Cuộc trò chuyện giữa tiến sĩ Chiang Shang-Yi và bảo tàng Lịch sử Máy tính vừa diễn ra đã mang lại cho chúng ta rất nhiều thông tin quý giá về cuộc đua giành ngôi vương trong ngành sản xuất chip bán dẫn toàn cầu giữa TSMC và Intel.Tiến sĩ Chiang đã làm việc tại TSMC suốt hàng thập kỷ, quản lý phần nghiên cứu và phát triển công nghệ sản xuất chip xử lý, đồng thời hỗ trợ nhà sáng lập của hãng chip Đài Loan, tiến sĩ Morris Chang. Tuy nhiên, quyết định rời bỏ TSMC để tham gia SMIC, một công ty sản xuất chip của Trung Quốc, đã gây ra không ít tranh cãi. Sau vài năm hoạt động tại SMIC, tiến sĩ Chiang cuối cùng quyết định nghỉ hưu.
Năm 2020, nhà khoa học máy tính này thu hút sự chú ý khi đồng giám đốc điều hành Mong-Song Liang bất ngờ từ chức, ngay sau khi SMIC bổ nhiệm tiến sĩ Liang làm phó chủ tịch tập đoàn. Tiến sĩ Chiang đã lên tiếng phê phán cách quản lý của SMIC trong một bức thư, nhưng vẫn tiếp tục làm việc cho họ. Tài liệu sau đó gửi đến cơ quan quản lý ở Trung Quốc đã chứng minh SMIC đã mua một ngôi nhà cho kỹ sư tài năng này. Vào năm 2021, ông Chiang tuyên bố nghỉ việc, mặc dù trước đó luôn nhấn mạnh nghiên cứu về quá trình đóng gói die chip xử lý và các công nghệ tiên tiến là quan trọng nhất cho tương lai của SMIC.
Cuộc trò chuyện giữa tiến sĩ Chiang và bảo tàng lịch sử máy tính đã đề cập đến nhiều khía cạnh và lịch sử của ngành, đặc biệt là cuộc cạnh tranh giữa TSMC và Intel. Nhưng khi nhắc lại quyết định rời TSMC để gia nhập SMIC, ông nói: “Đó là một sai lầm. Ừ thì bạn có thể làm nhiều điều đúng đắn, nhưng cũng sẽ mắc phải những sai lầm. Đó là một trong những sai lầm ngu ngốc nhất mà tôi đã từng mắc phải.”
Sự khác biệt lớn nhất giữa Intel và TSMC, theo tiến sĩ Chiang:
'Intel tự hào với văn hóa doanh nghiệp đặc biệt của mình. Họ tự tin thực hiện mọi khía cạnh trong công việc. Điều này thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực nghiên cứu và sản xuất. Chiến lược tự làm mọi thứ đã giúp Intel thành công như ngày hôm nay. Họ chủ động nghiên cứu công nghệ trong quá trình phát triển, từ việc thiết kế đến sản xuất. Họ luôn tuân thủ công thức và thông số kỹ thuật đã đề ra một cách nghiêm ngặt. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro đến mức thấp nhất. Tuy nhiên, một điều đáng lưu ý là sau mỗi khoảng thời gian, công nghệ mới sẽ ra đời với hiệu suất cao hơn. TSMC có thể sẽ thích ứng nhanh hơn trong việc áp dụng công nghệ mới để giảm chi phí sản xuất và cung cấp wafer với giá cạnh tranh hơn so với Intel. Điều này thể hiện sự linh hoạt của TSMC.'
Một lý do quan trọng là cấu trúc tổ chức của Intel. Ví dụ, họ có thể bán wafer với giá cao hơn vì CPU của họ có giá trị cao. Tuy nhiên, TSMC không thể làm điều này do sản phẩm của họ có giá trị thấp hơn. Họ cũng phải tìm cách giảm chi phí sản xuất. Tôi rất kính trọng Intel vì họ luôn đối mặt với những thách thức lớn. Mỗi lần cải tiến tiến trình sản xuất, họ luôn tạo ra những bước đột phá trong công nghệ. Intel luôn là người tiên phong trong việc áp dụng công nghệ mới. Sau đó, TSMC mới làm theo với thế hệ chip tiếp theo.'
Do đó, mỗi tiến trình của Intel đều tạo ra những chip với hiệu suất cao hơn so với TSMC. Khi tôi làm việc tại TSMC, tôi luôn nhận định rằng 'chúng ta luôn đứng sau Intel.' Việc TSMC ra mắt chip 10nm trước Intel không phải là điều mỹ mãn. Thực tế, chip 10nm của TSMC không khác gì so với chip 14nm của Intel.'
Trong thời gian làm việc tại TSMC, tiến sĩ Chiang đã khởi đầu một dự án với mục tiêu vượt qua Intel về công nghệ transistor, nhưng không thành công. Dự án này hiện vẫn được giữ bí mật tại TSMC: 'TSMC thường chờ đợi cho đến khi Intel áp dụng công nghệ mới rồi mới theo sau trong tiến trình sản xuất. Không chỉ thua kém Intel về thiết kế transistor, mà còn thua kém về hiệu suất hoạt động của transistor. Nguyên nhân là do Intel chủ yếu tập trung vào sản xuất CPU, mà CPU đòi hỏi hiệu suất cao. TSMC không có nhu cầu đó. Tuy nhiên, khi nói đến sức mạnh của quy trình sản xuất chip, thường chỉ nói về hiệu suất. Và ở khía cạnh này, không thể không tôn trọng Intel.'Trong những năm cuối ở TSMC, tôi đã khởi đầu dự án mang tên Lãnh Đạo Transistor Tiên Tiến. Mục tiêu của chúng tôi là vượt qua Intel về hiệu suất của transistor. Dự án đã thất bại. Tôi nghĩ chỉ có nhóm kỹ sư của chúng tôi mới biết về dự án này. Và đây là một trong những điều đáng tiếc nhất trong sự nghiệp của tôi, thất bại trong việc đạt hiệu suất xử lý tương đương với Intel. Dù bên ngoài chúng tôi đã thành công với chip 5nm, nhưng Intel vẫn đang ở mức 10nm. Đúng là Intel đã mắc phải một số lỗi trong quá khứ. Nhưng hiện tại, có lẽ Intel chỉ kém một bước so với TSMC trong quá trình gia công.'
Các khác biệt về văn hóa doanh nghiệp giữa người Mỹ và Đài Loan cũng được tiến sĩ Chiang nhấn mạnh một cách cụ thể. Sự thành công của TSMC đến từ một văn hóa doanh nghiệp vững chắc:
'Với chi phí xử lý thiết bị hỏng rất đắt đỏ, chúng tôi phải hoạt động liên tục 24/24. Ở Mỹ, khi thiết bị hỏng, có thể chờ đến sáng hôm sau để sửa. Nhưng ở đây, lúc 2h sáng, chúng tôi vẫn phải gọi kỹ sư bảo trì. Không ai phàn nàn về điều này.
Tôi gia nhập TSMC vào tháng 6, không, chính xác hơn là ngày 6/7/1997. Tôi làm việc cả ngày lẫn đêm, kể cả cuối tuần và ngày lễ. Tôi ở trong khu trọ ở Science Park chỉ vài trăm mét từ văn phòng. Nếu không phải đi mua sắm hay cắt tóc, tôi không bao giờ rời khỏi khu vực đó. Tôi làm việc ngày đêm, thậm chí cả ngày nghỉ. Lần đầu tiên tôi ra ngoài chơi với bạn bè là vào tháng 10. Điều đó có nghĩa là sau ba tháng rưỡi, tôi chỉ biết làm việc.'Vì lúc đó, TSMC đang nghiên cứu công nghệ chip 0.25 micron. Trong quá trình đó, họ thay đổi tới 4 phó chủ tịch phụ trách dự án. Tôi chính là người thứ tư. Sau đó, họ lại thay đổi 3 giám đốc dự án, và tôi lại được chọn làm người phụ trách cuối cùng. Chúng tôi đã phát hiện ra 5 vấn đề lớn cần giải quyết.
Và khi trình bày ý tưởng với nhà sáng lập TSMC, tiến sĩ Morris Chang không khác gì làm việc với những CEO khó tính khác:
“Ông ấy hoàn toàn không kiên nhẫn khi nghe trình bày ý tưởng mới. Bạn phải đi thẳng vào vấn đề, trình bày kết quả trước, và chỉ có 30 phút để làm điều đó. Chỉ khi Chang nhận thấy 30 phút đó có giá trị, ông ấy mới sẵn lòng lắng nghe chi tiết ý tưởng mới.”
Theo Báo cáo từ WCCFTech