Tim Cook - 'đại diện may mắn' của Apple: Đã giúp vốn hóa tăng 700 triệu USD mỗi ngày trong 10 năm liền, các nhà kinh doanh kỳ cựu chỉ thể hiện năng lực qua các con số.

Tim Cook đã đưa Apple đạt vốn hóa 3.000 tỷ USD nhờ vào nền tảng kinh doanh thực thụ, không chỉ là những kỹ sư như Steve Jobs.

'Chỉ cần nhìn vào những gì đã xảy ra với Apple trong thời gian Steve Jobs bị loại bỏ khỏi công ty vào năm 1985. Chúng ta đã biết rồi, đã thấy và đã trải qua thời kỳ đó,' Ellison - CEO oracle nói trong một buổi tọa đàm vào năm 2013. 'Chúng ta đã chứng kiến Apple phục hồi dưới thời Jobs khi ông trở lại công ty vào năm 1997. Bây giờ, chúng ta sẽ thấy một Apple không còn ông ấy và đang phải đối mặt với thách thức. Không ai có thể thay thế ông ấy, và Apple không thể thành công như vậy nữa'.

Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh những dự báo của CEO Oracle hoàn toàn không đúng.

VỐN HÓA TĂNG 700 TRIỆU USD MỖI NGÀY TRONG SUỐT 1 THẬP KỶ

Theo báo Financial Times, thành công của ông Cook trong vai trò kế nhiệm Steve Jobs được chứng minh bằng những con số không thể tin được. Tính từ khi ông tiếp quản vị trí CEO của Apple, giá trị vốn hóa thị trường của công ty đã tăng hơn 700 triệu USD mỗi ngày và vượt qua ngưỡng 3.000 tỷ USD vào ngày 3/1/2022, trước khi giảm đi ngay sau đó.

Tuy nhiên, những nghi ngờ ban đầu của Ellison khi Cook tiếp quản Apple không hẳn không có lý do.

'Sự nghi ngờ rất lớn khi Cook được bổ nhiệm, từ Phố Wall cho đến những khách hàng yêu thích iPhone và bạn bè, cũng như các đồng nghiệp trong ngành công nghệ', Tripp Mickle, tác giả của cuốn sách sắp ra mắt có tiêu đề 'Sau Steve', nhấn mạnh về lịch sử 10 năm của Apple.

Sự tăng trưởng đáng kinh ngạc trong giá trị vốn hóa của Apple là một phần quan trọng của thời đại smartphone thông minh mà Steve Jobs đã đặt nền móng. Tuy nhiên, ngay cả những fan hâm mộ lớn nhất của ông cũng phải thừa nhận rằng họ đã đánh giá thấp hoặc hiểu sai những phẩm chất mà Cook mang lại khi điều hành Apple, từ chuyên môn về chuỗi cung ứng cho đến sự khéo léo trong quan hệ bên ngoài.

Sự thống trị của Apple từ khi Jobs trở lại công ty từ năm 1997 đến năm 2011 đã tạo ra một mô hình kinh doanh là 'công ty tạo đột phá', có thể thay đổi cả ngành chỉ với một sản phẩm. Sự ra đời của iMac, iPod, iPhone và iPad là bằng chứng cho điều này.

Tuy nhiên, Cook – người nhận lương thường gần 100 triệu USD từ Apple trong năm 2021, chủ yếu là cổ phiếu thường, lại không phù hợp với mô hình đó.

ĐỔI ĐỔI BẢN CHẤT CỦA APPLE

Theo Financial Times, những kỹ năng của Cook nằm ở những lĩnh vực mà văn hóa đại chúng không thực sự hiểu rõ, chứ không phải là để đánh giá cao.

'Jobs là người táo bạo có tầm nhìn, trong khi Cook là chuyên gia về hiệu quả, một người am hiểu về vận hành', Ray Wang, Chủ tịch của Constellation Research có trụ sở tại Thung lũng Silicon, nhận xét. 'Một công ty cần cả hai nhân vật như thế. Công ty cần một người có thể tạo ra những ý tưởng đầy sức sống và cũng cần một người để thực hiện ý tưởng đó trên quy mô lớn'.

Các người ủng hộ Tim Cook - một nhà lãnh đạo doanh nghiệp tài ba trong việc quản lý quan hệ ngoại giao tin rằng ông đã thay đổi bản chất của Apple. Trong thời gian ông Cook điều hành, doanh thu hàng năm của Apple đã tăng từ 108 tỷ USD khi ông tiếp quản lên 365 tỷ USD vào năm 2021. Lợi nhuận ròng của công ty cũng tăng lên 3,7 lần, từ 26 tỷ USD lên 95 tỷ USD trong cùng giai đoạn.

Tuy nhiên, quan trọng hơn là cách Cook xây dựng một mạng lưới dịch vụ để 'khai thác từng xu' trong hệ sinh thái Apple, tạo ra nguồn doanh thu định kỳ ổn định từ phí App Store và gần 800 triệu khách hàng trả tiền cho nội dung kỹ thuật số được triển khai dưới thời của ông.

Theo các nhà phân tích, điều này giúp giảm đáng kể sự phụ thuộc của Apple vào iPhone và đã thúc đẩy giá cổ phiếu của công ty lên mức cao với tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) của cổ phiếu tăng gấp 3 lần so với một thập kỷ trước.

'Thành công lớn nhất của Tim Cook là việc nuôi dưỡng và thúc đẩy các dịch vụ và mức độ mà ông có thể tạo ra cuộc cách mạng mà các nhà đầu tư có thể nhận biết', ông Mickle nhấn mạnh.

Hai sản phẩm quan trọng của Apple ra mắt trong thời gian ông Cook điều hành đầu tiên - AirPods và Apple Watch - đã đạt được thành công lớn với thị phần lần lượt là 25% và 31% trên thị trường của mình.

Tuy nhiên, thành công thực sự phải nói đến mảng dịch vụ. Năm ngoái, mảng này mang về cho Apple doanh thu gần 70 tỷ USD – gần gấp đôi doanh thu của Mac, iPad và các thiết bị đeo – và có biên lợi nhuận tới 70%.

'Chúng ta không nên nhìn nhận Tim Cook qua việc ông đưa ra các ý tưởng sáng tạo tiếp theo, nhưng điều có thể nhận biết về ông là một nền tảng vững chắc với các dịch vụ đóng góp 25% doanh thu của công ty vào năm 2025', ông Wang của Constellation Research nhận định.

DẪN DẮT APPLE VƯỢT QUA NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA BIG TECH

Theo giáo sư kinh doanh Dan Wang tại Đại học Columbia, Apple hiện đang sở hữu một hệ sinh thái không ai sánh kịp. Với tất cả những rắc rối xảy ra với các 'đại gia' công nghệ tại Mỹ (Big Tech), Apple đã vượt qua mọi thử thách một cách xuất sắc.

'Một trong những thành tựu lớn nhất của Cook là đem lại sự nhất quán cho các hoạt động của Apple. Jobs đã có một bước khởi đầu ấn tượng, nhưng việc ông tập trung vào sản phẩm có thể dẫn đến doanh thu biến động mạnh, giống như một công ty thời trang,' giáo sư Wang phân tích.

Theo ông Wang, nếu một công ty có thể dự đoán được thị hiếu của khách hàng trong tương lai, thì họ sẽ giàu có. Tuy nhiên, nếu dự đoán sai, họ sẽ phải trả giá đắt.

'Cook đã làm rất tốt khi giúp Apple thoát khỏi chu kỳ buộc phải tìm kiếm một sản phẩm 'bom tấn' mới,' ông Wang nhấn mạnh.

Đồng thời, Apple vẫn duy trì một chu trình sản phẩm đều đặn, đủ hấp dẫn để người tiêu dùng sẵn lòng chi tiền. Theo Counterpoint Research, iPhone chỉ chiếm 17% thị phần smartphone vào năm 2021, nhưng lại chiếm đến 80% lợi nhuận của thị trường toàn cầu.

Cook cũng được đánh giá cao về kỹ năng ngoại giao. Việc ông tập trung vào quyền riêng tư của người dùng đã giúp Apple tránh được sự phản đối từ Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh các công ty công nghệ khác đang phải đối mặt với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt.

Tại Trung Quốc, Cook đã ký các hợp đồng mở rộng sản xuất và xây dựng đế chế kinh doanh, mang về doanh thu 68 tỷ USD ở quốc gia có dân số lớn nhất thế giới – lớn hơn bất kỳ đối thủ nào.

Ở Mỹ, CEO này cũng giúp Apple tránh thuế nhập khẩu cho sản phẩm từ nước ngoài dưới thời Tổng thống Donald Trump, bằng cách giữ quan hệ tốt với Nhà Trắng.

'Cook thường liên lạc và duy trì mối quan hệ tốt với Tổng thống Trump', Margaret O’Mara - nhà sử học công nghệ, tác giả cuốn sách 'The Code: Silicon Valley and the Remaking of America', nhấn mạnh. 'Ông rất tài trong việc quản lý thương mại toàn cầu, đặc biệt là với vấn đề thuế quan của ông Trump và đại dịch Covid-19 sau đó'.

Theo O’Mara, giá trị của Apple rõ ràng thể hiện tài năng của Cook. Bà cũng nghĩ rằng nếu Jobs còn sống và điều hành Apple, có lẽ mọi thứ sẽ không diễn ra như vậy.

Theo một số nhà quan sát, Apple gần như tránh được việc bị xếp vào nhóm Apple và Google trong việc kiếm tiền từ dữ liệu người dùng – điều mà Giáo sư Shoshana Zuboff của Đại học Harvard gọi là 'chủ nghĩa tư bản giám sát'.

Dưới thời Cook, Apple không quá mạnh tay trong những thương vụ thâu tóm 'không cần thiết'. Thương vụ lớn nhất trong thập kỷ qua là mua lại thương hiệu tai nghe Beats với giá 3 tỷ USD.

Dù có một số lỗi hay sản phẩm không thành công như HomePod hay Apple Maps, số lượng sai lầm dưới thời Cook được coi là ít ỏi và thành công.