Tìm Email Như Tìm Châu Chấu

Bạn không phải là người duy nhất đã từng gặp khó khăn khi không thể tìm thấy một email cũ, mặc dù bạn chắc chắn rằng nó vẫn nằm ở trong hộp thư đến của bạn.

Các dịch vụ email như Gmail hoặc các chương trình quản lý email phổ biến như Outlook đều gặp vấn đề khi cần phải tìm lại một email cụ thể dựa trên từ khóa tìm kiếm.

Vì sao lại như vậy, đặc biệt là trong thời đại mà các công cụ tìm kiếm trên Internet có thể trả về kết quả chính xác trong vài giây dựa trên hàng tỉ trang web? Tác giả Caroline Mimbs Nyce từ tạp chí The Atlantic đã đặt ra câu hỏi này và tìm ra câu trả lời từ góc độ công nghệ một cách hợp lý.

Khi hoạt động đúng chức năng, các công cụ tìm kiếm hoạt động như phép màu. Google Search có thể tìm kiếm thông tin từ không gian mạng rộng lớn và ngày càng mở rộng trong nháy mắt, thậm chí trước khi người dùng kịp nhập câu hỏi của mình.

So với không gian mạng, hòm thư điện tử của mỗi người chỉ là một hộp nhỏ bé, nhưng mỗi lần cần tìm email cũ cũng như tìm kim trong đống rơm. Điều này càng khó hiểu hơn khi cả Gmail và Outlook đều được phát triển bởi hai ông lớn trong lĩnh vực tìm kiếm Internet là Google và Microsoft (Bing).

Thực tế, việc tìm kiếm 'vé máy bay TP.HCM-Hà Nội' trên thanh tìm kiếm của Google và Gmail có vẻ giống nhau, nhưng thực sự khác biệt hoàn toàn về mặt kỹ thuật. Chức năng tìm kiếm trong hòm thư được gọi là 'tìm kiếm cá nhân' và nó sử dụng cách phân loại thông tin khác biệt so với công cụ tìm kiếm Internet công cộng. 'Việc sắp xếp và đánh giá 10 gigabyte email cá nhân của bạn thực sự khó khăn hơn việc làm điều đó với tất cả các trang web trên thế giới' - Nyce đã viết.

Chìa khóa nằm ở sức mạnh của đám đông. 'Một công cụ tìm kiếm có thể tận dụng công sức của những người dùng khác để làm cho trải nghiệm tìm kiếm của bạn trở nên tốt hơn' - Joachims nói. Ngay cả khi bạn viết sai chính tả một cách nghiêm trọng, nếu có đủ người dùng thì có khả năng rằng đã có người khác viết sai chính tả giống bạn trong quá khứ.

'Các thuật toán tìm kiếm đã trở nên vô cùng thông minh trong việc biết cách tìm chính xác những thông tin mà bạn cần' - Nyce giải thích.

Những điều này chỉ xảy ra trên toàn cõi mạng mênh mông, không thể xảy ra trong 'hộp thư đến' của chúng ta, vì các thuật toán chỉ hoạt động với ít dữ liệu hơn.

'Email của bạn là của riêng bạn và của riêng bạn. Email của tôi là của tôi và của riêng tôi. Và chúng độc lập với nhau' - Hamed Zamani, một chuyên gia tìm kiếm từ Đại học Massachusetts ở Amherst, nói với The Atlantic. Zamani đã có kinh nghiệm làm việc với kỹ thuật tìm kiếm tại Microsoft cũng như thực hiện nghiên cứu cho Google.

Nếu công cụ tìm kiếm web có hàng tỉ người dùng để học hỏi thì hộp thư cá nhân chỉ có duy nhất một người dùng là bạn. Chúng có thể biết cách bạn tương tác với email của mình - chẳng hạn bạn thường đọc email nào và bỏ qua email nào - nhưng chỉ là dữ liệu quá ít để cải thiện kết quả tìm kiếm một cách có ý nghĩa.

Tất nhiên, nếu bạn nhớ rõ tiêu đề email, địa chỉ email người gửi hoặc ngày nhận thì khả năng tìm kiếm đúng là cao, nhưng nếu bạn chỉ nhớ phần nội dung của email một cách đại khái thì... chúc bạn may mắn. 'Đó là nghịch lý của tìm kiếm: càng lớn quy mô thì lại càng dễ tìm' - Nyce viết.

Cô so sánh việc tìm một email cũ như việc tìm một chiếc kéo trong nhà của một người xa lạ, trong khi tìm cửa hàng trực tuyến của nữ ca sĩ Taylor Swift giống như đi theo biển báo trên xa lộ để đến công viên giải trí Disneyland: hàng triệu người đã làm điều này trước bạn và đường đi rất rõ ràng.

Một thách thức lớn khác đối với các công cụ tìm kiếm cá nhân là vấn đề bảo mật. Các công cụ tìm kiếm trên web hiện đại với tính năng tự động hoàn thành, sửa lỗi chính tả hoặc đưa ra câu hỏi tiếp theo chủ yếu dựa trên học máy.

Nếu áp dụng học máy vào dữ liệu riêng tư, có nhiều rủi ro tiềm ẩn. Email chứa nhiều thông tin riêng tư và cần được bảo mật - thông tin có thể bị rò rỉ nếu cho phép các thuật toán được đào tạo từ dữ liệu này.

Các công ty cần phải đặc biệt cẩn thận để tránh việc dữ liệu riêng tư từ email của một người bị rò rỉ sang email của người khác.

Mặc dù có nhiều thách thức, việc tìm kiếm email vẫn ngày càng được cải thiện, không bao giờ đứng im. Gmail, Microsoft và Yahoo đều áp dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra trải nghiệm tìm kiếm cá nhân hóa và chính xác hơn.

Yahoo gần đây đã giới thiệu tính năng 'mua sắm tiết kiệm' được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, giúp người dùng tìm kiếm mã giảm giá và thẻ quà tặng bị bỏ qua trong hộp thư đến. Người dùng Gmail hiện có thể sử dụng tiện ích mở rộng Bard để truy cập vào trợ lý ảo AI của Google để giúp tìm lại email bị mất. Outlook cũng cung cấp tính năng tương tự với tính năng Microsoft 365 Chat.

Hầu hết các tìm kiếm qua email đều thuộc loại 'truy xuất mục đã biết', tức là bạn đang tìm kiếm cái gì đó mà bạn biết chắc chắn nó tồn tại. Đôi khi, thứ bạn cần đã hiện hình trong đầu bạn, nhưng bạn không thể nhớ chính xác từ khóa sẽ giúp bạn tìm ra email đó. Các mô hình ngôn ngữ lớn có khả năng nhận dạng mẫu ngôn ngữ tự nhiên sẽ hiểu rõ hơn từ việc phân tích nội dung hộp thư đến và đưa ra gợi ý phù hợp.

Có thể người dùng yêu cầu quá nhiều, luôn mong muốn câu trả lời chính xác dù vấn đề có phức tạp ra sao. Điều này không phải là xấu, mà chính là động lực giúp chúng ta có được sản phẩm Google Search như hiện nay - bằng cách đòi hỏi nhiều hơn từ những công cụ tìm kiếm trước đây hoạt động không hiệu quả. 'Các kỳ vọng của chúng ta là hợp lý và chúng ta nên có những kỳ vọng đó để thúc đẩy khả năng của các công cụ tìm kiếm hơn nữa' - Zamani nói.

Đôi khi, con đường tiến bộ công nghệ phải được lát bằng những lời phàn nàn về việc khó khăn trong việc tìm lại email xác nhận vé máy bay.■