1. Tổng quan về bệnh quai bị
1.1. Bệnh quai bị là gì và nguyên nhân gây bệnh
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus Mumps thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Virus này có thể tồn tại ngoài cơ thể khoảng 30 - 60 ngày ở nhiệt độ 15 - 20 độ C và bị tiêu diệt nhanh chóng bởi hóa chất diệt khuẩn hoặc nhiệt độ trên 56 độ C.

Bệnh quai bị do virus Mumps gây ra
Quai bị rất dễ lây lan, đặc biệt trong vòng 2 ngày trước và 6 ngày sau khi triệu chứng xuất hiện. Bệnh lây qua dịch tiết mũi họng khi người bệnh khạc nhổ, hắt hơi, ho, nói chuyện hoặc qua nước bọt. Thường gặp vào mùa xuân, đặc biệt là tháng 4 và 5, trong môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ.
Triệu chứng của bệnh quai bị là gì?
Sau khi nhiễm virus quai bị từ 14 đến 24 ngày, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng sau đây:
- Đột ngột sốt cao kèm theo đau đầu.
- Mất cảm giác thèm ăn.
- Tuyến nước bọt sưng đau ở một hoặc cả hai bên sau khi sốt khoảng 1 - 3 ngày, làm khuôn mặt biến dạng, khó nuốt, khó nhai.
- Cơ thể mệt mỏi, đau nhức toàn thân.
- Buồn nôn và nôn mửa.
- Nam giới có thể bị sưng bìu và đau tinh hoàn.
1.3. Mức độ nguy hiểm của bệnh quai bị
Mặc dù bệnh quai bị lành tính, nhưng điều trị muộn hoặc sai cách có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:
- Viêm tinh hoàn: nam giới bị biến chứng này sẽ có tinh hoàn sưng to gấp 2 - 3 lần bình thường, vùng bìu đau, mào tinh dày bất thường, mệt mỏi và sốt cao. Khoảng 30% trường hợp dẫn đến teo tinh hoàn, giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, tăng nguy cơ vô sinh.
- Viêm buồng trứng: chiếm khoảng 7% nữ giới với triệu chứng: sốt; đau một bên hố chậu; khí hư có lượng, màu sắc và mùi bất thường. Bệnh có thể tiến triển thành viêm buồng trứng mãn tính, dính buồng trứng, u nang buồng trứng, tắc vòi trứng,... ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
- Khi bị nhiễm virus quai bị, có thể gây tổn thương cho hệ thần kinh trung ương, tăng nguy cơ mắc bệnh viêm não và viêm màng não.
- Mất thính lực vĩnh viễn là một biến chứng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra với tỷ lệ 2/10.000. Nó thường xảy ra trong giai đoạn bệnh khởi phát do virus quai bị gây tổn thương cho ốc tai. Khi đó, người bệnh sẽ trở nên điếc và không thể phục hồi thính lực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống sau này.
Ngoài ra, quai bị còn có thể gây ra các biến chứng như viêm đường hô hấp, viêm tuyến giáp, và viêm cơ tim,...
2. Khi bị nhiễm virus quai bị, cần hạn chế tiêu thụ những thức ăn nào để hồi phục nhanh chóng?
2.1. Các loại thực phẩm mà người bị nhiễm virus quai bị cần hạn chế
Khi mắc bệnh quai bị, cần hạn chế ăn những thức gì để điều trị hiệu quả và giảm đau đớn. Người bệnh nên tuân thủ các chỉ dẫn này để tối ưu hóa quá trình chữa trị.
- Hạn chế ăn thực phẩm chua, cay
Việc ăn thực phẩm chua, cay khi mắc bệnh quai bị có thể kích thích tuyến nước bọt hoạt động mạnh mẽ hơn, gây ra sưng viêm và đau đớn.

Nên tránh ăn thịt gà khi mắc bệnh quai bị vì việc nhai có thể làm tăng cảm giác đau đớn.
- Món ăn chứa thịt gà và các thức ăn khác có độ dai.
- Thịt gà được xem là thực phẩm nên tránh khi mắc quai bị vì tính chất dai, gây khó khăn khi nhai và nuốt.
- Gạo nếp
- Gạo nếp nên được hạn chế với người mắc quai bị do có thể làm tăng sưng tuyến mang tai, làm chậm quá trình điều trị.
- Một số lưu ý khác dành cho người mắc quai bị
Bên cạnh việc tìm hiểu về việc kiêng ăn khi mắc quai bị, người bệnh cần lưu ý đến những điều sau đây:
- Tránh nước lạnh và gió
Hai yếu tố này có thể làm tăng đau và sưng khi mắc quai bị. Do đó, khi ra ngoài, người bệnh nên ấm áp bằng cách mặc ấm và che kín cơ thể.
Không nên hiểu lầm rằng kiêng nước có nghĩa là kiêng tắm. Trong thời gian mắc quai bị, việc tắm vẫn quan trọng nhưng cần sử dụng nước ấm để tránh nhiễm khuẩn.

Việc thăm khám bác sĩ là cần thiết để điều trị mắc quai bị một cách hiệu quả.
- Hạn chế hoạt động mạnh
Tránh các hoạt động mạnh trong thời gian mắc quai bị để cơ thể có thêm thời gian hồi phục và tăng sức đề kháng.
Ngoài những điều kiêng cử đã nêu trên, người mắc quai bị cần nhớ rằng:
- Tránh tiếp xúc với người khác và không dùng chung đồ dùng cá nhân để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh.
- Không nên tự ý tự mua thuốc và tự điều trị tại nhà, đặc biệt là với các loại thuốc uống. Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám và tư vấn điều trị hiệu quả. Trong những trường hợp nặng, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh phù hợp. Chỉ có như vậy, bệnh mới có thể sớm chữa khỏi và tránh được những biến chứng nguy hiểm.
