“Thư viện khuya”: Những gì đang diễn ra trong hiện tại

Nhưng không nên tin tưởng Kafka về sách. Một cuốn sách cần làm tổn thương ta trước khi nó có thể làm vỡ cái gì đó trong ta? Cũng không phải. Đưa Kafka vào thế kỷ 21 và cho ông đọc những tác phẩm văn chương đô thị hiện đại ngày nay. Đưa ông đọc những tiểu thuyết chữa lành nhẹ nhàng như khi ăn một đĩa mì spaghetti nóng, không có nhát dao hay thứ gì để đâm lén vào người đọc, không làm nứt vỡ mà chỉ tan chảy như biển băng. Haruki Murakami, Banana Yoshimoto và Matt Haig là những tác giả viết những cuốn sách như vậy

Nora Seed muốn chết. Không cần hỏi vì sao, vì có quá nhiều lý do. Những ước mơ không thành, mối tình tan vỡ, công việc không còn ý nghĩa và sự xa cách của bạn bè. Vậy nên cô tìm đến cái chết. Giữa ngưỡng sống và chết, cô lạc vào một thư viện nửa đêm kỳ lạ, nơi có hàng ngàn cuốn sách, mỗi cuốn sách chứa đựng một cuộc đời mới mà cô có thể chọn

Nora Seed không phải là người đầu tiên trong văn chương muốn kết thúc cuộc sống của mình. Có những nhân vật vĩ đại, phức tạp và thú vị hơn cô, như hoàng tử Hamlet của William Shakespeare với câu hỏi “tồn tại hay không tồn tại”. So với họ, cô chỉ là một người bình thường với nỗi đau dễ dàng chìm vào những nỗi đau khác, không có một kế hoạch nào giết cha để tiếm ngôi vua, nhưng dù như thế nào thì nỗi đau ấy vẫn đáng sợ

Đương nhiên, như đã nói từ đầu, đây không phải là một cuốn tiểu thuyết về nỗi đau khổ, không phải là một cuốn tiểu thuyết khiến đau lòng. Nora đã trải qua từng cuộc đời mà cô nghĩ rằng mình hối tiếc, những cuộc đời nơi cô là một vận động viên đoạt huy chương vàng Olympic, một ngôi sao nhạc rock, một nhà băng học, một người vợ, một tiến sĩ triết học, một người yêu thương động vật, cô đã di chuyển từ Melbourne đến Svalbard, từ cuộc chiến với gấu Bắc Cực đến mái nhà yên bình nơi cô nghiên cứu về triết gia Henry David Thoreau ở Cambridge, để cuối cùng nhận ra không gì làm cô thực sự hạnh phúc. Luôn tồn tại một thất vọng âm thầm, một sự bất như ý, một sự không trọn vẹn, một điều gì đó khiến cô biết mình không thuộc về đây, và rằng cuộc sống luôn thế, chủ yếu là tẻ nhạt, buồn chán, ganh đua và đầy thất bại. Nhưng chính điều đó khiến cô muốn quay trở lại, tiếp tục cuộc sống với mọi sai lầm, tiếc nuối, vết thương và sự sửa chữa, nhưng là do chính cô và của cô.

Phần lớn thời gian, Thư Viện Nửa Đêm giống như một cuốn sách tự trợ giúp. Ta không mong đợi sự quyến rũ của văn chương, ngay cả khi so sánh với văn chương đô thị cao cấp như của Haruki Murakami. Nó dễ đoán như những ca khúc ballad phổ biến trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, nhưng nếu như những ca khúc đó vẫn khiến bạn đu đưa và hát theo, thì ở đây cũng vậy. Và điều đó cần thiết, vì câu chuyện không phải về việc chống lại số phận, mà là bản nhạc đồng điệu với những niềm vui không tên - niềm vui khi có một thế giới với loài chó, niềm vui khi gặp lại thủ thư trường tiểu học sau nhiều năm, niềm vui khi sống trong một thế giới không tuân theo quy luật cơ học Newton mà tuân theo sự bất định của cơ học lượng tử, và niềm vui khi sống trong một thế giới có một con mèo Schrodinger vừa chết vừa còn sống.

Hàm sóng lượng tử, những thế giới song song, đó là bối cảnh mà Matt Haig sử dụng để tạo nên Thư Viện Nửa Đêm. Sự không chắc chắn là điều bất khả tránh. Con người thích tin vào sự định đoạt bởi cảm giác rằng chỉ cần hiểu một số quy luật, nắm vững một số phương trình, ta có thể kiểm soát cuộc sống. Nhưng đời sống không dựa vào những quy luật cứng nhắc, mà là một trò chơi bất khả tránh. Chúng ta chơi với những lá bài mà đời chia sẻ, dù đó là lá bài tốt hay xấu, để rồi nếu ta thua, ta vẫn hy vọng vào một cái gì đó vô hình, tin rằng ván chơi tiếp theo sẽ thuận lợi hơn.

Giả sử có một bệnh viện tâm thần dành cho những nhân vật văn chương, bác sĩ sẽ tuyên bố rằng không có cách nào cứu vãn Hamlet. Chàng không chọn cái chết (ít nhất là trong hồi 3 cảnh 1), nhưng vì sợ những điều bí ẩn sau cái chết, chàng không dám quay trở lại. Trong khi đó, Nora được cứu vãn, bởi cô sống không để lo lắng về sự không chắc chắn, dù đó là sự không chắc chắn của cái chết, cô sống vì cô hiểu mình còn sống.

“Tôi vẫn tồn tại”, đó là một hằng số không đổi trong phương trình của hiện tại, giống như hằng số của vận tốc ánh sáng, hằng số Planck, không thay đổi bất kể những biến cố nào xảy ra trong cuộc sống, không quan trọng là thành công hay thất bại, niềm vui hay khổ đau, sự thịnh vượng hay khốn khổ, đúng hay sai, đủ hay không đủ.

“Cô hình dung mình chỉ là một sinh vật kỳ diệu và độc đáo khác của tự nhiên. Chỉ là một loài động vật cảm xúc, đang cố gắng hết sức bằng mọi phương tiện có sẵn”. Mỗi con người đều như vậy, chỉ là một loài động vật cảm xúc, đang nỗ lực hết mình bằng tất cả những gì có.

""

Một câu từ thi sĩ người Đức Rainer Maria Rilke, trong cuốn “Thư gửi người thi sĩ trẻ tuổi”.

Theo Tia Sáng