Buzz
Thuyền trưởng trên sông Đà - Tác phẩm và tác giả (mới 2023) - Môn Ngữ văn lớp 12 - Phân tích chi tiết về cấu trúc, tóm tắt, nội dung chính, giá trị văn hóa và nghệ thuật, cùng dàn ý và phân tích....
Thuyền trưởng trên sông Đà - Môn Ngữ văn lớp 12
I. Vài điểm nổi bật về tác giả Nguyễn Tuân
- Nguyễn Tuân sinh năm 1910, qua đời năm 1987 trong một gia đình theo triết lý Nho khi Hán hóa đã suy tàn
- Quê quán làng Mộc, nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội
- Sau khi hoàn thành bậc học phổ thông, ông chuyển sang viết văn và làm báo
- Thành công của Cách mạng tháng Tám đã thôi thúc ông tham gia cách mạng và tận dụng bút ký của mình để đóng góp vào cuộc kháng chiến.
- Từ năm 1948 đến năm 1968, ông đã làm Tổng thư ký của Hội Nhà văn Việt Nam.
- Nguyễn Tuân, một tác giả vĩ đại, một người nghệ sĩ suốt đời theo đuổi vẻ đẹp. Ông đóng vai trò quan trọng và to lớn trong văn học Việt Nam.
- Các tác phẩm nổi bật của ông bao gồm: Vang bóng một thời, Một chuyến đi, Thiều quê hương, Sông Đà, Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi...
- Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân đã thay đổi qua các giai đoạn trước và sau Cách mạng tháng Tám, tuy nhiên vẫn giữ được những đặc điểm nhất quán.
+ Phong cách của Nguyễn Tuân có thể được tóm tắt bằng một từ 'ngông'. Trong mỗi trang viết, ông luôn muốn thể hiện sự tài hoa, uyên bác của mình. Sự tài hoa và uyên bác này được thể hiện qua...
•• Việc khám phá và tìm hiểu vẻ đẹp của các hiện tượng là một phần quan trọng trong nghệ thuật của ông.
•• Quan sát con người từ góc độ của một nghệ sĩ tài năng.
•• Sử dụng kiến thức và hiểu biết đa dạng trên nhiều lĩnh vực để xây dựng hình ảnh.
+ Ông là một nhà văn của những tính cách độc đáo, những cảm xúc mãnh liệt, và những phong cách tuyệt vời,...
+ Với nguồn từ vựng phong phú, cách bày văn xuôi sáng tạo, ông tạo ra những tác phẩm đầy ý nghĩa, với giai điệu trầm bổng, việc sắp xếp từ và âm điệu linh hoạt, tài ba,...
II. Giới thiệu về tác phẩm Người lái đò sông Đà
1. Bối cảnh sáng tác
- Tác phẩm là kết quả của một chuyến đi đến miền Bắc, kết hợp giữa niềm đam mê khám phá và việc tìm kiếm vẻ đẹp của thiên nhiên và lòng chân thành của con người lao động và chiến đấu trên vùng đất sông núi hùng vĩ và lãng mạn đó.
- Người lái đò sông Đà là một bài văn được đăng trong tập Sông Đà (1960).
2. Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “cái gậy đánh phèn”): Sự dữ dằn của con sông Đà.
- Phần 2 (tiếp theo đến “dòng nước sông Đà”): Cuộc sống của những con người trên sông Đà và hình ảnh của người lái đò sông Đà.
- Phần 3 (phần còn lại): Vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của sông Đà.
3. Giá trị nội dung
- Người lái đò sông Đà là một tác phẩm văn học tuyệt vời được tạo nên từ tình yêu sâu đậm của một con người dành cho đất nước, từ tình yêu của một người muốn dùng văn chương để ca ngợi vẻ đẹp kì vĩ và hùng vĩ của tự nhiên, đặc biệt là của những người lao động chân chất ở miền Tây Bắc.
- Tác phẩm cũng cho thấy sự cống hiến lao động nghệ thuật khó nhọc cùng với tài nghệ, sự uyên bác của nghệ sĩ Nguyễn Tuân trong việc sử dụng từ ngữ để tái hiện những sự sáng tạo của tạo hóa và những kỳ công lao động của con người.
4. Giá trị nghệ thuật
- Tác phẩm kết hợp giữa phong cách tùy bút và bút kí, có cấu trúc linh hoạt, và sử dụng nhiều kiến thức văn hóa và nghệ thuật.
- Nhân vật được miêu tả đơn giản, phản ánh phong cách sống hàng ngày.
- Phong cách viết: kết hợp một cách hài hòa giữa hiện thực và tình yêu lãng mạn.
- Sử dụng ngôn ngữ hiện đại pha trộn với ngôn ngữ cổ điển.
III. Phân tích nội dung của Người lái đò sông Đà
I. Mở đầu
- Giới thiệu về tác giả Nguyễn Tuân (tiểu sử, các tác phẩm chính, phong cách nghệ thuật…)
- Tổng quan về tác phẩm Người lái đò sông Đà
II. Nội dung chính
1. Lời mở đầu
Nguyễn Tuân đã chọn câu thơ mở đầu làm đề bài:
- Thế đẹp mà tiếng hát con đò vang vọng: tôn vinh vẻ đẹp đặc biệt, riêng của sông Đà
- Chúng thủy tràn đông tấn/Đà giang độc Bắc lưu: tôn vinh vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của sông Đà
→ Nguyễn Tuân kể về một dòng sông, một vùng đất và cuộc sống của con người Tây Bắc. Ông cung cấp cho độc giả sự hiểu biết sâu sắc, tình yêu sâu đậm với thiên nhiên và quê hương của người Việt Nam. Tác phẩm vừa là một nỗ lực nghiên cứu kỹ lưỡng, vừa là một tác phẩm văn học giàu tính thẩm mỹ về con sông Đà.
2. Hình ảnh của sông Đà
a) Tổng quan về sông Đà
- Sông Đà là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc – một dòng chảy vĩ đại giữa những ngọn núi rừng của Tây Bắc
- Về mặt địa lý: sông bắt nguồn từ Trung Quốc và chảy qua vùng núi cao hiểm trở, với dòng chảy mạnh mẽ, mãnh liệt.
a) Vẻ đẹp hung bạo, hùng vĩ của sông Đà (phần 1)
- Vẻ ngoài:
+ “Cảnh đá bờ sông tựa như bức tường đứng”: lòng sông hẹp, “bờ sông như bức tường đứng”, “chỉ khi trời mới lên cao, mặt trời mới lóe lên, thì “bức tường đá ... như một cái cây đào”.
+ Tại ghềnh Hát Loóng: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió” một cách hỗn loạn, lúc nào cũng như “đòi nợ suýt” những người lái thuyền.
+ Ở Tà Mường Vát: “có những cơn dòng nước giống như cái giếng bê tông”, chúng “thở và kêu như cửa cống bị sặc nước”
- Bản chất của sông Đà được miêu tả qua “trận đá”:
+ Trận đá: ' Đá ở đây hàng nghìn năm vẫn giữ nguyên hình dạng dưới lòng sông, mỗi khi có chiếc thuyền lướt qua những quãng đoạn hoang vắng này, mỗi khi có chiếc thuyền nào chạm vào đoạn sông quanh co là một đám đá bèn nhúm lên để chống lấy thuyền'
+ Trận nước: 'Các tảng đá lớn tạo thành ba hàng ngang chặn ngang trên sông, đe dọa đâm chết những chiếc thuyền, một chiếc thuyền cô đơn không biết tránh xa để tránh một cuộc va chạm với những tảng đá tạo thành trận nước.
+ Ba cạnh bẫy rắn giăng trên dòng sông:' Vòng đầu mới, nó mở ra năm lối vào, có bốn lối ra một lối vào nằm đối diện bờ sông' , 'vòng thứ hai này tăng thêm nhiều lối ra để lừa con thuyền', 'và một cạnh bẫy thứ ba nữa. Ít lối ra hơn, bên trái bên phải đều là con đường không lối thoát.
→ Với vốn từ vô cùng phong phú cùng kỹ thuật viết lãng mạn được làm sâu để tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ, cảm giác kinh hoàng, xây dựng lên một dòng sông dữ tợn đầy đe dọa với con người.
b) Vẻ đẹp thơ mộng, lãng mạn của sông Đà
- Vẻ lãng mạn của dòng sông được thể hiện qua cái nhìn từ trên cao, từ xa, để nhìn thấy một dòng sông đẹp mơ mộng , có khi nhìn thấy nó giản dị như' một dải dây thừng', như 'một mái tóc mun…vẻ đẹp tinh tế của tóc thơ mộng'.
- Vẻ lãng mạn của sắc nước sông: Nguyễn Tuân quan sát Sông Đà từ nhiều góc độ, lần này từ góc độ thấp hơn và góc nhìn đẹp đẽ:khi nhìn qua bức tranh màu sắc, khi thì nhìn qua cảm xúc của một nhà thơ để say mê, quan sát tưởng tượng về màu sắc của Sông Đà, sự thay đổi màu sắc qua từng mùa làm cho mỗi mùa đều có vẻ đẹp riêng biệt, một cách nhìn rất đa chiều và phong phú
- Cảnh quan ven sông với cái nhìn trầm trồ hẳn xuống dòng sông, như một du khách trên thuyền 'Thuyền tôi trôi trên Sông Đà…dòng trên' .
→ Sông Đà dưới ánh mắt của Nguyễn Tuân hiện ra như một dải lụa hiền hòa giữa vùng núi rừng Tây Bắc hoang sơ, hùng vĩ
3. Hình ảnh thuyền trưởng lái đò trên dòng sông Đà
- Giới thiệu tổng quan: Thuyền trưởng lái đò trên Sông Đà là người chở đò đi dọc theo dòng sông Đà - một người lao động tràn đầy sức mạnh và vẻ đẹp. Cuộc sống hàng ngày của họ là cuộc chiến với dòng sông Đà, là cuộc vật lộn với thiên nhiên để chiến thắng sự sống, để tồn tại
- Cuộc chiến trên dòng sông Đà - con sông hùng vĩ và khắc nghiệt:
+ Là người có kinh nghiệm, hiểu biết và thành thạo trong nghề lái đò: “trên sông Đà, họ lái đò lên xuống hàng trăm lần”, “nhớ kỹ ... từng dòng nước”, ...
+ Là người can đảm, thông minh và tài ba: dũng cảm đối đầu với thác nước “kìm chèo không ngừng, tỉnh táo chỉ huy đồng đội chèo ...”, “hiểu rõ chiến thuật của sông và núi”, thao tác điều luyện “chinh phục những đợt sóng dữ, lái thuyền xuyên qua những cơn thác ...”
+ Là nghệ sĩ tài hoa: thích thú với những phần sông nhiều chướng ngại, không chịu đựng lái đò trên phần sông phẳng, coi việc đối phó với “quái vật nước” là chuyện thường
- Quay về cuộc sống hàng ngày, sau cuộc chiến “đêm ấy, họ trở về nhà, đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam..cá rô đưa ra tràn ngập ruộng đồng”. Đó là cuộc sống hàng ngày của thuyền trưởng lái đò, mỗi ngày họ đều phải chiến đấu với thiên nhiên
→ Cuộc sống giản dị, khiêm nhường nhưng vô cùng đáng trân trọng
III. Kết luận
- Tổng quan về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
+ Nội dung: Người lái đò sông Đà tôn vinh vẻ đẹp kì vĩ, hùng vĩ cùng với tình cảm thơ mộng của thiên nhiên và đặc biệt là của con người lao động bình dị ở vùng Tây Bắc
+ Nghệ thuật: sử dụng ngôn từ độc đáo, phong phú, tài ba, kết hợp một cách hài hòa giữa kỹ thuật viết lãng mạn và thực tế
- Cảm nhận về văn bản: Người lái đò sông Đà là một tác phẩm tùy bút xuất sắc, thể hiện tài năng và trái tim của một nghệ sĩ suốt đời theo đuổi cái Đẹp - Nguyễn Tuân
