Buzz
Một trong những truyện mà ai cũng biết trong cuốn tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung là truyện “uống rượu tìm hiểu về anh hùng”. Tên này cũng là đề tài của nhiều cuốn sách được các tác giả Trung Quốc viết, đồng thời nó cũng tổng hợp quan điểm “anh hùng” của người Trung Quốc.
Anh hùng theo quan niệm này là những nhân vật chính tham gia vào “Trò chơi Quyền lực” khốc liệt trên đất Trung Quốc trong hàng ngàn năm qua, và “tìm hiểu về anh hùng” là việc nghiên cứu về ưu điểm, nhược điểm, đúng sai, thành bại của các nhân vật đó trong lịch sử. Điều này cho thấy nếu không có tài năng viết, kiến thức và sự chọn lọc nhân vật độc đáo và thuyết phục, một bản tìm hiểu về anh hùng có thể trở nên nhàm chán và thiếu sáng tạo. Một trong những sách về chủ đề này đã tránh được nguy cơ này là “Tìm hiểu về anh hùng” của Dịch Trung Thiên.
Từ tên sách, Dịch tiên sinh không tiết lộ chủ đích của mình, không tạo kịch tính bằng chơi chữ. Mặc dù không có rượu mơ, không có Tào Lưu trong vai xướng họa luận bình, “Luận anh hùng” vẫn là luận anh hùng thực tế, không sai lệch. Tài năng của Dịch Trung Thiên vẫn thu hút độc giả, không khiến họ cảm thấy mất hứng, cũ kỹ trong đề tài xưa cũ này. Làm thế nào mà được như vậy?
Những nhân vật mà Dịch tiên sinh chọn để luận bàn có phần độc đáo và không lặp lại nhau. Một kẻ tranh đoạt vương quyền mà thất bại. Một quyền thần bá chủ trong một đời. Một phụ nữ duy nhất từng quay đầu lại nhìn nam giới và xưng mình là “trẫm” trong lịch sử Trung Hoa. Một quan lại nổi tiếng với tính thanh liêm nhưng lại gặp đủ thất bại trong cuộc đời. Một hoàng đế mà việc đăng cơ và cái chết của họ vẫn khiến người ta tranh cãi. Nếu có điểm chung nào giữa những nhân vật này, có lẽ là sự thiếu vắng hai từ “trọn vẹn” trong sự nghiệp, kết quả cuối cùng của họ.
Hạng Vũ thất bại trong việc tranh giành ngôi vị quân chủ, Hải Thụy thất bại trong việc trở thành bề tôi. Ung Chính đã thành công trong việc giành lấy ngôi vị quân chủ nhưng tên tuổi của ông bị che mờ bởi Khang Hy, Càn Long và vấn đề đa tiếng. Tào Tháo trở thành bề tôi nhưng thực ra là hoàng đế không có quyền lực, người ta nghĩ rằng ông oai phong nhưng thực tế là đã bị lôi ra làm ví dụ cho kẻ gian hùng, xảo quyệt, và tên tuổi của ông bị mặt trắng môi thâm. Võ Tắc Thiên từ tay không vươn lên đỉnh cao quyền lực, rồi lại phải chấp nhận buông bỏ hết và trở về tay không, đồng thời phải chịu đủ những lời bình luận. Tất cả đều có người thất bại rõ ràng, có người thành công nhưng cũng không cách xa khỏi thất bại. Vì sao lại như vậy? Vì sao cả năm người phải chịu khổ cực cả một đời để nhận lại kết cục không hẹn mà không nhận được sự mãn nguyện?
Cách mà Dịch tiên sinh đáp ứng câu hỏi trên là điểm thú vị thứ hai, cũng là điểm thú vị nhất của “Luận anh hùng”. Tất cả nhân vật mà ông ta lựa chọn để bàn luận đều gặp nhau ở một điểm chung là “sống không phù hợp với thời đại”. Tất cả đều theo đuổi và nuôi dưỡng những lý tưởng không còn phù hợp với thời đại. Hạng Vũ thích làm vương triều triển thần uy trước đám quần hùng giữa thời đại ai cũng chỉ biết đến lợi ích. Tào Tháo muốn chỉnh đốn triều Hán giữa những chư hầu tứ phương, ai cũng mơ ước trở thành hoàng đế và chiếm đoạt giang sơn.
Võ Tắc Thiên, mặc cho việc là nữ giới, muốn thể hiện bản lĩnh của mình để đối đầu với các quan chức tham lam trong triều đình muốn chiếm quyền lực của vua. Hải Thụy, suốt đời quyết tâm làm thanh quan một mình, đấu tranh chống lại thế lực tham nhũng trong triều đại Minh suy tàn. Ung Chính, mặc dù là người có địa vị cao, nhưng vẫn đơn độc trước những mối quan hệ lợi ích khắc nghiệt trong triều Thanh, đến mức muốn hành động cũng khó khăn, khiến cho hoàng đế này phải tuyên chiến với các quan liêu ngoài triều nhìn từ bên ngoài có vẻ như là người phục tùng nhưng thực chất lại là đối thủ không đồng lòng của mình.
Hạng Vũ, Tào Tháo muốn dẹp yên cuộc nổi loạn, trong khi đó Võ Tắc Thiên, Hải Thụy, Ung Chính lại muốn thay đổi hoàn toàn cục diện đã được sắp xếp rất chặt chẽ. Sự không hài lòng trước tình hình hiện tại, mong muốn thay đổi thực tế, thể hiện bản thân, thậm chí áp đặt ý chí của mình đã khiến cho cả năm người trở thành những người Sisyphus luôn phải cố gắng vượt qua những thử thách khó khăn. Dưới bàn tay tài tình, lời văn linh hoạt của Dịch Trung Thiên, sự sáng tạo của cả năm nhân vật được phân tích, đánh giá tỉ mỉ, đa chiều.
Khi đọc về từng nhân vật, độc giả cũng có cơ hội tìm hiểu thêm về những nhân vật lịch sử đồng thời, cả đồng minh, đối tác cũng như kẻ địch của họ, thậm chí là người thù. Những mối quan hệ phức tạp giữa quân thần, đồng minh, kẻ thù, đặt trong bối cảnh lịch sử, chính trị và tư tưởng của từng thời đại, cũng như quan điểm, tư tưởng sâu sắc của văn hóa Trung Hoa giúp độc giả hiểu rõ hơn về những nguyên nhân ẩn sau hành động của từng nhân vật, lý giải nguồn gốc tạo ra những sự khác biệt so với những điều phổ biến trong thời đại của họ.
“Luận anh hùng” có thể được đọc từ nhiều góc độ khác nhau. Một cách nhẹ nhàng, câu chuyện về tranh đấu quyền lực, đấu tranh trong triều đình Trung Hoa luôn mang lại sự kịch tính, hấp dẫn cho độc giả. Sâu sắc hơn, mỗi người có thể tìm thấy trong sách những bài học từ thành bại của người xưa để áp dụng vào cuộc sống của mình.
Lê Đình Chi - Mytour
