Tìm hiểu về tác giả của ca khúc có 'tỷ view'

Khi nhắc đến bài hát này, nhiều người sẽ nghĩ đến Xuân Mai, vì cô bé đã biểu diễn

khi cô chỉ mới 3 tuổi vào năm 1998. Tuy nhiên, ca sĩ nhí chỉ đơn thuần làm lại bài hát, thực tế

đã có sự tồn tại lâu dài và sức sống bền bỉ. Thật đáng tiếc khi mọi người chỉ nhớ đến người hát ca khúc thành công mà quên đi người đã sáng tác nó.

Tác giả của 'Một con vịt' được giới thiệu qua một cách không rõ ràng: Nhạc sĩ Kim Duyên. Nhưng Kim Duyên là ai? Hiện tại ông ấy đang ở đâu và đang làm gì?...

Là một nhạc sĩ chưa chuyên nghiệp?

Phóng viên đến thăm nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha. Ông tiết lộ một vài điều: 'Kim Duyên là một cô giáo. Hiện không rõ liệu bà ấy còn sống hay đã ra đi. Bài hát 'Một con vịt' đã có từ lâu, có lẽ đã hơn 70 tuổi, nếu không thì ít nhất cũng 65, bởi lúc tôi còn nhỏ đã biết bài hát này'. Tại sao một cô giáo lại viết một bài hát nổi tiếng lâu dài? Nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha giải thích đơn giản: 'Ngày xưa người ta học rất cẩn thận. Cho nên nhiều cô giáo biết cách sáng tác nhạc'.

Một số nghệ sĩ nổi tiếng đã chỉ cho phóng viên tới gặp nhà thơ được mệnh danh là 'thần đồng' Trần Đăng Khoa. Tác giả 'Hạt gạo làng ta' tự tin giới thiệu: 'Về âm nhạc, hỏi bất kỳ bài hát nào trong suốt năm tháng, tôi cũng biết ngay bài đó sáng tác vào năm nào và ai là người hát đầu tiên'.

Khi phóng viên hỏi về bài hát thiếu nhi 'Một con vịt', Trần Đăng Khoa vui vẻ kể: 'Năm 1962, lúc đó tôi mới 4 tuổi, đã nghe chị tôi hát bài này rồi. Chị tôi lúc đó hay hát: 'Một con vịt xoè ra hai cái cánh...'. Bài thứ hai mà chị tôi hay hát là 'Đuổi chim': 'Vườn đỗ mẹ em trồng / Nảy mầm xinh xinh quá / Sáng ngày em ra trông / Thấy đàn chim đến phá...'

Tương tự như nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha, nhà thơ Trần Đăng Khoa cũng xác nhận rằng 'Một con vịt' đã có tuổi đời lâu, bởi 'khi còn nói lắp tôi đã biết rồi mà'. Nhà thơ này đoán rằng người viết 'Một con vịt' không phải là nhạc sĩ chuyên nghiệp: 'Tôi nghĩ là cô giáo mầm non, vì lời bài hát phù hợp với giọng cô giáo mầm non. Chỉ có cô giáo mầm non mới hiểu được tâm lý của trẻ con như thế. Chắc là cô ấy sáng tác bài hát này để dạy trẻ con'.

Nhà thơ đã có nhiều bài thơ thiếu nhi nổi tiếng cho biết: 'Ca khúc 'Một con vịt' không có gì cao siêu, âm nhạc không có gì đặc biệt, lời bài hát cũng... nhưng lại hiểu được tâm lý của trẻ con. Trẻ con hát 'Một con vịt' rồi lại bắt chước động tác của con vịt. Khi hát 'Một con vịt xoè ra hai cái cánh', chúng ta giang tay ra. Đến câu sau 'Nó kêu rằng các các các, cạc cạc cạc' thì vỗ vào mông. Đơn giản như vậy thôi, mọi đứa trẻ đều làm được'.

Trần Đăng Khoa xác nhận lại: 'Tác giả của 'Một con vịt' chỉ có thể là cô giáo mầm non. Nhạc sĩ chuyên nghiệp không viết được những điều như vậy. Tuy nhiên, ca khúc này lại tồn tại lâu nhờ vào sự thú vị của nó'.

Con gái của nhạc sĩ Phạm Tuyên, nhà báo Phạm Hồng Tuyến, từng tham gia chương trình 'Những bông hoa nhỏ' nổi tiếng trên truyền hình, cũng xác nhận rằng 'Một con vịt' đã có tuổi đời rất lâu: 'Khi tôi còn là học sinh mẫu giáo, ở độ tuổi 4-5, tôi đã hát bài đó. Từ đó đến nay cũng đã gần 50 năm rồi. Bài hát phải ra đời từ rất lâu trước đó'.

Bà cũng khẳng định rằng người sáng tác 'Một con vịt' là Kim Duyên: 'Khi làm chương trình 'Những bông hoa nhỏ', chúng tôi thường có phần đố bài hát. Câu trả lời cho câu hỏi 'tác giả của Một con vịt là ai' luôn là Kim Duyên. Kim Duyên là một cô giáo, không phải là người chuyên nghiệp. Bà ấy sống ở một tỉnh nào đó ở miền Bắc, không phải là Hà Nội. Có lẽ Kim Duyên đã sáng tác 'Một con vịt' cho các em học sinh, rồi nó được lan truyền. Tôi chỉ biết về tác giả của Một con vịt đến đây thôi'.

Một người yêu thích nhạc Việt đã lên tiếng: 'Có thể Kim Duyên không phải là thành viên của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Người ta có thể có một bài hát nổi tiếng mà không phải là hội viên của Hội. Trong nhạc thiếu nhi, nhiều bài hát nổi tiếng được sáng tác bởi các nhạc sĩ chuyên nghiệp như Tân Huyền với 'Chị ong nâu và em bé'; 'Chú ếch con' của Phan Nhân; 'Chú voi con ở Bản Đôn' của Phạm Tuyên... Nhưng cũng có những bài hát nổi tiếng được viết bởi những tác giả không chuyên như 'Một con vịt' của Kim Duyên hay 'Quả' của Xanh Xanh chẳng hạn: 'Quả gì mà chua chua thế? Xin thưa rằng quả khế...''.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, cũng không biết về tác giả Kim Duyên: 'Bài hát 'Một con vịt' thì tôi biết, nhưng tác giả là ai thì tôi không biết. Bài hát này phổ biến trong những năm 60-70 của thế kỷ trước. Nếu tác giả là một nhạc sĩ chuyên nghiệp, là thành viên của Hội Nhạc sĩ Việt Nam thì tôi đã biết ngay. Nhưng tên Kim Duyên là một điều lạ lùng. Có thể là một phụ nữ chăng? Nếu tên Duyên và sáng tác không chuyên nghiệp thì còn một người nữa. Người này là cán bộ Đoàn ở tỉnh Hải Dương. Hồi đó có viết 1-2 bài hát. Liệu cô Duyên ấy có phải là người đã sáng tác bài hát có hàng triệu lượt xem trên YouTube hay không?'.

Ai được hưởng lợi từ ca khúc tỷ lượt xem?

Xuân Mai đã đóng góp vào việc làm nổi lại ca khúc thiếu nhi Một con vịt vào năm 1998, nhưng cô không phải là người đạt được thành tích tỷ lượt xem trên YouTube. Kênh Heo Con TV đã đạt được thành tích này với MV Một con vịt được thực hiện bằng hình ảnh hoạt hình 3D sinh động. Phát hành vào ngày 31/8/2019, sau gần 5 năm, MV Một con vịt của Heo Con TV đã đạt mốc hơn 1 tỷ lượt xem.

Thành tích đạt 1 tỷ lượt xem trên YouTube của MV Một con vịt của Heo Con TV khiến nhiều người tò mò về doanh thu từ MV này. Tuy nhiên, thông tin về con số thực về doanh thu từ lượt xem này khá khó tìm ra, bởi doanh thu phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Một chuyên gia mạng xã hội cho rằng, chủ kênh YouTube có thể nhận được khoảng từ 2 đến 3 tỷ đồng từ thành tích này.

Phóng viên Phạm Hồng Tuyến, con gái của nhạc sĩ Phạm Tuyên, tường thuật rằng: “Gia đình tôi đã ủy thác cho một đơn vị để quản lý bản quyền các ca khúc của cha trên nền tảng số. Tuy nhiên, chỉ một đơn vị không đủ. Cha tôi đã ký với Trung tâm Bản quyền Việt Nam và sau đó gia đình lại phải ủy quyền thêm một đơn vị nữa để giám sát tất cả các bài hát thiếu nhi của cha trên môi trường internet.

Vấn đề bản quyền thật sự rắc rối, liên quan đến nhiều nền tảng và phạm vi khác nhau... Đầu năm nay, các đơn vị quản lý bản quyền trên mạng mà gia đình tôi đã ký hợp đồng đã hỏi tôi: 'Chị có quen biết tác giả Kim Duyên không, để chúng tôi liên hệ để xin phép sử dụng tác phẩm? Họ muốn sản xuất video Một con vịt nhưng muốn đảm bảo được quyền sở hữu tác phẩm.' Tôi cảm thấy vô lực vì thông tin của tôi về tác giả Kim Duyên quá ít, không biết bà còn sống hay không.”

Thậm chí nếu tác giả Kim Duyên vẫn còn sống, việc thu hồi lại 'đứa con tinh thần' nổi tiếng, mà tác phẩm này đang được 'ăn nên làm ra', cũng không phải chuyện đơn giản.

“Kim Duyên không phải là một nhà viết chuyên nghiệp, càng không phải là một cái tên lớn như nhạc sĩ Phạm Tuyên. Sau nhiều năm im lặng, bỗng nhiên một ngày bà xuất hiện và tuyên bố ca khúc 'Một con vịt' là của mình, ai tin được?”

Trong suốt nhiều năm qua, chúng ta đã chứng kiến không ít vụ tranh chấp bản quyền tại Việt Nam, ví dụ như tranh chấp về bản quyền phần lời ca khúc 'Gánh mẹ' giữa nhà thơ Trương Minh Nhật và ca sĩ Quách Beem. Khi tác giả Kim Duyên viết ca khúc Một con vịt, liệu có đăng ký bản quyền không? Vì vậy, việc yêu cầu lợi ích hợp pháp từ phía tác giả sẽ gặp không ít khó khăn”, một người yêu nhạc Việt bày tỏ ẩn danh.

Có những người viết ca khúc, viết thơ, viết truyện... chỉ muốn giữ bí mật về danh tính của họ. Với thơ ca, người đọc vẫn tò mò về tác giả của bài thơ tình Hai sắc hoa Tigôn. Điều này có thể làm cho Hai sắc hoa Tigôn trở nên thêm hấp dẫn. Tuy nhiên, nguồn thu từ ca khúc thì lại khác biệt hoàn toàn.

Ngày xưa, khi viết Thành phố buồn, nhạc sĩ Lam Phương đã có đủ khả năng để mua một biệt thự. Ngày nay, nhạc sĩ Đông Thiên Đức cũng nhờ vào Ai chung tình được mãi và những ca khúc 'hit' khác mà đã mua được nhà và xe hơi. Liệu tác giả Kim Duyên đang ở đâu?

Ca khúc dành cho thiếu nhi có dễ thu hút lượt xem?

MV Lạc trôi của Sơn Tùng M-TP không thể vượt qua thành công của Bống bống bang bang do bé Bào Ngư trình diễn, đã thu về hơn 609 triệu lượt xem trên YouTube trong suốt 8 năm qua. Thương lắm thầy cô ơi của bé Phan Hiếu Kiên, cách đây chục năm, cũng đã vượt qua con số 500 triệu lượt xem.

Có những ca khúc thiếu nhi quen thuộc bất ngờ trở nên nổi tiếng nhờ mạng xã hội. Ví dụ như Chị ong nâu và em bé của nhạc sĩ Tân Huyền, từng lan truyền với nhiều phiên bản khác nhau như phiên bản miền Tây, phiên bản thất tình… Tuy nhiên, trào lưu này nhanh chóng qua đi và Chị ong nâu lại quay trở lại với các em bé.