Thuyền phà

Thuyền phà hay bắc (phương ngữ Nam bộ, gốc tiếng Pháp: bac) là một loại tàu thủy (hoạt động trên sông hoặc ven biển) chuyên dùng để chở hành khách và các phương tiện khác trên những tuyến đường và lịch trình cố định. Có những thuyền phà chỉ chuyên chở người, nhưng cũng có những loại được thiết kế để vận chuyển tàu lửa hoặc xe hơi. Thuyền phà là một trong những phương tiện vận tải quan trọng nối kết nhiều điểm với nhau ở các thành phố ven sông và nước, và thường có chi phí thấp hơn nhiều so với việc xây dựng cầu hoặc đường hầm.

Các tuyến thuyền phà tại Việt Nam

• Bến phà Mỹ Thuận qua sông Tiền, thường được gọi là bắc Mỹ Thuận, đã ngừng hoạt động vì đã xây dựng cầu Mỹ Thuận qua sông.
• Bến phà Cần Thơ qua sông Hậu, thường được gọi là bắc Cần Thơ, là bến phà lớn nhất Nam Bộ. Hiện tại không còn hoạt động do đã khánh thành cầu Cần Thơ vào ngày 24/04/2010.
• Bến phà Bính qua sông Cấm, Hải Phòng đã ngừng hoạt động vì đã xây cầu Bính (khởi công vào ngày 1 tháng 9 năm 2002 - khánh thành vào ngày 13 tháng 5 năm 2005 do sự hỗ trợ của Chính phủ Nhật Bản với tổng kinh phí 943 tỷ đồng), cách bến phà Bính cũ 1300 m.
• Bến phà Rạch Miễu bắc qua sông Tiền, nối huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre và TP. Mỹ Tho, Tiền Giang, là bến phà khá hiện đại, do có sự tài trợ từ Đan Mạch để xây dựng các bến phà mới. Hiện tại không còn hoạt động vì đã xây dựng cầu Rạch Miễu vào năm 2009. Ngoài ra, Bến Tre còn có bến phà Cổ Chiên.
• Bến phà tạm Rạch Miễu, bến phà được xây dựng nhằm giảm tải phương tiện qua cầu Rạch Miễu hiện có trong thời gian chờ xây dựng cầu Rạch Miễu 2. Bến phà này nằm tại vị trí bến đò Song Thuận, nối xã Phú Túc, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre với xã Song Thuận, huyện Châu Thành, tỉnh Tiềng Giang. Được đưa vào hoạt động vào ngày 27/01/2021.
• Bến phà Thủ Thiêm vượt sông Sài Gòn, nối quận 1 và TP. Thủ Đức của TP. Hồ Chí Minh, hiện không còn hoạt động do đã xây dựng cầu Thủ Thiêm và hầm Thủ Thiêm để vượt sông.
• Bến phà Hàm Luông qua sông Hàm Luông, nối thành phố Bến Tre và huyện Mỏ Cày Bắc, hiện không còn hoạt động do đã xây xong cầu Hàm Luông qua sông.
• Bến phà Cổ Chiên qua sông Cổ Chiên, nối hai tỉnh Trà Vinh và Bến Tre, hiện không còn hoạt động do đã xây xong cầu Cổ Chiên qua sông.
• Bến phà Mỹ Lợi qua sông Vàm Cỏ, nối hai tỉnh Long An và Tiền Giang, hiện không còn hoạt động do đã xây cầu Mỹ Lợi qua sông.
• Bến phà Trà Ôn qua sông Măng Thít, nối thị xã Bình Minh và huyện Trà Ôn của tỉnh Vĩnh Long, hiện không còn hoạt động do đã xây cầu Trà Ôn vào năm 2013.
• Bến phà Đình Vũ nối quận Hải An và huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng, hiện không còn hoạt động do đã thông xe cầu Đình Vũ.
• Bến phà Vàm Cống nối hai tỉnh Đồng Tháp và An Giang, khi cầu Vàm Cống thông xe vào ngày 19/5/2019, bến phà chính thức ngừng hoạt động vào ngày 30/6/2019.
• Bến phà Cao Lãnh qua sông Tiền, nối thành phố Cao Lãnh và huyện Lấp Vò của tỉnh Đồng Tháp, hiện không còn hoạt động nữa vì cầu Cao Lãnh đã được khánh thành và sử dụng từ ngày 27/05/2018.
• Bến phà Sa Đéc qua sông Tiền, nối thành phố Sa Đéc và huyện Cao Lãnh của tỉnh Đồng Tháp, hiện bến phà này vẫn đang hoạt động.
• Bến phà Đình Khao qua sông Cổ Chiên, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long.
• Bến phà An Bình nối phường 1, thành phố Vĩnh Long với bốn xã Cù lao An Bình thuộc huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long, Việt Nam.
• Bến phà Long Toàn vượt sông Láng Sắt, cả hai bờ đều thuộc tỉnh Trà Vinh. Nay không còn hoạt động vì đã có cầu Long Toàn.
• Bến phà Cát Lái vượt sông Đồng Nai, nối TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh với huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai.
• Bến phà Bình Khánh, nối hai huyện Nhà Bè và Cần Giờ của TP. Hồ Chí Minh.
• Bến phà Tân Long qua sông Cửa Tiểu.
• Bến phà Tân Phú qua sông Hàm Luông, nối huyện Châu Thành và huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.
• Bến phà Ngũ Hiệp.
• Bến phà Kinh Nước Mặn, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Bến phà Bà Nhờ, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Bến phà Xã Bảy, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Bến phà Long Sơn, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.
• Bến phà Băng Tra, tỉnh Bến Tre.
• Bến phà An Phú Đông, nối quận Gò Vấp và quận 12 qua sông Vàm Thuật, TP. Hồ Chí Minh. Nay không còn hoạt động do cầu sắt An Phú Đông đã thông xe vào ngày 31/12/2020.
• Bến phà Năng Gù, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang.
• Bến phà Châu Giang, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang.
• Bến phà Thạnh Thới, nối thị xã Hà Tiên và huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
• Bến phà Tuần Châu vượt biển, nối Tuần Châu (Quảng Ninh) và đảo Cát Bà (Hải Phòng).
• Bến phà Tắc Cậu qua sông Cái Bé, nối hai tỉnh Cà Mau và Kiên Giang. Ngày 7/2/2014 đã khánh thành cầu Cái Lớn và cầu Cái Bé thay thế bến phà này.
• Bến phà Đông Xuyên nối hai huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh và huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang.
• Bến phà Đại Ngãi nối hai huyện Cù Lao Dung và Long Phú, tỉnh Sóc Trăng.
• Bến phà Cầu Quan đã được Bộ GTVT tỉnh Trà Vinh kế hoạch xây dựng.
• Bến phà Vạn Phúc nối huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên và huyện Thanh Trì, Hà Nội.
• Bến phà Sa Cao nối huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định và huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
• Bến phà Thịnh Long nối huyện Nghĩa Hưng và huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
• Bến phà Mễ Sở nối tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội.
• Bến phà Phước Khánh nối huyện Nhà Bè, TP. Hồ Chí Minh với huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai.
• Bến phà Âu Lâu, hiện không còn hoạt động, thuộc thành phố Yên Bái.
• Bến phà Xóm Chài, thành phố Cần Thơ.
• Bến phà Vạn Yên, tỉnh Sơn La.
• Bến phà Phú Định, quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh.
• Bến phà An Hoà, nối huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, với thành phố Long Xuyên.
• Bến phà Cần Giờ - Cần Giuộc, kết nối TP Hồ Chí Minh và tỉnh Long An. Thay thế cho bến đò Tân Lập cũ.
• Bến phà Vũng Tàu - Cần Giờ, đưa vào hoạt động từ ngày 04/01/2021, rút ngắn khoảng cách từ Cần Giờ đi Vũng Tàu vốn phải di chuyển bằng đường bộ.

Phân loại

Thường có hai loại chính:

• Phà không tự hành là phà không có nguồn động lực đi cùng, phải sử dụng đầu kéo, ca nô hoặc máy đẩy để hoạt động.
• Phà tự hành là phà được trang bị nguồn động lực đi cùng.