Buzz
1. Tầm quan trọng của hệ vi sinh vật đường ruột đối với sức khỏe con người
1.1. Hệ vi sinh vật đường ruột là gì và có những thay đổi gì
Hệ vi sinh vật đường ruột bao gồm toàn bộ loại virus, vi khuẩn, nấm và gen của chúng, protozoans cùng với môi trường xung quanh ruột. Nói một cách đơn giản, đó là sự kết hợp của nhiều loại vi sinh vật sống cùng trong ruột.
Sự biến đổi của hệ vi sinh vật đường ruột qua các giai đoạn của cuộc sống từ đa dạng loài đến số lượng mỗi loài:
Quá trình thay đổi của hệ vi sinh vật đường ruột
- Trong 3 năm đầu của cuộc sống: Hệ vi sinh vật đường ruột bắt đầu hình thành ở trẻ sơ sinh thông qua việc bú mẹ và ăn dặm, tuy nhiên, nó vẫn chưa hoàn thiện nên trẻ có nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa.
- Ở tuổi trưởng thành: hệ vi sinh vật đường ruột đã phát triển một cách tương đối hoàn thiện từ đa dạng loài đến số lượng, tạo ra sự cân bằng cho một hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh.
- Trong giai đoạn già: do việc sử dụng thuốc, chế độ ăn uống kiêng khem,... và sự lão hóa khiến hệ miễn dịch trở nên suy yếu, hệ vi sinh đường ruột trở nên yếu như trong 3 năm đầu đời.
1.2. Tầm quan trọng của hệ vi sinh vật đường ruột đối với sức khỏe
Sau khi phát triển, hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe con người:
- Tiêu hóa sữa mẹ
Đường ruột của trẻ sơ sinh chứa một số loại vi khuẩn có lợi, như Bifidobacteria, giúp tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong sữa mẹ để hỗ trợ sự phát triển của cơ thể trẻ.
- Tiêu hóa chất xơ
Một số loại vi khuẩn trong ruột giúp phân giải chất xơ và sản sinh axit béo ngắn. Chất xơ hỗ trợ ngăn ngừa tăng cân quá mức, bệnh tim mạch, tiểu đường,...
- Kiểm soát hệ miễn dịch
Hoạt động của hệ miễn dịch phụ thuộc nhiều vào hệ vi sinh đường ruột, bao gồm phản ứng chống nhiễm trùng và tăng cường sức đề kháng,...
- Duy trì chức năng não bộ
Hệ thần kinh trung ương cũng có thể chịu ảnh hưởng từ vi khuẩn có ích trong ruột. Vi khuẩn probiotics không chỉ liên quan đến kiểm soát các rối loạn tinh thần như tự kỷ, trầm cảm,... mà còn tác động đến hệ thần kinh trung ương.
2. Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột ảnh hưởng xấu đến sức khỏe
2.1. Khái niệm về mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột
Mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột xảy ra khi có sự thay đổi về thành phần hoặc số lượng vi sinh vật trong ruột, dẫn đến giảm lợi khuẩn và tăng vi khuẩn gây hại. Hiện tượng này thường gây ra các triệu chứng:
Mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột dễ dẫn đến nhiễm khuẩn
- Thất bát, ăn kém, từ chối bú.
- Rối loạn và đau bụng.
- Dễ bị nhiễm khuẩn.
- Táo bón hoặc thường xuyên tiêu chảy.
- Buồn nôn.
2.2. Nguyên nhân gây ra sự mất cân bằng trong hệ vi sinh ruột
Một trong những lý do hệ vi sinh vật đường ruột bị mất cân bằng là:
- Quá trình sinh đẻ
Có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ sinh thường thường có hệ vi sinh vật đường ruột đa dạng hơn so với trẻ sinh mổ. Điều này là do khi sinh, cơ thể trẻ hoàn toàn không có vi khuẩn; qua quá trình sinh tự nhiên qua đường âm đạo của mẹ, trẻ sẽ nhận được vi khuẩn từ âm đạo và hệ vi sinh đường ruột của mẹ. Điều này giúp hệ vi sinh vật đường ruột ở trẻ phát triển tốt hơn. Trẻ sinh mổ không có cơ hội tiếp xúc với vi khuẩn từ hệ vi sinh của mẹ, dẫn đến việc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột từ khi mới sinh.
- Chăm sóc và dinh dưỡng
Hệ vi sinh đường ruột ở trẻ nhỏ rất nhạy cảm với chế độ dinh dưỡng và cách chăm sóc. Khi trẻ bị tiêu chảy, việc bú sữa mẹ là phương pháp tốt nhất. Trẻ được bú sữa mẹ thường có tỷ lệ cao lợi khuẩn Bifidobacteria, sau đó là Bacteroides và Lactobacilli. Ngược lại, trẻ dùng sữa công thức thường có tỷ lệ cao coliforms và Bacteroides, ít lợi khuẩn Bifidobacteria.
Chế độ dinh dưỡng không cân đối, ăn quá nhiều hoặc ít, ăn đồ khó tiêu hoá hoặc ăn kiêng quá mức có thể dẫn đến mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Sử dụng thuốc kháng sinh một cách không kiểm soát là một trong những nguyên nhân gây ra sự mất cân bằng trong hệ vi sinh vật đường ruột
- Tiếp xúc với kháng sinh và nhiễm trùng
Sử dụng thuốc kháng sinh khi mắc bệnh nhiễm trùng là nguyên nhân chính gây ra tình trạng tiêu chảy ở trẻ nhỏ do hệ vi sinh vật đường ruột bị mất cân bằng. Thuốc này không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn làm giảm số lượng vi khuẩn có lợi. Ngoài ra, nhiễm trùng cũng làm tăng lượng vi khuẩn có hại ở đường ruột, gây ra sự mất cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và có hại.
- Một số bệnh lý
Mắc bệnh lý đường tiêu hóa và phải chịu điều trị bệnh đường tiêu hóa cũng làm hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng.
2.3. Những hệ lụy xấu cho sức khỏe khi hệ vi sinh đường ruột bị mất cân bằng
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột có thể dẫn đến nhiều vấn đề xấu cho sức khỏe:
- Bệnh tiêu chảy và các bệnh lý liên quan đến tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích, hội chứng không dung nạp hoặc kém hấp thu thức ăn, viêm loét đại tràng,...
- Rối loạn tâm lý: vi khuẩn đường ruột có thể sản xuất chất serotonin, có liên quan đến bệnh trầm cảm, các rối loạn lo âu,…
- Hội chứng chuyển hóa và bệnh béo phì: hệ vi sinh vật đường ruột có thể gây rối loạn chuyển hóa và tạo điều kiện cho béo phì.
- Dị ứng: các vi khuẩn trong hệ vi sinh vật đường ruột có vai trò trong việc thiết lập cân bằng và đáp ứng miễn dịch, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh dị ứng. Khi hệ này mất cân bằng, nguy cơ mắc bệnh dị ứng cũng tăng lên.
