Buzz
Cuốn sách của Kabasawa tập trung vào việc học tập của người trưởng thành - những người đã bước vào thị trường lao động - vì quá trình học của họ trong giai đoạn này là một sự lựa chọn và đòi hỏi sự độc lập và tự học nhiều hơn. Tuy nhiên, cuốn sách vẫn phù hợp với sinh viên đại học, vì phương pháp học tập ở môi trường đại học cũng đòi hỏi sự tự định hướng và tính chủ động của người học trong quá trình học để đạt được kết quả mong muốn. Cuốn sách có thể chia ra thành 2 phần chính: 1) Ý nghĩa của việc học và nguyên nhân khiến việc học không dễ dàng, 2) Các phương pháp cải thiện học tập (nội dung chính của cuốn sách).
Bắt đầu cuốn sách, tác giả kích thích tinh thần học tập của độc giả bằng cách liệt kê các thành tựu của việc học và đặt ra câu hỏi: “Tại sao việc học của chúng ta không suôn sẻ?” Điều này là bước đệm để tác giả trình bày toàn bộ các phương pháp thực tiễn trong phần còn lại của cuốn sách.
Dưới đây là những điểm chính quan trọng và đáng ghi nhớ từ cuốn sách:
Xây dựng cho bản thân phương pháp học tập riêng
Nhiều người khi nghĩ về quá trình học tập, chỉ tập trung vào phần “số lượng” mà bỏ qua phần “chất lượng”. Tức là chúng ta cho rằng thời gian bỏ ra sẽ đồng nghĩa với chất lượng kết quả đạt được: học nhiều = học giỏi. Đúng là nếu dành nhiều thời gian cho việc học, ta sẽ đạt được một mức độ thành công nhất định. Nhưng nếu chỉ biết cố gắng học mà không quan tâm đến chất lượng, việc học sẽ trở nên rời rạc, không có hệ thống và từ đó sẽ lãng phí thời gian.
Ngược lại, học tập có phương pháp là học tập có mục tiêu, có kế hoạch, có hệ thống và có sự định hướng. Điều này giống như một tấm bản đồ giúp người học có cái nhìn tổng quan, rõ ràng về lộ trình và tiến độ học của mình, giúp tiết kiệm thời gian và nỗ lực bằng cách hạn chế việc “lạc đường” hoặc “bị lạc hướng”. Học tập có phương pháp là việc tự đặt ra câu hỏi trong đầu như “Học như thế nào là hiệu quả nhất?”, “Tại sao cần phải học theo cách này?”, v.v. và áp dụng phương pháp đó.
Phương pháp làm cho việc học trở nên thú vị cho não bộ:
Thách thức bản thân hơn một chút:
Trong 3 cuốn sách có:
1) 10% kiến thức bạn chưa biết
2) 30% kiến thức bạn chưa biết
3) 70% kiến thức bạn chưa biết.
Bạn sẽ chọn cuốn nào? Theo Zion Kabasawa, cuốn sách thứ 2 là lựa chọn lý tưởng nhất. Bạn sẽ không thể học được nhiều điều từ cuốn đầu tiên, trong khi cuốn thứ 3 có thể dễ dàng khiến bạn từ bỏ giữa chừng vì bạn thiếu kiến thức cơ bản để tiếp thu quá nhiều kiến thức mới. Với cuốn thứ hai, vì bạn đã có kiến thức cơ bản về lĩnh vực đó, việc tiếp thu 30% nội dung mới của cuốn sách dù có đôi chút khó khăn ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ dễ dàng hơn sau này. Theo tác giả, “Nếu bạn chọn thứ khó hơn một chút so với thực lực của bản thân, việc học của bạn sẽ được tối ưu hóa”. Vì vậy, khi chọn tài liệu, lĩnh vực kiến thức để tìm hiểu, nghiên cứu, ta không nên quá tham vọng chọn thứ quá khó với quan niệm “khó thì học được nhiều”, thay vào đó, hãy lựa chọn thứ “phù hợp” với bản thân. Phù hợp có nghĩa là: Thứ đó đủ khó để ta học được nhiều điều mới, nhưng cũng đủ dễ để ta có động lực tiếp tục. Mức độ khó của kiến thức nên là một động lực “kích thích” tinh thần học tập, không phải là yếu tố khiến ta nản chí và bỏ cuộc.
Chia nhỏ thời gian học:
Giữa việc học 30 phút mỗi ngày và 3 giờ liên tục vào một ngày chủ nhật, phương pháp học nào sẽ hiệu quả hơn? Kabasawa cho rằng việc học phân tán sẽ hiệu quả hơn việc học tập trung ở 2 điểm sau:
- Thứ nhất, thay vì gây ra tình trạng chán chường, học phân tán sẽ khuyến khích tinh thần học tập hơn.
- Thứ hai, học phân tán tạo điều kiện cho việc ôn tập nhiều lần và dễ dàng ghi nhớ kiến thức.
Đầu vào và đầu ra của quá trình học
Tác giả định nghĩa quá trình tiếp nhận kiến thức (đọc, nghe giảng,..) là đầu vào (input) và quá trình áp dụng kiến thức (giải bài tập, thực hành, dạy,…) là xuất đầu ra (output) - một cách định nghĩa rất trực quan và súc tích. Nhiều người thường nghĩ rằng việc tiếp nhận nhiều kiến thức (input) - đọc nhiều, nghe nhiều - sẽ khiến ta trưởng thành. Nhưng thực tế là đó là cách học lãng phí, thiếu hiệu quả và không tích cực. Tác giả khẳng định rằng mức độ trưởng thành không tỉ lệ thuận với lượng đầu vào, mà tỉ lệ thuận với lượng đầu ra (output).
Đầu ra (output) là hành động cụ thể (viết, dạy, giải bài tập,…). Xuất đầu ra không chỉ giúp áp dụng tối đa kiến thức đầu vào, mà còn giúp phát hiện rõ những thiếu sót, hạn chế của bản thân. Quá trình xuất đầu ra đòi hỏi sự vận động của các cơ thể vì như tác giả nói, “Khi cử động cơ thể, bộ nhớ gần như sẽ không bao giờ quên”. Ví dụ, khi bạn đã biết cách đi xe đạp, bạn sẽ (gần như) không bao giờ “quên” nó.
Phương pháp Shuhari
Shuhari - một phương pháp học mà Zion Kabasawa đánh giá cao là “kỳ diệu”. Đây là một phương pháp học được hướng dẫn để tránh việc học lãng phí. Shuhari bao gồm 3 giai đoạn:
- Shu - giai đoạn tuân thủ: “ngoan ngoãn” bắt chước, không hỏi lý do để nắm vững toàn bộ kiến thức cơ bản.
- Ha - giai đoạn bứt phá: từng bước khám phá phong cách khác và dần phát triển.
- Ri - tách biệt: xây dựng phong cách riêng và đột phá.
Mô hình Shuhari rất dễ hiểu khi áp dụng vào quá trình học một ngôn ngữ mới: tuân thủ, khám phá và phát triển, xây dựng phong cách riêng và đột phá.
Ngược lại với Shuhari là “ông chú Ririri”. Thay vì tuân thủ 3 giai đoạn, người học ngay lập tức tiến hành phần “Ri”. “Tự học” đang là một kỹ năng quan trọng, nhưng không phải ai cũng biết cách tự học hiệu quả. Nhiều khi người ta tự mình khám phá khi bắt đầu học một lĩnh vực mới, tự làm mình thành “ông chú Ririri”, gây ra sự tiến triển chậm và khó tháo gỡ. “Phân biệt rõ ràng giữa điều bạn muốn học và điều cần học, bạn sẽ biết mình ở giai đoạn nào của Shuhari. Hãy học những gì cần thiết, chứ không phải chỉ những gì bạn muốn”.
Cam kết hành động “ngay bây giờ”
Thay vì suy nghĩ “Mình sẽ tiếp tục làm việc này (vào ngày mai/trong X ngày/tháng/năm nữa,v.v)”, hãy bắt tay vào hành động ngay bây giờ, để tránh tâm lý chán nản và mệt mỏi. “Nếu bạn nghĩ rằng hãy tiếp tục cho tương lai, suy nghĩ đó sẽ là một gánh nặng tinh thần. Nhưng nếu bạn nghĩ rằng chỉ cần làm điều đó trong một ngày hôm nay thôi, mọi thứ sẽ trở nên thật dễ dàng”.
Là một bác sĩ tâm thần, tác giả Zion Kabasawa có một cách diễn đạt gần gũi, cô đọng và dễ hiểu. Cách trình bày hệ thống, khoa học là một điểm cộng của cuốn sách. Cuối mỗi phần mục được tóm lược ngắn gọn, rất thuận tiện cho việc ôn lại nội dung sách. “Làm sao học ít hiểu nhiều?” xứng đáng là một cuốn sách gối đầu giường cho những người yêu thích học tập hoặc đang tìm kiếm phương pháp học phù hợp.
Tố Uyên
Nguồn hình ảnh: Bức tranh Tree of Knowledge của The Art of DionJa'Y
