và mô hình trạm sạc không đảm bảo lợi nhuận, khiến nhiều nhà đầu tư lưỡng lự, đặc biệt là ở các khu vực giàu có, nơi cư dân có thể sạc xe tại nhà.

Thử nghiệm các chiến lược để tồn tại

Chiến lược sống còn của các trạm nhiên liệu chắc chắn phải chuyển sang mô hình sạc điện. Các trạm xăng đang thử nghiệm các chiến lược mới.

Trên con đường Old Oakland của San Jose, Erin Graziosi đã cải tạo một trạm xăng thành một công trình đẹp mắt, với các trạm bơm và hai bộ sạc xe điện, cùng một cửa hàng tiện lợi rộng hơn 350 m2, bán đủ mọi thứ từ bình xịt chống mờ kính Pennzoil và Peak, cho đến các loại sinh tố caramel mặn, sáu loại cà phê mới pha và 14 kiểu bánh mì sandwich.

“Việc bán hàng tạp hóa trở nên quan trọng hơn”, Graziosi nói. “Khách hàng muốn sự đa dạng, vì thế chúng tôi cung cấp nhiều loại hàng hơn.”

Việc bán hàng tươi sống tăng chi phí nhân công, nhưng “chúng tôi may mắn vì có thể chuyển sang phục vụ nhu cầu của khách hàng”, ông Chris Bambury nói.