Thụy Điển, bất chấp xu hướng thế giới, phải trả giá đắt cho chiến lược chống virus của mình và trở thành một cảnh báo đáng sợ cho toàn nhân loại

Chính sách đổi mới không mang lại hiệu quả cho nền kinh tế của Thụy Điển. Vậy lý do là gì?

Khi Covid-19 lan ra ở châu Âu, sự chú ý quốc tế đã dồn về Thụy Điển với cách tiếp cận 'ngược dòng' của họ: không phong tỏa, tôn trọng miễn dịch cộng đồng và ý thức cá nhân.

Thụy Điển trở thành minh chứng sống cho việc phản ứng của chính phủ ảnh hưởng như thế nào đến sự lan truyền của đại dịch.

Kết quả là Thụy Điển không chỉ ghi nhận số lượng tử vong cao hơn so với các quốc gia áp dụng phong tỏa, mà còn phải đối mặt với tình trạng kinh tế khó khăn hơn.

'Thành quả thực sự không đáng kể từ chính sách này,' - như Jacob F. Kirkegaard, chuyên gia từ Viện Kinh tế Quốc tế Washington (Hoa Kỳ), đã nhận xét. 'Họ đã tự gây ra tổn thất mà không thu được bất kỳ lợi ích kinh tế nào.'

Hậu quả của chiến lược 'thí nghiệm' của Thụy Điển đã bắt đầu xuất hiện ở một số quốc gia khác ngoài khu vực Bắc Âu. Ở Mỹ, nơi dịch bệnh đang lan rộng với tốc độ chóng mặt, nhiều bang từ chối tái phong tỏa hoặc ngần ngại trì hoãn việc mở cửa lại, nhằm cứu vãn tình hình kinh tế. Tại Anh, thủ tướng Boris Johnson cũng quyết định mở cửa lại quán bar, nhà hàng vào cuối tuần qua, nhằm tái thiết cuộc sống bình thường sau khi Covid-19 được kiểm soát một phần.

Nguồn gốc của cách tiếp cận này xuất phát từ việc chính phủ phải cân nhắc giữa sự sống còn của người dân và việc mất mát về việc làm, đặt ra sự đánh đổi giữa y tế và thu hồi giãn cách xã hội để thúc đẩy kinh tế. Tuy nhiên, kết quả của Thụy Điển lại quá u tối: họ đã mất nhiều người hơn, trong khi tổn thất kinh tế tương đương, chứng tỏ lựa chọn của họ đã làm sai lầm quá nhiều.

Mất cả chì lẫn chài

Thụy Điển đã quyết định né tránh các biện pháp hạn chế rộng rãi của chính phủ. Họ cho phép các nhà hàng, phòng tập, trường học, sân chơi... hoạt động bình thường. Trong khi đó, Đan Mạch và Na-Uy - hai quốc gia láng giềng - lại chọn theo đuổi các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt, cấm tụ tập và đóng cửa mọi hoạt động giải trí.

Sau 3 tháng, Thụy Điển ghi nhận 5420 ca tử vong theo số liệu của WHO. Dù con số này dường như không đáng kể so với hơn 130.000 người tử vong ở Mỹ, nhưng cần lưu ý rằng dân số của Thụy Điển chỉ có 10 triệu người. Tính theo tỉ lệ, số người thiệt mạng tại Thụy Điển cao hơn Mỹ đến 40%, cao hơn Na-Uy 12 lần, Phần Lan 7 lần và Đan Mạch 6 lần.

Dự báo cho thấy số ca tử vong tại Thụy Điển sẽ tiếp tục tăng. Đáng chú ý là dù quyết định thả nổi dịch, nền kinh tế của họ vẫn gặp khó khăn. Hoạt động kinh doanh bị gián đoạn, tương đương với các quốc gia 'hàng xóm'.

Ngân hàng trung ương Thụy Điển dự báo nền kinh tế của họ sẽ giảm khoảng 4,5% trong năm nay, so với 1,3% ban đầu. Tỉ lệ thất nghiệp trong tháng 5 đã tăng lên 9%, tăng mạnh so với mức 7,1% của tháng 3. 'Tổn thất kinh tế lớn cho thấy quá trình phục hồi kinh tế đang chậm lại, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục tăng,' - trang Oxford Economics nhận định.

Mức tổn thất gần như tương đương, thậm chí hơn so với tình hình ở Đan Mạch, nơi kinh tế giảm khoảng 4,1% và tỉ lệ thất nghiệp tăng nhẹ lên 5,6%. Nói một cách khác, Thụy Điển phải đối mặt với nhiều ca tử vong hơn, nhưng lại thất bại trong việc duy trì nền kinh tế của mình.

Thực tế là Thụy Điển đã bỏ qua việc Covid-19 không chỉ là vấn đề của họ. Mặc dù cho phép kinh tế nội địa tiếp tục hoạt động, nhưng khủng hoảng vẫn diễn ra ở những nơi khác trên thế giới và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của họ. Hơn nữa, người dân Thụy Điển cũng có sự lo sợ! Họ cũng hạn chế ra ngoài, hạn chế mua sắm. Điều này không đủ để kiểm soát số người tử vong, nhưng quá đủ để làm cho các doanh nghiệp gặp khó khăn.

Nhầm tưởng về tổn thất

Nhiều người đã mắc phải một sai lầm khi nghĩ rằng biện pháp phong tỏa của chính phủ gây tổn thất cho nền kinh tế. Nhưng thực ra, thủ phạm chính là virus. Từ châu Á, châu Âu đến châu Mỹ, đại dịch đã làm đóng băng hoạt động của các doanh nghiệp, khiến người dân sợ hãi mua sắm, bất kể chính sách nào được áp dụng.

Thụy Điển, một quốc gia phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế, bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch khi nó lan ra toàn cầu. Theo nhà kinh tế học Kirkegaard, khi thế giới đối mặt với đại dịch, nền kinh tế của Thụy Điển chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng.

'Sản xuất tại Thụy Điển đã phải ngưng vì đâu cũng vậy, do ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Điều này đã được dự đoán trước,' - ông nói.

Cuối cùng, số người sẽ thiệt mạng là bao nhiêu? Đó là câu hỏi cuối cùng mà chính phủ Thụy Điển phải đối mặt sau chuỗi sai lầm của họ.

'Không còn nghi ngờ gì nữa, không có động lực nào để chính phủ Thụy Điển thay đổi, trừ khi mọi thứ đã quá muộn,' - Kirkegaard chia sẻ. 'Điều này kinh hoàng, vì rõ ràng mục tiêu kinh tế mà họ đặt ra từ chính sách này đã không còn tồn tại.'

Trong một phát triển khác, Na-Uy không chỉ thực hiện phong tỏa mạnh mẽ và quyết liệt, mà họ cũng nhanh chóng mở cửa trở lại sau khi kiểm soát được virus thông qua xét nghiệm trên diện rộng. Hiện tại, họ đang chờ đợi một sự hồi phục kinh tế mạnh mẽ, với dự đoán về việc hạn chế tổn thất kinh tế từ Ngân hàng Trung ương là 3,9% - thấp hơn so với mức 5,5% khi thời gian phong tỏa giữa.

Theo đánh giá từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), quyết định ban đầu của Thụy Điển có thể giảm thiểu tổn thất kinh tế, nhưng chỉ trong 3 tháng đầu tiên. Tuy nhiên, hiệu ứng này nhanh chóng biến mất khi đại dịch ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu, và người dân trong nước ngần ngại tiêu tiền.

Ví dụ, các nhà nghiên cứu từ Đại học Copenhagen (Đan Mạch) đã tiếp cận dữ liệu về tiêu dùng từ ngân hàng Danske - một trong những ngân hàng lớn nhất ở Bắc Âu. Theo số liệu này, đại dịch đã làm giảm chi tiêu của người dân lên đến 29%. Trong khi đó, chi tiêu tại Thụy Điển giảm 25%. Đáng chú ý, nhóm người già trên 70 tuổi tại Thụy Điển giảm chi tiêu nhiều hơn cả ở Đan Mạch.

Nguồn: New York Times