Buzz
Tài liệu Cảm nhận bài thơ Nói với con tốt nhất, súc tích bao gồm dàn ý chi tiết, biểu đồ tư duy và các bài văn mẫu được tuyển chọn từ những bài văn xuất sắc đạt điểm cao của học sinh lớp 9 sẽ giúp bạn hiểu và viết văn tốt hơn.
Tinh hoa của bài thơ Nói với con: Ngắn gọn và ấn tượng
Phân tích bài thơ Nói với con - mẫu 1
Câu ca dao nổi tiếng: “Cha như núi Thái Sơn”. Bài thơ Nói với con của Y Phương thể hiện tình yêu thương và hy vọng của một người cha cho con, một tình cảm chân thành và thiêng liêng, đơn giản. Bài thơ cũng đặt ra những câu hỏi sâu sắc về trách nhiệm của người làm cha mẹ.
Bằng cách sử dụng lời cha dạy con, bài thơ đề cập đến nguồn gốc của con người và niềm tự hào trong sức sống mạnh mẽ và bền bỉ của quê hương. Nhà thơ đã mở rộng từ tình cảm gia đình đến tình cảm quê hương, từ những kỷ niệm gần gũi và thiết tha lên mức độ trở thành những nguyên tắc sống. Bài thơ mở đầu bằng những hình ảnh rất cụ thể, tạo nên không khí ấm áp và quyến luyến của gia đình. Mỗi bước đi, mỗi tiếng nói và cười của con được cha mẹ chào đón:
“Bước chân phải đi đến cha
Bước trái đến bên mẹ
Một bước gần tiếng nói
Hai bước đến gần tiếng cười”
Những dòng thơ độc đáo đã thể hiện tình thương cha mẹ dành cho con. Con được nuôi dưỡng, mong chờ mỗi ngày trong tình yêu của cha mẹ. Bên cạnh tình yêu của cha mẹ, con cũng trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong vẻ đẹp của thiên nhiên và nghĩa tình của quê hương. Cuộc sống của những “người đồng điệu', vất vả nhưng đầy niềm vui:
'Người bạn thân yêu lắm con ơi
Đan lưới bắt hoa nan,
Vách nhà rợp bài hát
Rừng trao hoa,
Con đường dành cho những trái tim
Cha mẹ nhớ mãi về ngày thành hôn
Ngày đầu tiên tuyệt vời nhất trong cuộc đời”.
Những từ ngữ sắc sảo như: cài nan hoa, ken câu hát,... đã phản ánh rõ cuộc sống quê hương cũng như tình cảm thân thuộc, kết nối của con người với đất đai. Rừng núi quê hương thơ mộng và trìu mến cũng là nguồn gốc nuôi dưỡng tâm hồn con người. Thiên nhiên với sông, suối, đá, thác... đã phát triển con người cả về tâm hồn và lối sống: 'Rừng trao hoa,/ Con đường dành cho những trái tim'. Cách gọi “người đồng mình” gần gũi và ấm áp, như gợi lại tình cảm thân thiết của người quê. Không chỉ kể về nguồn cung cấp, cha còn truyền đạt về những phẩm chất cao quý của “người đồng mình”. Đó là tình yêu lao động, lòng nhiệt thành trong công việc. Đó là sức sống kiên cường, mạnh mẽ, vượt qua mọi gian khổ, khó khăn:
“Người bạn thân yêu lắm con ơi
Đo lường nỗi buồn
Đi xa nuôi lớn lòng dũng cảm”.
Sử dụng từ ngữ mạnh mẽ như 'cao', 'xa', 'lớn”, tác giả muốn nhấn mạnh cuộc sống mạnh mẽ, kiên cường của những “người đồng mình”. Dù gặp khó khăn, đói nghèo, họ vẫn không bao giờ từ bỏ, tinh thần của họ luôn kiên định, mạnh mẽ:
“Người bạn thân da thịt mộc mạc
Chẳng có ai là yếu đuối cả con ạ
Người bạn thân tự mình vượt qua khó khăn để gìn giữ quê hương
Và quê hương thì là tinh hoa của văn hóa”
Những “người đồng mình” vượt qua gian khổ để bảo vệ quê hương. Bằng công việc lao động không ngừng nghỉ, họ xây dựng quê hương với những giá trị văn hóa cao quý. Những “người đồng mình” chân thành, thẳng thắn nhưng đầy lòng tự hào và niềm tin... Cha đã kể cho con nghe về quê hương với niềm tự hào rất đặc biệt.
Tình cảm của cha dành cho con rất sâu sắc, quý trọng. Tình thương này tỏa ra một cách tự nhiên, chân thành qua những lời dạy của cha cho con. Cha mong con sống có ý chí, lòng trung thành với quê hương, biết chấp nhận khó khăn, gian khổ để có thể:
“Sống trong cảnh khó không chê cảnh khó khăn
Sống trong nghèo không chê cuộc sống khó khăn nghèo nàn
Sống như dòng sông, như suối
Leo lên thác, xuống ghềnh
Không lo lắng về sự khó khăn”
Cha mong con sống trung thực, trong sạch, sống với ý chí, niềm tin để vượt qua mọi thách thức. Cha mong con luôn tin vào khả năng của mình, tin tưởng vào bản thân. Chỉ khi đó, con mới có thể thành công, không thua kém ai cả. Cha đã truyền đạt cho con bằng tất cả tình yêu thương của mình, nói với con những điều chân thành từ trái tim mình. Điều quan trọng nhất cha truyền dạy cho con là tự tin vào bản thân và tự hào với sức mạnh, sự kiên trì, với truyền thống của quê hương.
Qua những lời cha dành cho con, ta thấy tình cảm cha gửi gắm đầy trìu mến, sâu sắc và tin tưởng. Điều quan trọng nhất cha muốn truyền đạt cho con là tự hào về sức sống mạnh mẽ và kiên cường của quê hương, cùng niềm tin khi bước vào cuộc sống. Bài thơ làm cho người đọc cảm thấy xúc động và suy tư sâu sắc. Bên dưới sự im lặng, sâu thẳm của cha là biết bao tình thương, hi vọng, và mong chờ... Sự trưởng thành của con ngày hôm nay không chỉ là nhờ vào bữa cơm và bộ quần áo, mà còn mang trong lòng nặng nề tình thương của những lời dạy dỗ sâu sắc. Thật là:
“Cha như núi Thái Sơn
Nguyện mẹ như dòng nước trong nguồn
Vậy, làm con, con xin hứa:
“Một lòng tôn mẹ và kính cha
Đạo con thực hiện hiếu mới tròn”
Không chỉ thế, con sẽ bước theo những dấu chân kiên định mà cha để lại trên con đường hướng đến đỉnh Thái Sơn - con nguyện “sống như dòng sông, như dòng suối”, con hứa nâng đầu cao “bước lên đường” mà không “thô sơ và ngu ngốc”. Trên con đường ấy, con sẽ mang theo hình ảnh của quê hương để tiếp tục thừa kế truyền thống “tự mình vượt qua gian khó để bảo vệ quê hương” của cha. Bài thơ đặc sắc với nhiều điểm nhấn về nghệ thuật, nhưng điều độc đáo và đáng chú ý nhất là cách thể hiện, diễn đạt tình cảm. Những từ ngữ, hình ảnh trong bài rất mộc mạc nhưng cũng rất giàu ý nghĩa và sức mạnh mô tả.
Bài thơ gợi nhắc về tình thân gia đình ấm áp, ca ngợi truyền thống lao động, sức mạnh bền bỉ của quê hương, của dân tộc. Qua lời dạy của cha, ta hiểu thêm, cảm nhận sâu sắc hơn về tình yêu thương của cha dành cho con. Những bài học mà cha truyền đạt trong bài thơ Nói với con có lẽ là những bài học mà mọi cha đều muốn truyền cho con của mình. Và những bài học giản dị, mộc mạc đó sẽ luôn đi cùng con trên con đường cuộc sống, bài học từ cha - những bài học đầy ý nghĩa.
Dàn ý Phân tích bài thơ Nói với con
1. Giới thiệu
- Giới thiệu tác giả Y Phương: là nhà thơ dân tộc Tày, thơ ông thể hiện lòng dân tộc mạnh mẽ, chân thực và trong trẻo, tư duy giàu hình ảnh về con người miền núi
- Bài thơ Nói với con được viết lúc ông trở thành cha lần đầu, được in trong tập Thơ Việt Nam (1945- 1985), thể hiện tình cảm gia đình ấm áp, ca ngợi truyền thống lao động, sức mạnh bền bỉ của quê hương và dân tộc
2. Nội dung
* Tình thương, sự chăm sóc quan tâm của gia đình và quê hương đối với con
- Cha nhắc nhở con về nguồn gốc, cha muốn con nhớ và tôn trọng tình thân gia đình, nơi đã nuôi dưỡng con lớn lên
“Bước tới cha
Bước tới mẹ
Bước tới lời nói
Chạm đến tiếng cười”
+ Con trưởng thành trong tình yêu thương, sự chăm sóc và hy vọng của cha mẹ
+ Sử dụng ngôn từ hình ảnh, kết hợp với nhịp điệu thơ 2/3 tạo ra âm nhạc vui vẻ, gần gũi với những hình ảnh cụ thể: bước tới cha - bước tới mẹ; lời nói - tiếng cười; một bước - hai bước...
→ Tác giả tạo nên không khí ấm áp, đầy tình thân và hạnh phúc. Mỗi bước đi, mỗi lời nói, mỗi tiếng cười đều được cha mẹ chăm sóc, đón nhận
- Cha dạy con biết niềm vui từ lao động và tình thương của quê hương
+ Con sẽ trưởng thành trong âm nhạc, nhịp sống và công việc của người đồng bào: cuộc sống rực rỡ: “Đan lờ cài nan hoa/ Vách nhà ken câu hát”
+ Tác giả mô tả những động tác cụ thể trong lao động, vừa nói lên cuộc sống lao động gắn kết, vừa kết hợp niềm vui
+ Hình ảnh thiên nhiên che chở, nuôi dưỡng tâm hồn và lối sống cho con
+ Cha nhắc nhở về ngày cưới - ngày đầu tiên đẹp nhất trong đời - đó là điểm tựa của hạnh phúc
→ Cha muốn chia sẻ với con vẻ đẹp của quê hương giàu truyền thống và tình thương
* Tính cách đáng quý, phẩm chất tốt lành và truyền thống văn hóa của người cùng dòng
- Khi nói về quê hương, cha tự hào kể về sức sống mạnh mẽ, kiên cường và cao đẹp của quê hương, mong con tiếp bước, phát triển
+ Từ ngữ “người đồng mình” được nhắc đi nhắc lại để khẳng định phẩm chất của họ, những người nói chuyện đơn giản, mộc mạc thể hiện tình yêu thương, gần gũi
- Cha tâm sự về phẩm chất của những người cùng dòng thông qua lời dạy dỗ:
+ Đó là lòng trung thành với đất đai, cuộc sống đầy niềm vui và hi vọng
“Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh”
+ Bằng cách dùng từ ngữ ẩn dụ và so sánh cụ thể, lời của cha khẳng định người dân miền núi mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng vẫn kiên cường, sống mãnh liệt và yêu thương quê hương
* Ước muốn của cha
- Mong con trung thành với quê hương
- Biết đối mặt với thách thức bằng ý chí và lòng kiên định
- Người đồng mình mộc mạc, đơn giản, đầy ý chí và lòng tin, họ có thể thô sơ nhưng không bao giờ yếu đuối
- Người đồng mình biết cách phát triển và bảo tồn văn hóa, truyền thống của mình
“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Quê hương là bản sắc văn hóa
- Cha mong muốn con tự hào về những truyền thống tốt đẹp và lối sống nghĩa tình của quê hương và người dân đồng mình
- Cha ước ao con sống cao thượng, tự trọng, và chân thật, dù mộc mạc, giản dị để xứng đáng với người dân đồng mình
- Con hãy tự tin bước đi, vì sau lưng con luôn có gia đình và quê hương, và trong lòng con đã hiện hữu những phẩm chất quý báu của 'người đồng mình'
3. Kết bài
- Bài thơ Nói với con phong phú về hình ảnh, mộc mạc nhưng vẫn mang đậm bản sắc, tinh thần của dân tộc
- Người cha nói với con là truyền lại cho thế hệ sau về truyền thống, niềm tự hào, và khả năng vững vàng của những con người giản dị nhưng tự trọng và kiên định
Sơ đồ Hiểu Bài thơ Nói với con
Cảm nhận về Bài thơ Nói với con - mẫu 2
Tình cha con, mặc dù phong phú trong thơ ca, thường ít được đề cập. Bài thơ 'Nói với con' của Y Phương là một trong số hiếm hoi đó. Tác phẩm thể hiện tình cảm gia đình ấm áp, yêu thương quê hương sâu sắc, và ca ngợi truyền thống nghĩa tình, sức sống mạnh mẽ của dân tộc miền núi.
Cảm nhận đầu tiên từ lời cha là hình ảnh con lớn lên trong tình thương yêu của cha mẹ, sự che chở của người đồng mình và của quê hương. Bài thơ mở ra với bức tranh gia đình ấm cúng, tràn đầy tiếng cười:
Chân phải...
...tiếng cười.
Bức tranh ấy rực rỡ nhưng ấm áp: hình ảnh đứa trẻ ngây thơ bước đi, học nói trong vòng tay che chở của cha mẹ; hình ảnh cha mẹ mở rộng vòng tay, chăm sóc từng bước đi, từng nụ cười, từng lời nói của con. Gia đình là nơi con được nuông chiều, trưởng thành trong tình thương. Điều này phản ánh không khí trong những gia đình hạnh phúc. Tuy nhiên, cách diễn đạt ở đây mang nét độc đáo của miền núi: diễn tả bằng hình ảnh cụ thể. Từ ngữ 'bước tới' trong tâm trạng của cha, không thể không khiến người ta cảm thấy sung sướng và tự hào.
Không chỉ trong gia đình, con cũng trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong lòng nồng nàn với quê hương:
Người đồng mình yêu thương con nhiều
………..tấm lòng
Một cách diễn đạt đặc biệt: 'người đồng mình', là bản địa, là người cùng quê, cùng vùng, cùng dân tộc. Đây là cách diễn đạt đơn giản, đậm chất vùng miền, nhưng tràn đầy biểu cảm. Tác giả sử dụng cách diễn đạt của dân tộc miền núi để tạo nên hình ảnh thơ mộng. Những suy tư, tình cảm, cảm xúc đều được thể hiện một cách trực tiếp qua hình ảnh. Việc dệt lưới, làm nan tre dưới bàn tay của người dân Tày đã biến chúng thành 'nan hoa'. Công trình xây nhà không chỉ bằng gỗ mà còn bằng 'câu hát'. Rừng không chỉ cho chúng ta gỗ quý mà còn cho hoa. Ba từ 'đan', 'cài', 'ken' cũng thể hiện sự đoàn kết, gắn bó của quê hương. Lao động đã đem lại cho con nhiều điều tốt lành, từ 'người đồng mình' và quê hương chăm sóc, nuôi dưỡng con trong tình yêu thương và tình đoàn kết. Con đường không chỉ là con đường đi mà còn là biểu tượng của tấm lòng nhân ái, khoan dung, và tình thương của quê hương, ghi dấu những bước chân của người làm ăn, sinh sống của làng xóm, vì thế nó mang ý nghĩa to lớn trong quá trình trưởng thành của con. Hạnh phúc thấy con trưởng thành, người thơ già suy tư về tình làng xóm, về gốc rễ hạnh phúc:
Cha mẹ …
….trên đời
Không chỉ nhắc nhở con về nguồn gốc, cha còn nói với con về phẩm chất cao đẹp của 'người đồng mình' và ước mơ của cha dành cho con. Đó là tình yêu với lao động, lòng nhiệt thành với công việc. Đó là sức mạnh bền bỉ vượt qua mọi thử thách, khó khăn.
Người đồng mình yêu thương con rất nhiều
………..Không sợ khó khăn
Trước hết, đó là tình thương, sự che chở lẫn nhau. Cách diễn đạt giản dị mà đong đầy tình cảm rất cảm động, được lặp lại như một điệp khúc trong bài hát. Tình thương đó là động lực để 'người đồng mình' vượt qua những khó khăn của cuộc sống. Những câu thơ ngắn, đối xứng nhau 'cao đo nỗi buồn xa nuôi chí lớn' thể hiện sự mạnh mẽ và kiên trì của 'người đồng mình': họ sống vất vả, nghèo khổ, khó khăn, nhưng vẫn có lòng kiên trì, tự hào, gắn bó với quê hương. Đó là phẩm chất thứ hai. Thứ ba, người cha mong muốn con sống có lòng trung hậu, đồng lòng với quê hương, biết vượt qua khó khăn, thử thách bằng ý chí và niềm tin của mình. Dù quê hương còn nghèo, còn vất vả, nhưng 'người đồng mình sống thảnh thơi, tự do, mạnh mẽ 'như sông như suối-lên thác xuống ghềnh-ko sợ khó khăn'. Lời cha dành cho con cũng là lời dạy bảo về đạo lý sống. Đoạn thơ rất giàu nhạc điệu, được tạo ra bởi từ ngữ, điệu nhịp và nhịp thơ linh hoạt , vừa dài vừa ngắn, lời thơ giản dị mà sâu sắc, lôi cuốn, thấm nhuần, mang lại cảm xúc mạnh mẽ.
Để dạy bảo con, người cha nhấn mạnh truyền thống của người đồng mình:
Người đồng mình sống mộc mạc, bình dị
…….Lắng nghe con
Truyền thống đó đáng tự hào, dù 'mộc mạc, bình dị', sống giản dị, ăn mặc giản dị, áo chàm, khăn piêu, cuộc sống giản dị thiếu thốn… nhưng không hề nhỏ bé về tinh thần, lòng kiên trì, và đặc biệt là khát vọng xây dựng quê hương. Họ xây dựng quê hương bằng chính sức lực và kiên nhẫn của mình: 'tự đục đá kê cao quê hương'. Họ sáng tạo, truyền bá và bảo vệ truyền thống tốt đẹp của mình, tự hào với truyền thống quê hương, dạy dỗ con phải tự tin, kiên định trên con đường cuộc sống, không bao giờ được phép sống tầm thường, nhỏ bé, ích kỷ. Hai tiếng 'lắng nghe con' kết thúc bài thơ với tình yêu, hy vọng, đồng thời là lời nhắc nhở, dạy dỗ tinh thần của người cha đối với đứa con thân yêu. Hai tiếng đó nghe thật đầy thân thiết và yêu thương.
Bài thơ có sự nhẹ nhàng, chân tình và sự mới lạ trong phong cách, một phong cách miền núi với ngôn ngữ dân dã rất độc đáo, với cảm xúc, tư duy đặc biệt. Qua đó, Y Phương đã thể hiện tình cảm gia đình ấm áp, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình. Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tinh thần của một dân tộc miền núi, gợi nhớ tình cảm gắn bó với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống.
Cảm nhận bài thơ Nói với con - mẫu 3
Tình cảm gia đình, tình yêu đối với quê hương xứ sở là những tình cảm nguyên sơ nhưng là những tình cảm thiêng liêng nhất đối với con người Việt Nam. Lòng yêu thương con cái, ước mong thế hệ sau tiếp nối xứng đáng truyền thống của tổ tiên, dân tộc, quê hương là sự thể hiện cụ thể của tình cảm cao đẹp đó. Nhiều nhà thơ đã thể hiện những sắc thái tình cảm ấy lên trang giấy. Chúng ta gặp trong bài thơ Nói với con của tác giả Y Phương những lời tâm tình thiết tha, những lời dạy dỗ ân cần của người cha đối với con được diễn đạt bằng cách nói dân dã, chân chất của người miền núi, bằng những hình ảnh đơn giản nhưng vẫn mang vẻ đẹp trong sáng của cảnh và tình trong rừng núi quê hương.
Mở đầu bài thơ, bằng những lời tâm tình với con, Y Phương đã gợi nhớ về cội nguồn sống mỗi con người. Gia đình và quê hương là nơi con lớn lên, trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm, tâm hồn.
“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Ấm áp những bước đi đầy nụ cười
Cảm xúc lần đầu tiên, tình yêu thương của cha mẹ hiện hữu mỗi bước chân con. Đằng sau sự hiện hữu cụ thể ấy, chúng muốn truyền đạt một ý nghĩa sâu xa hơn: con trưởng thành bằng tình yêu thương, trong sự chăm sóc, hy vọng từ cha mẹ. Hình ảnh ấm áp với cha mẹ, âm thanh hạnh phúc với tiếng nói, tiếng cười là biểu hiện của không khí gia đình hạnh phúc, yên bình. Không khí ấm áp ấy là một kho báu quý giá cho cuộc sống, tâm hồn con người.
Ngoài tình cảm gia đình, quê hương và cuộc sống lao động trên quê cũng là nguồn cảm hứng cho sự trưởng thành của con người. Tác giả sử dụng hình ảnh của người miền núi để diễn đạt về quê hương rừng núi:
“Người dân tộc ta yêu thương”
Công việc khó nhọc được hoàn thành đẹp đẽ
Âm thanh từ nhà treo đầy không gian
Khi thể hiện tâm trạng với cuộc sống lao động của 'người dân tộc ta', tác giả lựa chọn những hình ảnh như 'công việc khó nhọc được hoàn thành đẹp đẽ' và 'âm thanh từ nhà treo đầy không gian'. Những hình ảnh này không chỉ làm cho người đọc hình dung được công việc cụ thể của con người trên quê hương, mà còn gợi lên tinh thần gắn kết, đồng thuận của con người với quê hương. Có thể nói đó chính là nguồn cảm hứng cho tâm hồn con người. Mỗi vùng quê, mỗi miền đất nước đều chứa đựng những truyền thống quý báu. Đó có thể là những phẩm chất tâm hồn của cộng đồng và họ luôn tự hào về điều đó. Trong bài thơ, tác giả tiếp tục thể hiện gia đình và lao động trên quê hương là nguồn cảm hứng cho mỗi con người, và tìm kiếm nơi sinh ra những phẩm chất của 'người dân tộc ta' mà ông mô tả một cách cuồng nhiệt ở khổ thơ đầu tiên “Người dân tộc ta yêu thương”.
Quê hương vẫn hiện diện trong những gì thân thương, gần gũi với con. Đó cũng là nguồn mạch yêu thương không ngừng chảy trong lòng mỗi người, bởi “Con đường cho những tấm lòng”, hình ảnh ấy của thiên nhiên, tình cảm sâu đậm ấy của “những tấm lòng” đã che chở, nuôi dưỡng tâm hồn và lối sống của con. Đọc những dòng thơ này, nhiều người sẽ nhớ đến bài thơ Quê hương của Đỗ Trung Quân. Tác giả không lặp lại cách diễn đạt của Y Phương trong Nói với con nhưng ý nghĩa vẫn gần gũi. Trong cách định nghĩa quê hương, tác giả sử dụng hàng loạt những câu trúc khẳng định: Quê hương là chùm khế ngọt! Đường đi học! Cánh diều! Con đò nhỏ! Cầu tre nhỏ! Đêm trăng tỏ. Nếu như Y Phương nêu bật hình ảnh núi rừng trong Nói với con thì Quê hương là miền quê yên bình, nông thôn cũng được tác giả miêu tả. Cả hai tác giả có vẻ như đã đồng cảm với nhau: quê hương là nơi gần gũi nhất và cũng là nguồn cảm hứng sâu sắc nhất của con người. Và tình cảm sẽ sinh ra những tình yêu lớn lao, bền vững như tình yêu đất nước, như Xuân Diệu từng diễn tả: “Tình yêu tổ quốc là đỉnh núi bờ sông”. Trong Nói với con, dù chỉ là vài câu thơ ngắn, vài lời thơ giản dị nhưng đã mở ra những ý nghĩa sâu xa, thâm trầm gần như triết lý. Sức mạnh của thơ, sức hấp dẫn của thơ chính là ở đây chăng?
“Người đồng mình” không chỉ “yêu lắm” với những hình ảnh đẹp đẽ, giản dị gợi lên nguồn cội tâm hồn, tình cảm, lối sống cho con người mà còn với những phẩm chất cao quý, đáng tự hào. Trong lời của cha, mong ước con sẽ tiếp tục, phát huy truyền thống của tổ tiên, của quê hương. Tự hào về người dân quê hương với những phẩm chất, đức tính quý báu mà cha muốn truyền đạt cho con:
“Cao lớn giữa những gian nan Nuôi nổi ý chí kiên trì
Trên đá không kén đá gập ghềnh
Trong thung không tránh thung nghèo đói
Đi qua thác vượt ghềnh Không sợ vất vả.”
Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh cụ thể để miêu tả cuộc sống ở quê hương, nơi vẫn còn đầy gian nan, đói khổ. Nhưng không chỉ thế, tác giả còn tự hào về “người đồng mình” với những phẩm chất cao quý: mạnh mẽ, kiên trì, tình cảm chân thành và niềm tin vững vàng, không hề nhỏ bé về tinh thần, về ý chí và mong muốn xây dựng quê hương. Chính những phẩm chất tốt đẹp đó, kết hợp với lao động chăm chỉ, kiên nhẫn hàng ngày tạo nên sức mạnh để làm nên quê hương với truyền thống, với phong tục tập quán tốt đẹp: “Người đồng mình tự mình làm lên quê hương, và quê hương thì làm phong tục”.
Gửi trong những lời tự hào không giấu giếm ấy, người cha mong ước, hy vọng con phải tiếp tục, phát huy truyền thống để tiếp tục sống có tình có nghĩa, chung thủy với quê hương và muốn con biết yêu quý, tự hào với truyền thống của quê hương. Không chỉ gửi ước mong của mình đầy tự hào, người cha còn bộc lộ trực tiếp niềm mong ước này trong lời thủ thỉ dặn dò con thiết tha, trìu mến: “Dù thế nào đi nữa, cha vẫn muốn”. Trong những bài thơ cuối cùng: “Con ơi tuy thô sơ da thịt! Lên đường! Không bao giờ nhỏ bé được! Nghe con” người cha dặn dò con cần tự tin bước đi trên đời, tiếp nối những truyền thống tốt đẹp của “người đồng mình”.
Bài thơ Nói với con của Y Phương thêm một tiếng nói yêu thương từ cha mẹ tới con cái cũng như những kỳ vọng lớn lao, mong muốn thế hệ sau sẽ kế tục, phát triển những truyền thống quý báu của quê hương. Bằng cách diễn đạt đơn giản “thô sơ”, qua những hình ảnh cụ thể nhưng giàu ý nghĩa, bài thơ đã thể hiện một cách độc đáo và sâu sắc về tình cảm thiết tha nhất của con người: tình cảm gia đình và tình yêu quê hương xứ sở.
Phản ánh về bài thơ Nói với con - mẫu 4
'Quê hương là gì hở mẹ
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ
Ai đi xa cũng nhớ nhiều'.
Mỗi người đều có một quê hương, nơi đầu tiên đón nhận tiếng khóc của họ và chào đón họ khi mới chào đời. Nghĩ về quê hương, trong mỗi người lại hiện lên một hình ảnh riêng, đẹp nhất xen lẫn niềm tự hào và tình cảm chân thành. Vì vậy, dù đã có rất nhiều người nói về quê hương của mình, viết về quê hương nhưng quê hương trong Nói với con của Y Phương vẫn khiến chúng ta cảm động đến tận lòng.
Có lẽ, ai cũng thế, những gì người ta thường nhớ về quê hương là những điều chân chất, mộc mạc, giản dị nhất. Nếu Đỗ Trung Quân liên kết quê hương với hình ảnh 'chùm khế ngọt', 'đường đi học', 'con diều biếc'... thì Y Phương đã dạy con của mình:
'Người đồng mình yêu thương con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng'.
Là một vùng quê núi rừng chưa phát triển, nhưng con người vô cùng đáng quý, miền đất giàu truyền thống văn hoá và đặc biệt là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, tấm lòng thiện lương. Những người dân đồng mình được yêu thương và trưởng thành trong nỗi buồn và chí hướng (Chịu đựng nỗi buồn; Xa lớn lòng kiêng nể). Quê hương trong Nói với con có điều riêng nhưng cũng có điều chung.
Nhưng điều quan trọng nhất trong lòng mỗi đứa con (và người đọc) là những lời dặn dò, khuyên bảo từ người cha. Đứa con trước cha, trước quê hương luôn là một hình ảnh yêu thương, bé bỏng và luôn cần được chăm sóc, dạy dỗ. Bài học của cha luôn là động lực giúp con trưởng thành, mạnh mẽ trước cuộc sống.
Dù như thế nào, cha vẫn mong
Sống trên đá không e ngại
Sống trong thung không e nghèo đói
Sống như dòng sông, dòng suối
Lên thác xuống ghềnh
Không sợ vất vả
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con.
Giọng điệu của đoạn thơ đã gợi lên trong lòng người cảm xúc về những lời dạy dỗ đầy thân thương, chân thành, quyết tâm. Dù cuộc sống có khó khăn nhưng con người luôn phải vượt qua để sống. 'Nỗi buồn' sẽ làm con người biết sống kiên nhẫn, ý chí sẽ rèn luyện con người luôn nỗ lực tiến lên, vươn tới. 'Chịu đựng nỗi buồn/Xa lớn lòng kiêng nể' là những dòng thơ ý nghĩa như lời động viên, là động lực mà cha muốn truyền cho con, giúp con vững bước, tiến xa hơn trong cuộc sống và luôn giữ niềm tin vào cuộc sống, sống để làm cho cuộc sống có ý nghĩa. Đó cũng là kì vọng về sức mạnh của con trên con đường đời gian khó.
'Cha' không biết nói gì hơn, cha không thể thay thế cuộc đời, bước đi của con, cha chỉ biết khuyên con: 'Dù ra sao đi nữa?', dù trên con đường đời thắng lợi hay thất bại, khó khăn, vất vả thì quan trọng là con phải biết chấp nhận và không bao giờ gục ngã. Khó khăn, thử thách là nơi để rèn luyện tâm hồn. Phải 'sống như dòng sông, dòng suối' dù gặp 'thác, ghềnh' cũng vẫn trôi chảy vượt qua. Nhưng điều quan trọng nhất mà cha dạy con là không lạc quan, không quay mặt lại với mảnh đất đã nuôi dưỡng con lớn. Đoạn thơ cho ta cảm giác về ánh mắt trìu mến của cha nhìn con, khuyên bảo con bằng tất cả sự ân cần, là vòng tay sẵn sàng cho con khi con cần sự động viên, an ủi.
Quê hương dù là vùng rừng núi hoang sơ còn nhiều gian khổ, khó khăn, đói nghèo nhưng con người - 'người đồng mình' đã tự khẳng định bằng sức sống, nghị lực, ý chí và niềm tin, là chân dung của những người hùng:
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
...
Con ơi dù thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ bé nhỏ được
Nghe con.
Đi xa, ở bất cứ đâu, hãy luôn là người con gương mẫu, xứng đáng là người không bao giờ nhỏ bé.
Với lời thơ đơn giản, gần gũi, hình ảnh thơ quen thuộc và đặc biệt là giọng thơ chắc nịch nhưng sâu sắc, Nói với con giúp chúng ta nhớ mãi bài học làm người, không quên xứ sở, nguồn gốc. Bởi đó là nguồn năng lượng của chúng ta.
Cảm nhận bài thơ Nói với con - mẫu 5
Trong thành tựu văn học hiện đại của Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám, thơ ca của các dân tộc anh em đã có những đóng góp đáng kể. Nông Quốc Chấn, Bàn Tài Đoàn,… là những nhà thơ tiên phong. Y Phương là một trong số những nhà thơ tiêu biểu sau này. Thơ của Y Phương và thơ của các dân tộc thiểu số có những đặc điểm riêng rất dễ nhận biết. Đó là cách diễn đạt, cách nghĩ thông qua hình ảnh, giản dị, cụ thể, giàu ý nghĩa và đầy chất thơ về gia đình, về quê hương, đất nước. Tuy vậy, mỗi nhà thơ lại có phong cách riêng, chẳng hạn như ở Y Phương là sự suy tư sâu sắc về lẽ sống, về đạo lý, về sự gắn bó với quê hương, đất nước. Đó là giọng thơ chân thành và giàu nội lực.
Sự thuyết phục, sự truyền bá tự nhiên mà không phô trương hay lời nhiều. Cấu trúc bài thơ vừa dọc: đứa trẻ ra đời, lớn lên dần đến khi trưởng thành đã có thể đi xa 'nuôi dưỡng tinh thần lớn', vừa ngang: đứa trẻ gắn bó với tình thương của gia đình, của quê hương, đến khi có thể ra đi, hình ảnh quê hương vẫn như bóng mờ trở thành một nguồn cảm hứng tinh thần không thể đánh giá được. Để phân tích dễ dàng hơn, chúng ta tạm chia bài thơ thành hai phần.
Đứa con ra đời và trải qua thời thơ ấu của mình. Bước chân đầu tiên của một con người thật trọng đại và xúc động. Trọng đại vì lần đầu tiên, đứa trẻ bước đi bằng chân của mình, xúc động vì nó có thể tin tưởng, yên bình trong vòng tay của mẹ, của cha. Đứa trẻ đó ra đời trong hạnh phúc ('Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới – Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời') và lớn lên với sự dìu dắt, chăm sóc:
Bước chân phải về phía cha
Bước chân trái về phía mẹ
Câu thơ dường như chỉ là việc kể, mô tả với biết bao ân cần, thân thiết. Tấm lòng của mẹ, của cha là mục tiêu mà đứa con hướng tới. Sự trưởng thành của đứa trẻ rất trong trẻo như mặt trời không bao giờ mọc từ phía tây. Tiếng nói, tiếng cười là điều hướng về phía đông rạng rỡ. Hình ảnh cụ thể và giàu chất thơ là ở cách đếm chiều dài:
Một bước đều đặn tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Hai hành động tư duy không cùng nhau trong một hệ thống, vừa ngộ nghĩnh vừa sáng tạo đến bao nhiêu ! Không biết đó có phải là sáng tạo của nhà thơ, hay là người Tày ở Cao Bằng ngày xưa đã nói như vậy, và nếu đó là một khẩu ngữ, một cách nói quen thuộc của dân gian mộc mạc thì dân tộc Tày của tác giả chắc chắn đã có một trái tim thơ mộng. Câu thơ mang lại sự ấm áp, dễ thương, ngọt ngào, một âm điệu mà những người làm cha mẹ ai cũng cảm thấy xao xuyến. Tuy vậy, dù tình yêu thương của cha mẹ có rộng lớn đến đâu, đứa con vẫn cần nhưng vẫn chưa đủ. Ở đây còn có một nguồn sức mạnh tinh thần thứ hai, đó là quê hương. Quê hương hiện lên qua ba yếu tố: rừng, con đường và 'người đồng mình'. Rừng, con đường dù chỉ là những hiện tượng gỗ, đá vô tri nhưng cũng mang lại những điều mà đứa trẻ cần để trưởng thành:
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Vẻ đẹp của thiên nhiên, không chỉ là màu sắc, cái nhìn mà còn là 'tấm lòng', một dạng vô hình, chỉ con người mới cảm nhận được, câu thơ đi sâu vào chiều sâu và sự tổng quát. Rừng che chở, con đường mở lối, nhưng có vẻ đáng yêu hơn là con người của xứ sở:
Người đồng mình yêu lắm con ơi.
Vậy cái đáng yêu ấy là gì nếu không phải là phẩm chất tài năng và tinh thần vui sống:
Làm việc cần cù như việc dệt lưới
Tường nhà vang vọng tiếng hát.
Thì ra dưới vẻ bề ngoài 'thô sơ da thịt', ẩn chứa một tâm hồn lãng mạn không gì sánh kịp! Mạch thơ kết hợp giữa quê hương và gia đình, cùng nuôi dưỡng đứa trẻ trưởng thành ở giai đoạn đầu của cuộc sống. Ý thức về nguồn gốc sau này từ cả hai làn sóng cộng hưởng, giúp đứa trẻ bước vào con đường dài hơn, rộng lớn hơn.
Phần thứ hai của bài thơ là những lời truyền đạt, dặn dò khi đứa trẻ đã 'cao' hơn, bước đi cũng 'xa' hơn, xa khỏi mái nhà yêu thương và quê hương rừng núi. Ta gặp lại một lần nữa cách diễn đạt rất độc đáo nhưng cũng rất đầy ý nghĩa:
Bao dung khi gặp khó khăn
Nuôi dưỡng lòng kiên trì.
Dùng những trải nghiệm (khó khăn) để đo đạc chiều cao, dùng lòng kiên trì để đánh giá sự xa xôi. So với phần trước, câu thơ có vẻ cứng nhắc hơn một chút và vì thế cũng mạnh mẽ hơn. Đoạn thơ đặt ra những vấn đề nghiêm túc hơn, vấn đề về ý nghĩa của cuộc sống:
Sống trên đá không ngại gập ghềnh
Sống trong thung không ngại nghèo đói
Sống như sông như suối
Leo trên thác hay chịu khó ghềnh
Không lo lắng gian khó
Ở đây, con người trưởng thành phải nhận biết hoàn cảnh. Những đá, những thung, những thác, những ghềnh là biểu tượng cho nghèo khó, gian nan. Đó là những thử thách khó khăn để vượt qua nhưng cũng cần sự kiên trì để vượt qua. Biểu hiện đầu tiên của sự kiên trì là không được đắn đo, không được than vãn, sau đó, như câu nói dân gian 'đầu cứng đất mềm'. Cách suy nghĩ ấy, cách sống ấy là bản sắc Việt Nam được thể hiện qua một giọng điệu riêng biệt nhưng không hề yếu đuối. Ba từ 'sống' đặt ở đầu mỗi câu liên tiếp không chỉ là một lời khuyên thông thường. Nó mang ý nghĩa trang nghiêm như việc giữ lửa và truyền lửa cho nhau, là vấn đề của cuộc sống. Nói về sự kiên trì cũng là nói về phẩm chất con người. Đó là cái kiêng nhẫn không chịu 'nhỏ nên', phải đứng vững như 'Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương'… Một lần nữa, quê hương hiện lên như một nguồn lực, nhưng không phải như thời thơ ấu chỉ mang lại sự an ủi, ôm ấp, mà là tư thế thẳng thắn mà tiến bước, nhằm đạt được mục tiêu của cuộc sống.
Về mặt nghệ thuật của bài thơ, bên cạnh cách diễn đạt, cách sáng tạo hình ảnh (như đã phân tích ở trên), cần bổ sung về nhịp điệu, giọng điệu, thể loại thơ và các biện pháp tu từ. Về nhịp điệu thơ thường thay đổi, từ chậm đến nhanh, chậm trong việc mô tả, nhanh trong khát vọng trở thành con người, khi mạch thơ chỉ còn là một mũi tên chỉ hướng. Đặc biệt, sự không đều trong tốc độ của câu nói về 'người đồng mình' như một điểm nhấn, tạo ra một tiết tấu tự nhiên phụ thuộc vào cảm xúc và ý niệm của người cha trong cuộc trò chuyện một chiều (với hình tượng đứa con không hiện hữu). Nếu ở phần đầu, sự dịu dàng, ôn hòa là âm điệu chủ thì ở phần sau, phần lí trí được đẩy lên. Dù là ngọt ngào hay nghiêm túc, nhưng vẫn ẩn chứa một tiếng nói thiết tha vừa yêu thương vừa hi vọng. Riêng về thể loại thơ, Nói với con được viết với một thể loại thơ không ràng buộc, độ dài của từng câu thơ không đều. Thể loại thơ tự do này phản ánh phong cách trò chuyện hàng ngày, phù hợp với một cách tư duy đơn giản, hồn nhiên không cần sự phức tạp, rườm rà. Ngoài ra, cũng cần lưu ý các biện pháp tu từ, chẳng hạn như sử dụng ẩn dụ (trong nhiều trường hợp), các biện pháp tương phản để làm nổi bật ý thơ như 'Người đồng mình thô sơ da thịt – Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con', trong đó có sự tương phản giữa thể xác và tinh thần. Hoặc hình thức nối tiếp theo kiểu bắc cầu: 'Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương – Còn quê hương thì làm phong tục'. Những yếu tố nghệ thuật đó tự nó bổ sung cho nhau như một tấm vải nhiều màu sắc, những chiếc túi thổ cẩm xinh xắn, tạo thành một loại 'túi thơ' của người miền núi.
Cảm nhận về bài thơ Nói với con - mẫu 6
Y Phương là một nhà thơ thuộc dân tộc Tày với một phong cách sáng tạo thơ rõ ràng, chân thực, mạnh mẽ, trong sáng và đậm đà bản sắc tư duy của dân tộc núi. 'Nói với con'. Sáng tác năm 1980, xuất hiện trong tập 'Thơ Việt Nam năm 1945-1985'. Bài thơ gợi nhớ về tình cảm gia đình ấm áp, về cái đẹp tâm hồn của một người dân tộc miền núi với sức sống kiên cường, mạnh mẽ và ý chí quyết tâm vươn lên trong cuộc sống mặc dù đầy thách thức khó khăn.
Đầu tiên là lời tâm sự của người cha dành cho con về nguồn gốc của sự sinh tồn.
“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười”
Bốn câu thơ mở ra không khí của một gia đình gắn bó, ấm áp, tràn ngập tình thương có hình ảnh của đứa con nhỏ đang bước vào giai đoạn tập đi và tập nói với hình ảnh của người cha và người mẹ. Mỗi bước đi, mỗi lời nói, tiếng cười của chơi chơi xổ sốu được cha mẹ chăm sóc, bảo bọc. Cha mẹ mừng vui khi con từng ngày khôn lớn hơn. Với những hình ảnh thơ mộc mạc, cụ thể, chân thực và lời tâm sự của người cha dành cho con về nguồn gốc sinh tồn. Con từng ngày lớn lên trong gia đình là nơi ấm áp để trưởng thành.
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát”
Ba câu thơ diễn đạt cuộc sống lao động cần cù của người đồng mình, gắn bó với tình cảm yêu thương và sự cần cù của họ trong công việc hàng ngày. Hình ảnh 'cài nan hoa, ken câu vách' ẩn chứa ý nghĩa sâu sắc về sự sáng tạo và cống hiến của người lao động, biến những vật liệu thô thành những tác phẩm tinh tế.
“Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”
Lời tâm tình của người cha về vẻ đẹp của tự nhiên và giá trị của lòng nhân ái và khát vọng lớn lao của con người. Đó là con đường của cuộc sống và tấm lòng của mỗi người, cùng nhau tạo nên một quê hương giàu đẹp.
Lời dặn dò của cha cho con về những phẩm chất cao quý của người đồng mình.
“Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn”
Tình thương của người đồng mình dành cho con, cùng với lời khuyên khích vượt qua khó khăn, sống mạnh mẽ và kiên cường trước thử thách của cuộc sống.
“Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh”
Đặt từ “sống” ở đầu ba câu liên tiếp để nhấn mạnh thái độ sống của người đồng mình. Hình ảnh “đá gập ghềnh - thung nghèo” gợi ra cuộc sống khó khăn, nhưng cha dặn con không được chê mà phải kiên cường vượt qua. Phép so sánh “sống như sông như suối” chỉ sự hồn nhiên, mạnh mẽ của người đồng mình. Lời cha dặn con là phải kiên cường vượt qua mọi khó khăn vì người đồng mình rất giàu ý chí và nghị lực.
“Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục”
Người đồng mình mang cốt cách giản dị mộc mạc, không chịu nhỏ bé trước thách thức. Họ sáng tạo và bảo tồn phong tục của quê hương, làm chỗ dựa tinh thần cho mọi người.
Những câu thơ cuối cùng là lời tâm tình của cha dành cho con.
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.”
Lời cha dặn con không bao giờ được nhỏ bé, phải luôn kiên cường và tự tin trước mọi khó khăn. Lời “nghe con” thể hiện tình thương và sự quan tâm của cha.
Bằng cách kể của riêng mình, bài thơ chạm đến trái tim của người đọc một cách sâu sắc.
Cảm nhận về bài thơ Nói với con - mẫu 7
Bình an, hạnh phúc có nào xa
Cũng bởi tình thương tỏa khắp nhà
(Gia Đình –Nguyễn Xuân Viện)
Hai từ “gia đình” sâu sắc trong tiềm thức mỗi người, nơi chứa đựng tình yêu thương của mẹ cha và là nơi bình an nhất. Trong văn học Việt Nam, hình ảnh gia đình luôn đặc biệt quan trọng, đặc biệt trong bài thơ “Nói với con” của Y Phương, thể hiện tình yêu thương cha mẹ và ý chí vươn lên của dân tộc.
Bài học đầu tiên mà Y Phương muốn truyền đạt cho con là giá trị của gia đình, nơi ấm áp và đong đầy tiếng cười.
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười.
Với hình ảnh sống động và nghệ thuật điệp cấu, bài thơ tạo ra khung cảnh gia đình hạnh phúc, với tiếng cười và tiếng nói của em bé. Cha muốn con nhớ về gia đình, nơi bình an và ấm áp, luôn chào đón con về khi thành công hay thất bại.
Ngoài tình yêu của gia đình, con còn được nuôi dưỡng trong tình thương của bản làng và quê hương, trưởng thành dưới bóng dáng của người đồng mình, trong vẻ đẹp tự nhiên tinh khôi.
Người đồng mình thương lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Nếu ở câu thơ đầu tiên tác giả đã diễn đạt về gia đình, ở đây, ông miêu tả cuộc sống lao động của quê hương, của người đồng mình qua những hình ảnh sống động và phong phú.
Trong ký ức về quê hương và cuộc sống lao động, người cha đã chia sẻ với con về những phẩm chất cao quý của người đồng mình và hy vọng con sẽ tiếp tục truyền thống ấy.
“Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn”
Ở đây, tác giả sử dụng từ “thương” để diễn đạt lòng yêu thương sâu sắc của người đồng mình, đồng thời nhấn mạnh vào sức mạnh và ý chí của họ trong cuộc sống.
Trong câu thơ tiếp theo, tác giả sử dụng phép so sánh để miêu tả đức tính cao đẹp của người đồng mình, kêu gọi con phải học hỏi và tự hào về quê hương, niềm tự hào của mỗi con người.
Bên cạnh ý chí vươn lên, 'người đồng mình' còn mang trong mình phẩm chất cao quý khác, đó là lòng thủy chung với quê hương dù khó khăn, đói nghèo chỉ cần bên nhau, chia sẻ lửa, thì mọi khó khăn cũng có thể vượt qua.
Dẫu ra sao thì cha vẫn mong
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo gian khó
Với hình ảnh tường minh và phép liệt kê như 'đá gập ghềnh', 'thung nghèo đói', tác giả muốn nhấn mạnh rằng dù có khó khăn, cuộc sống vẫn tiếp tục, sống tự do, mạnh mẽ như sông suối, vượt qua mọi chướng ngại.
Ngoài những phẩm chất về ý chí, lòng thủy chung với quê hương, 'người đồng mình' còn có tình yêu sâu đậm với bản làng, tôn vinh vẻ đẹp truyền thống của quê hương, của người dân.
Người đồng mình thô sơ da thịt,
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con,
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương.
Còn quê hương thì làm phong tục.
Hình ảnh 'thô sơ da thịt' thể hiện sự giản dị của những người dân miền núi, nhưng họ không hề nhỏ bé, mà luôn mạnh mẽ, vươn lên trong cuộc sống, xây dựng quê hương, biến những phẩm chất tuyệt vời đó thành phong tục của dân tộc.
Với những bài học sâu sắc về nguồn gốc, về lòng chung thủy của 'người đồng mình', những câu thơ cuối cùng là lời tâm sự, dặn dò của cha, trang bị cho con những điều cần thiết trước cuộc sống đầy gian khổ.
“Con ơi dù thô sơ mình vẫn cứ lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.”
Hình ảnh “thô sơ mình vẫn cứ lên đường” khẳng định sự kiên cường, bản lĩnh của người đồng mình, cũng là tự tin của con, thành viên trong gia đình dân tộc Tày: “thô sơ” nhưng không hề “nhỏ bé”, mạnh mẽ trên đường đời, không bao giờ từ bỏ. Hai từ “nghe con” như tiếng chuông reo vang mãi trong trái tim, dịu dàng, tha thiết và sâu lắng.
Với thể thơ tự do, hình ảnh thơ dẫn chúng ta đến với vẻ đẹp thiên nhiên của núi rừng, sông suối. Y Phương đã khắc sâu bài học quý giá, gửi gắm tình yêu quê hương, Tổ quốc và phẩm chất dân tộc.
Khi đóng lại cuốn sách, những vần thơ dịu dàng của Y Phương vẫn còn đọng mãi trong lòng bạn đọc, là lời tâm sự của người cha miền núi, là lời động viên, nhắc nhở về quê hương, Tổ Quốc và trách nhiệm của mỗi người với đất nước.
Cảm nhận bài thơ Nói với con - mẫu 8
Nhiều tác phẩm đã viết về tình cảm gia đình, quê hương và ước nguyện của cha mẹ cho thế hệ sau. Y Phương cũng góp phần vào đề tài này với bài thơ 'Nói Với Con', thể hiện tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước.
11 câu thơ đầu của Y Phương thể hiện tình cảm gia đình, tình yêu quê hương sâu sắc, mở ra khung cảnh hạnh phúc, đầm ấm của gia đình, rộn rã tiếng nói, tiếng cười.
'Bước chân tới cha bên phải
Bước chân tới mẹ bên trái
Một bước chạm nghe tiếng nói
Hai bước đến nghe tiếng cười'
Tuổi thơ mang đầy những kỷ niệm đẹp. Bài thơ 'Con Cò' của Chế Lan Viên kể lại khoảnh khắc ngọt ngào của tuổi thơ khi con trẻ còn nằm trong nôi:
'Con còn nằm trên tay cha mẹ
Con chưa biết chính mình là con cò
Nhưng trong lời hát của mẹ
Bay nhảy cánh cò như đang tung tăng'
Trong khi Chế Lan Viên viết về nôi của mẹ để ghi lại tuổi thơ, Y Phương chọn cách miêu tả về những bước chân đầu tiên của con trẻ. Các từ 'bước' và 'chân' lặp đi lặp lại như gợi nhớ đến những bước chập chững của cuộc đời. Âm thanh của tiếng nói và tiếng cười vang vọng trong mỗi bước đi, thể hiện tình yêu thương và chăm sóc của cha mẹ.
Phần còn lại của bài thơ mang lại hình ảnh tươi đẹp của quê hương, với những người dân và vẻ đẹp tự nhiên. Tình yêu và tự hào về quê hương được thể hiện qua các từ ngữ như 'yêu', 'niềm tự hào', trong khi mô tả về sự gắn bó và hạnh phúc trong cuộc sống hàng ngày.
'Người đồng mình rất yêu con ơi
Lướt lờ, xỏ lỗ nan hoa
Bên vách nhà, dòng hát êm đềm
Rừng xanh cho hoa nở
Con đường dẫn đến lòng nhau'
Từ ngữ 'Người đồng mình' chỉ ra sự gắn bó của cộng đồng và tình thân mật giữa mọi người. Người cha biểu hiện tình yêu thương sâu sắc và tôn trọng cho người đồng mình, thể hiện qua việc ca ngợi họ làm việc chăm chỉ và sáng tạo. Hình ảnh của nhà được sử dụng để thể hiện sự bảo vệ và an toàn, trong khi việc mô tả về những bông hoa và con đường đề cao sự tươi mới và hy vọng.
'Ngày kỷ niệm ngày về với nhau
Ngày đầu đời ngọt ngào vô vàn'
Ngày cưới là sự khởi đầu của một hành trình gia đình, của tình yêu hai người. Đó là ngày gặp gỡ của hai tâm hồn, của hai con người. Tình yêu gia đình và tình yêu quê hương hòa quyện với nhau. Thơ mở đầu với hình ảnh đứa con, kết thúc với hình ảnh cha mẹ, mở ra từ gia đình và kết thúc với quê hương, vững vàng ủng hộ con trên cuộc hành trình dài của cuộc đời.
Trong phần thơ tiếp theo, Y Phương tự hào về quê hương và hi vọng con sẽ tiếp tục truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương, và đất nước. Thơ mở ra với lời kêu gọi của người cha:
'Người đồng mình thương con lắm đấy
Vượt qua khó khăn, nuôi dưỡng ước mơ lớn lao'
Một từ 'thương' chứa đựng tất cả cảm xúc yêu thương sâu sắc của người cha dành cho con và cho người đồng mình. Dòng thơ nghẹn ngào, rưng rức khiến cho lòng người xao xuyến. Hai dòng thơ sau mô tả cuộc sống đầy cảm xúc, khó khăn, và thiếu thốn của người đồng mình. Y Phương diễn đạt bằng cách sử dụng ngôn từ mộc mạc của người miền núi. Nỗi buồn trở nên vô hình với người cha, và nỗi buồn ấy lớn như núi non không thể đo lường được, chỉ có thể đo được bằng chiều cao lớn lao của núi non. Tuy nhiên, ý chí và sức mạnh của người đồng mình vẫn mãnh liệt như núi non. Hai dòng thơ cuối cùng như những tục ngữ tóm gọn, tôn vinh sự mạnh mẽ, tinh thần sống sót để vượt qua khó khăn.
Câu thơ 'Dù ở đâu thì cha vẫn muốn' phản ánh sự yêu thương sâu sắc, mang đậm hơi thở của núi rừng, khiến lời nhắc nhở của người cha trở nên sâu sắc hơn. Hai dòng thơ sau đó mô tả cuộc sống trên núi, với những khó khăn đầy thách thức, nhưng người dân vẫn sống mạnh mẽ và kiên cường.
'Sống trên đỉnh đá không oán trách đá gập ghềnh
Sống trong thung không oán trách thung nghèo đói'
'Đá gập ghềnh', 'thung nghèo đói' không chỉ là biểu tượng của cuộc sống gian khổ mà còn là tương trợ cho việc diễn đạt. 'Đá gập ghềnh' biểu hiện sự gian khổ, khó khăn trong cuộc sống. Câu 'không chê' và kiểu câu 'sống... không chê...' làm cho câu thơ trở nên mạnh mẽ hơn, đồng thời kết nối với nguyện vọng của người cha. Mặc dù cuộc sống cực nhọc, người đồng mình vẫn sống lạc quan, không chê trách cuộc sống nghèo khó, luôn gắn bó với quê hương. Điều đó thể hiện lòng trung thành, lòng nhân từ, lòng yêu thương của người cha đối với quê hương, nhấn mạnh về sự quý trọng và gắn bó với nơi mình sinh ra.
Sự so sánh tự nhiên giữa cuộc sống và sông suối mang tính biểu tượng, phản ánh một lối sống mạnh mẽ, bền vững, vui vẻ, trong sáng. Chỉ khi đó con người mới có thể sống không lo nghĩ, không sợ khó khăn dù cuộc đời đầy thách thức. Cụm từ 'sống' được nhấn mạnh để thể hiện sự quyết tâm và kiên định. Thành ngữ 'lên thác, xuống ghềnh' cho thấy người dân không bao giờ từ bỏ quê hương dù cuộc sống vất vả, mà luôn vượt qua khó khăn bằng ý chí và nghị lực kiên cường. Người cha muốn con hiểu rằng, hãy vượt qua khó khăn, thách thức bằng sức mạnh tinh thần và niềm tin, và luôn kiên định theo đuổi mục tiêu.
Nhờ so sánh giữa bề ngoài và bản chất của con người quê hương mà họ được ca ngợi. Mặc dù thô sơ về vẻ ngoài, nhưng bên trong họ là lòng kiên cường, mạnh mẽ. Hai dòng thơ đầu tiên thể hiện lòng tự hào của người cha về sức mạnh tinh thần của người đồng mình. Cụm từ 'tự đục đá kê cao quê hương' mô tả hình ảnh người dân miền núi không ngừng vượt qua khó khăn, xây dựng quê hương bằng chính sức lực và ý chí của mình. Họ là những người gìn giữ và truyền lại những giá trị văn hóa, tập quán của dân tộc, với lòng yêu thương mãnh liệt dành cho quê hương.
Câu thơ cuối cùng là lời nhắn nhủ về cách sống đích thực:
'Người đồng mình thô sơ về bề ngoài, nhưng bên trong là lòng kiên cường mạnh mẽ. Không ai nhỏ bé trong tâm hồn. Người đồng mình tự mình gắng gượng, xây dựng quê hương cao về phong tục tập quán, văn hóa. Và quê hương cũng giữ vững nét văn hóa truyền thống.'
Bốn câu thơ cuối cùng là lời nhắn nhủ chân thành về cách sống:
'Hãy sống mạnh mẽ như sông suối, luôn vượt qua mọi thử thách. Hãy kiên định và tin tưởng vào khả năng của bản thân, và luôn giữ vững tình yêu và lòng trung thành với quê hương.'
'Con ơi dẫu thô sơ da thịt
Bước đi
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con'
Cụm từ 'thô sơ da thịt' được nhấn mặt kèm với câu 'không bao giờ nhỏ bé được' thể hiện sự mong muốn chân thành của người cha. Lời nhắn nhủ 'Con ơi', 'Nghe con' tạo nên sự ấm áp, sâu lắng, dịu dàng, mang đầy tình thương lan tỏa trong lòng người. Người cha muốn truyền đạt với con một cách rõ ràng, chân thành, có tính mệnh lệnh nhưng đầy ý nghĩa. Dù có thô sơ da thịt nhưng đừng bao giờ tự ti về bản thân và tinh thần. Hãy sống với niềm tin, kiên định để không bao giờ chùn bước trên con đường dài. Khi làm được điều đó, con đã tiếp tục truyền thống của người cha và quê hương.
Bài thơ tuân theo thể loại thơ tự do, phù hợp với tư duy của người dân miền núi, nhưng vẫn giữ được sự mềm mại, linh hoạt, và cảm xúc phong phú. Ngôn từ giản dị, trong trẻo, hình ảnh sâu sắc, mộc mạc và vẫn phong phú.
Y Phương đã mang đến một bài thơ hay về tình cha con cao quý và tình yêu sâu đậm đối với quê hương. Tình cảm với gia đình, với quê hương là điều tự nhiên và cơ bản nhất đối với mỗi con người. Thật sự:
'Nếu ai không nhớ quê hương
Sẽ không thể trưởng thành'
Nhận xét về bài thơ Nói với con - mẫu 9
Bài thơ được viết vào cuối những năm 1970, thời điểm mà cả đất nước đang phải đối mặt với những thử thách khó khăn sau chiến tranh. Bài thơ gồm hai phần: một phần về tình cảm ấm áp của gia đình, quê hương; phần còn lại là về truyền thống và mong ước của người cha.
Gia đình, quê hương là nơi sinh ra, lớn lên của mỗi người. Tình cảm với gia đình, quê hương là sợi dây vô hình nối liền với người con xa quê. Với cảm xúc nhẹ nhàng, Y Phương truyền đạt niềm hạnh phúc của gia đình bình dị mà chúng ta ai cũng đã trải qua:
Bước chân đến bên cha
Bước chân đến bên mẹ
Một bước nghe tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Những bước đi đầu tiên, gia đình tràn ngập niềm vui từ tiếng nói đến tiếng cười. Khi lớn lên, cha mẹ vẫn theo dõi con trên mọi con đường. Cha mẹ là nơi dựa vững chắc, luôn ủng hộ mỗi bước con đi, không gì hạnh phúc bằng việc có cha mẹ.
Bảy câu thơ tiếp theo: Con lớn lên trong lao động, trong thiên nhiên thơ mộng và tình yêu quê hương. 'Người đồng mình' là người vùng miền, người quê hương. Đây là cách diễn đạt giản dị, thân thuộc, mộc mạc của người miền núi.
Đan lờ bắt cá
Cạnh nhà ken câu hát
'Đan lờ' là để bắt cá, 'ken' làm vách nhà che nắng, che mưa, những công việc hàng ngày trở nên lãng mạn, thi vị qua tưởng tượng của tác giả. Động từ 'đan lờ', 'ken' vừa mô tả hành động cụ thể, vừa nối liền cuộc sống vật chất và tinh thần. Lao động, xây dựng cuộc sống sung túc, từ đó phát sinh ra thơ ca, âm nhạc, làm giàu đời sống tinh thần (hoa, câu hát).
Hoa là biểu tượng của sự đẹp. 'Rừng cho hoa' làm cho tâm hồn người đồng mình thêm phong phú, yêu thương, trân trọng những giá trị tinh thần. 'Con đường cho tấm lòng' thơm phức, biết sẻ chia, biết đồng cảm với niềm vui và nỗi buồn. Thiên nhiên thơ mộng, tình yêu quê hương đã nuôi dưỡng và bảo vệ con người. Nếu con người gắn bó với quê hương, thì quê hương sẽ ban cho mọi thứ tốt lành, cả về vật chất và tinh thần. 'Người không phụ đất, đất không phụ người'.
Y Phương đã áp dụng phong cách diễn đạt của dân tộc, tập trung vào sự cụ thể, sống động, tổng quát nhưng không thiếu sự thú vị về cuộc sống lao động của người miền núi. 17 câu còn lại: Những phẩm chất cao đẹp của người đồng mình và mong muốn của người cha qua lời trò chuyện với con.
Mỗi khi người cha trò chuyện với con về 'người đồng mình', thì những phẩm chất cao đẹp của họ lại hiện lên một cách rõ ràng.
Người đồng mình ... cực nhọc
'Người đồng mình' sống cuộc sống khó khăn 'lên thác xuống ghềnh' nhưng tràn đầy chí khí, biết vượt qua 'nỗi buồn' để nuôi lớn ý chí, dùng cao vóc của thiên nhiên làm tiêu chuẩn đo lường cho 'nỗi buồn' và 'ý chí' đó. Người cha muốn con hãy ghi nhớ những truyền thống đó để trân trọng và nhớ nhung:
'Dẫu thế nào đi nữa, cha vẫn mong...khổ cực'.
Quê hương là nơi mỗi người chôn vùi nỗi nhớ, là mảnh đất thiêng liêng, càng khó khăn càng cần phải đoàn kết, chia sẻ. Vì vậy, quê hương đã đi vào văn hóa với niềm nhớ mong của nhiều thế hệ. Họ tự hào hát về quê hương của mình:
'Hà Tĩnh ơi, đường về có hay
Trời nắng chang chang, ai che mưa gió
Cho ta yêu mình, mồ hôi mặn mòi
Cho ta hiểu nhau, trăng đồng đội
Tình quê mùa mưa...'
Người Quảng Bình tự hào nói:
'Giữ lấy trời đất của quê hương chúng ta
Giữ lấy con người mà chúng ta yêu quý...'
Quê hương dù có nghèo đói, cảnh khổ cực... nhưng cảm giác bát cơm, dòng nước quê hương vẫn hiện hữu trong ta, nơi đó chứa đựng nhiều nghĩa tình đẹp đẽ. Một nhạc sĩ khẳng định:
'Sông luôn chảy trong lòng ta, núi luôn vươn cao trong lòng ta
Đi xa rồi lại muốn quay về, cảm giác khổ đau càng khiến ta nhớ về quê hương'
Vì như nhà thơ Đỗ Trung Quân đã từng nói:
'Quê hương của mỗi người chỉ một
Như là một mẹ duy nhất
Quê hương nếu ai không nhớ
Sẽ không thể trở thành người lớn'.
'Người đồng mình chân chất, da thịt thô sơ' nhưng không tầm thường về tinh thần. Như đã nói ở trên, họ giàu chất chứa, tinh thần phong phú, biết cảm thông, chia sẻ.
Người đồng mình... tập tục.
'Khắc khổ', một cách diễn đạt rõ ràng về công việc lao động gian khổ theo cả nghĩa bóng và nghĩa đen. Mặc dù phải 'khắc khổ', họ vẫn mong muốn lao động xây dựng quê hương phát triển, 'nâng cao quê hương'. Một tình yêu chân chính, sâu sắc phải được thể hiện qua hành động cụ thể. Yêu quê hương khi quê hương vẫn nghèo đói đòi hỏi lao động để xây dựng. 'Quê hương thì tôn phong tập tục', 'tập tục' là lối sống, phong cách sinh hoạt đẹp của quê hương. Lối sống đó sẽ đi theo con đến mọi nơi, nhớ về quê hương cũng là nhớ về những tập tục đẹp đẽ ấy.
Từ những truyền thống đẹp của quê hương, từ những phẩm chất của người đồng mình, người cha mong muốn:
Con ơi, dù có thô sơ da thịt
Hãy bước đi
Không bao giờ bị coi thường
Nghe con.
Lần thứ nhất người cha nói về 'Người đồng mình thô sơ da thịt' để nói cho con hiểu về sức sống mạnh mẽ của quê hương, sức mạnh truyền thống của quê hương; lần thứ hai, người cha nhắc lại như để con ghi nhớ rằng: quê hương mình dù mộc mạc, chân chất, người đồng mình dù thô sơ da thịt nhưng sống cao đẹp, nên trên đường đời con phải làm những điều vĩ đại, con phải sống cao thượng, tự trọng để xứng đáng là 'người đồng mình'. 'Bước đi' vào cuộc sống xa lạ con phải biết tự hào về quê hương và tự tin để tiến lên. Truyền thống của quê hương, niềm tự hào về quê hương trở thành hành trang con mang theo trên mọi con đường. Người cha đã truyền cho con mình vẻ đẹp, sức mạnh của truyền thống quê hương.
Trách nhiệm của người con là phải biết tự hào, phát huy những đức tính tốt đẹp của người đồng mình, đồng thời gìn giữ những truyền thống tốt đẹp của quê hương, cố gắng học tập thật tốt để góp phần xây dựng quê hương ngày một tốt đẹp.
Cảm nhận bài thơ Nói với con - mẫu 10
Có lẽ các bạn cũng đã biết rằng tình mẫu tử luôn là đề tài phong phú trong thơ ca. Những bài thơ về tình cảm cha con thì rất ít. Riêng bài thơ 'Nói với con' của tác giả Y Phương là một trong những tác phẩm hiếm hoi đó. Bài thơ Nói với con thể hiện tình cảm ấm áp của gia đình, tình yêu quê hương sâu sắc, ngọt ngào và tôn vinh giá trị truyền thống tình thân, sức sống mạnh mẽ của người dân miền núi.
Gốc rễ của con trước hết là gia đình, nơi con lớn lên trong một tổ ấm có cha mẹ, được bao bọc bởi tình yêu thương. Cha mẹ cảm thấy hạnh phúc khi thấy con từng bước chập chững, nghe tiếng nói và tiếng cười của con. Cách diễn đạt đơn giản, kết hợp với việc liệt kê những điệp ngữ, tạo ra không khí ấm áp của gia đình tràn ngập yêu thương.
'Người đồng mình yêu con nhiều lắm,
Đan lờ cài nan hoa,
Vách nhà ken câu hát,
Rừng cho hoa,
Con đường cho những tấm lòng'
Hơn nữa, cái nôi bé nhỏ ấy được bao bọc bởi cái nôi rộng lớn là quê hương. Con lớn lên và trưởng thành trong môi trường lao động và thiên nhiên thơ mộng của quê hương. Tác giả sử dụng cách diễn đạt của người dân miền núi để sáng tạo ra những hình ảnh cụ thể, mang tính chất trừu tượng cao. Người đồng mình, núi rừng, dân tộc ta yêu con nhiều lắm. Đan lờ, ken vách là những công việc lao động cần cù, những công việc lao động đòi hỏi sự sẻ chia và gắn bó.
'Rừng cho hoa, con đường cho những tấm lòng'
Thiên nhiên đẹp đẽ thơ mộng được thể hiện thông qua nghệ thuật nhân hóa. Điều đó khẳng định một tình yêu quê hương sâu sắc. Người cha muốn truyền đạt cho con vẻ đẹp đó của người đồng mình để con yêu mến và gắn bó với nó. Do đó, khi ôm con vào lòng, người cha hạnh phúc nhìn con trưởng thành, nhớ về những kỷ niệm hạnh phúc trong làng quê thân thương.
'Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới,
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”
Tính cách cao quý của người đồng mình và nguyện vọng ở bên con vẫn được diễn đạt một cách độc đáo và mộc mạc. Nhà thơ tiếp tục tôn vinh vẻ đẹp của người đồng mình thông qua những hình ảnh đặc biệt.
'Người đồng mình…
…….
không lo cực nhọc'
Cụm từ 'người đồng mình' được lặp lại ba lần, thể hiện sự xúc động trong tâm trạng của nhà thơ. Câu chuyện về quê hương và con người nơi đây với những cảm xúc sâu sắc được biểu đạt qua lời nói 'Yêu lắm, thương lắm, con ơi'. Trước tình hình khó khăn của quê hương, niềm tin duy nhất là vào sức mạnh của truyền thống dân tộc và lòng trung thành với quê hương. Dù quê hương và người đồng mình vẫn còn nghèo khó, nhưng không được phản đối. Sống giữa nơi đá và thung lũng, nhưng đừng bao giờ than trách. Hãy nhìn nhận mọi khó khăn với tinh thần lạc quan như dòng sông uốn quanh. Nhà thơ sử dụng hình ảnh cao vời của trời đất để biểu hiện ý chí mạnh mẽ và tinh thần bất khuất của người đồng mình, nhằm truyền đạt lời khuyên răn cho con về cách đối diện với khó khăn và sống một cách đáng trân trọng.
Người đồng mình, mặc dù mộc mạc và thô sơ, nhưng lại giàu bản lĩnh và lòng tự trọng.
“Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì là phong tục”
Ý thơ một cách cụ thể nhưng sâu xa, nhà thơ nhắc lại hai lần về người đồng mình mộc mạc, thô sơ. Dù lời nói đơn giản nhưng không có nghĩa là ý chí và lòng tự trọng của họ yếu đuối. Ngược lại, họ mạnh mẽ, đầy niềm tin và lạc quan, kiên định với quê hương. Câu thơ độc đáo này thể hiện cách nói đặc trưng của người miền núi.
“Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương'
Đục đá kê cao là hành động phổ biến của người miền núi để xây dựng nền móng cho nhà cửa, và từ hình ảnh đó, lời thơ chuyển nghĩa khái quát sang việc bảo vệ và phát triển quê hương. Đó là việc tôn vinh và bảo tồn truyền thống tốt đẹp của quê hương.
Nhà thơ muốn truyền đạt cho con sức mạnh từ truyền thống quê hương, dù người đồng mình có thô sơ nhưng sống cao đẹp. Mong rằng con trưởng thành và sống cao thượng để xứng đáng với những giá trị đó. Bài thơ sử dụng thể thơ tự do để biểu đạt cảm xúc tự nhiên và linh hoạt.
Từ lời tâm sự của cha với con, ta cảm nhận được tình cảm thân thương và sâu sắc. Cha luôn muốn truyền cho con những điều tốt đẹp nhất, và chúng ta nên trân trọng và gìn giữ những truyền thống tốt đẹp của tổ tiên.
Cảm nhận bài thơ Nói với con - mẫu 11
“Nghệ thuật luôn là tiếng nói của con người, là sự giãi bày tâm tư”. Tác phẩm nghệ thuật giúp tác giả thể hiện cảm xúc và làm cho độc giả cảm thấy đồng cảm và thấu hiểu. Y Phương, một nhà thơ miền núi, đã truyền đạt về tình cảm cha con và tình yêu quê hương thông qua bài thơ này.
'Nói với con' được viết khi đất nước đã thống nhất nhưng tình hình kinh tế vẫn rất khó khăn. Đây là lời của một người cha miền núi dành cho con. Người cha nhấn mạnh về tình cảm gia đình và tình yêu quê hương:
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Nhà thơ đã sử dụng ngôn từ tinh tế để tạo ra hình ảnh con bước từng bước chập chững đến với vòng tay của cha mẹ. Việc liệt kê 'tiếng nói' và 'tiếng cười' gợi lên khung cảnh ấm áp của một gia đình nhỏ. Có thể nói, bốn câu thơ đầu như một bức tranh tình cảm gia đình đẹp đẽ.
Sau khi nhắc nhở con về công lao của cha mẹ, người cha nói về quê hương - một nguồn cảm xúc quan trọng trong cuộc sống. Đó là nguồn gốc không thể thiếu trong đời mỗi con người.
Mỗi người có một quê hương riêng
Như một người mẹ duy nhất
Trong khi nhà thơ Đỗ Trung Quân dùng cách so sánh đơn giản nhưng sâu sắc 'Như một người mẹ duy nhất' để diễn đạt tình yêu quê hương, ở đây, Y Phương lại sử dụng lối diễn đạt đặc trưng của người dân miền cao để thể hiện sự gắn bó với quê nhà:
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
'Người đồng mình' chỉ những người cùng sống trên cùng một vùng đất, cùng dân tộc. Sự gọi gắn 'con ơi' tạo nên sự thân thương, trìu mến trong lời thơ. Từ 'yêu lắm' thể hiện một cách tự nhiên, chân thực tình cảm sâu đậm của người cha, cho thấy sự nồng nhiệt, trọng trách giữa các 'Người đồng mình' với nhau. Vậy điều gì khiến người cha tự hào, yêu thương đến vậy? Những câu thơ sau mở ra hình ảnh về cuộc sống của họ, đưa ta đến thế giới tươi đẹp của những người lao động cần cù và tài năng. Câu thơ 'Đan lờ cài nan hoa' miêu tả công việc lao động của người dân miền núi. Những nan nứa, nan tre đơn sơ dưới bàn tay của 'Người đồng mình' đã trở thành những nan hoa đẹp đẽ. Họ không chỉ khéo léo mà còn rất lạc quan, yêu đời. Vách nhà của họ không chỉ được làm bằng gỗ mà còn được trang trí bằng những câu hát ngọt ngào. Lối sống văn hóa của cộng đồng đã tạo ra sự gắn bó của mỗi cá nhân với tập thể. 'Người đồng mình' thật sự có một tâm hồn giàu có và tình yêu cuộc sống sâu sắc. Họ làm đẹp cho cuộc sống của họ bằng công việc và lời ca. Những động từ 'cài', 'ken' không chỉ diễn tả những hành động cụ thể mà còn thể hiện sự gắn bó, quấn quýt của con người trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong lao động.
Không chỉ con người mà cả thiên nhiên ở vùng cao cũng thật tươi đẹp. Sông núi ở đây là nguồn cảm hứng không ngừng cho truyền thống văn hóa của dân tộc, và người cha muốn con nhớ điều đó:
Rừng phủ hoa lá
Con đường dẫn đến trái tim
Y Phương đã tài hoa khi đưa hồn vào từng nét vẽ sông núi, khiến cho thiên nhiên trở nên sống động hơn bao giờ hết. Những rừng xanh biếc và những con đường trải rộng dẫn đi như những dòng suối, cũng tài năng và gắn kết như những người dân nơi đây. Câu thơ này miêu tả vẻ đẹp tự nhiên một cách chân thực, đồng thời thể hiện sự giàu có, phong phú của quê hương. Những con đường về bản làng, về nhà, dẫn ra sông suối đã chứng kiến bao thế hệ 'Người đồng mình' và vẫn tiếp tục tồn tại để chào đón những người con xa xứ trở về. Từ 'dẫn đến' thể hiện lòng hào phóng của những người sẵn sàng chia sẻ những điều tốt đẹp nhất từ Mẹ Thiên Nhiên. Từ tâm hồn đến lối sống của những người dân ở đây thực sự là đáng quý!
Tình yêu gia đình và tình yêu quê hương đã cùng nhau hòa quyện, kết nối để tạo ra con người như con hôm nay. Mỗi người đều là kết quả của những tình cảm cao đẹp đó. Y Phương đã nhắc nhở con về điều đó bằng cách gợi lại kỷ niệm trong ngày cưới của cha mẹ:
Cha mẹ vẫn nhớ ngày cưới
Ngày hạnh phúc nhất cuộc đời.
“Nhớ về ngày cưới” cũng đồng nghĩa với việc nhớ về sự khởi đầu của một gia đình hạnh phúc. Trong kí ức của người cha, đó là “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”. Cha và mẹ đều là con của núi rừng hùng vĩ. Tình yêu của họ đã nảy nở trên mảnh đất này. Tình yêu của họ hòa quyện vào tình yêu dân tộc, đồng bào, quê hương. Và việc con ra đời chính là kết tinh của tình yêu đó. Con lớn lên trong tình yêu bao la của cha mẹ, làng xóm, núi rừng, nên hãy luôn tự hào trong trái tim.
Trong đoạn thơ thứ hai, Y Phương đã nêu rõ về những đức tính cao quý của người đồng mình và đưa ra lời khuyên cho con một cách khéo léo:
Người đồng mình yêu thương con nhiều lắm
Đón nhận nỗi buồn mà không khuất phục
Trưởng thành với ý chí vững vàng
Cho dù cuộc sống có khó khăn thế nào đi nữa, cha vẫn mong con
Sống trên đá không than trách về những khó khăn
Sống trong thung không chê bỏ đi vì thung nghèo đói
Sống như dòng sông, như nguồn suối
Leo lên thác, bước qua ghềnh
Không sợ hãi vất vả
Nhà thơ vẫn sử dụng cụm từ “Người đồng mình” để tạo nên hình ảnh mạnh mẽ. Cụm từ này như một điệu nhạc đẹp, khắc sâu vào lòng người. Từ “thương lắm” không chỉ biểu hiện sự yêu quý mà còn thể hiện sự thấu hiểu, cảm thông và trân trọng. Cha yêu quý những người đồng bào bởi họ sống trong cảnh khó khăn, nhưng vẫn luôn mạnh mẽ và kiên định. Hai từ “cao” và “xa” gợi lên hình ảnh núi cao và xa vời. Cha tự hào về phẩm chất này ở dân tộc mình và mong muốn con cũng gìn giữ. Cha mong con sống biết quý trọng những vất vả của thiên nhiên và con người vùng cao, bởi quê hương luôn che chở con trong mọi hoàn cảnh. Hai hình ảnh “đá gập ghềnh” và “thung nghèo đói” miêu tả chân thực cảnh sống khó khăn của người dân miền núi. Tổ chức cấu trúc “Sống…không chê” thể hiện sự thủy chung và tình nghĩa của cha dành cho con.
Lời dặn dò của người cha trở nên tha thiết và trang nghiêm:
Người đồng mình sống một cách chân thật và tự nhiên
Chẳng có ai là quá nhỏ bé đâu con ạ
Người đồng mình tự làm nên địa hình đồng bằng cao nguyên
Quê hương vẫn là nơi nuôi dưỡng phong tục tập quán
Điệp ngữ “Người đồng mình” được lặp lại để thể hiện sự yêu thương và thân thiết. Hình ảnh “thô sơ da thịt” miêu tả tính nhỏ bé của họ. Câu “Chẳng có ai là quá nhỏ bé đâu con ạ” thể hiện sức mạnh và ý chí phi thường của con người vượt qua khó khăn. Sự tương phản được tác giả sử dụng để tôn vinh tầm vóc của con người. Hình ảnh “tự làm nên địa hình đồng bằng cao nguyên” mô tả việc xây dựng nền văn hóa và cộng đồng. Họ làm việc chăm chỉ, tài năng và yêu cuộc sống. Những người này tự hào về quê hương và sẽ gìn giữ và phát triển nó cho thế hệ sau này.
Bài thơ kết thúc với lời dặn dò ân cần và sâu sắc:
Con ơi dù có nhỏ bé da thịt đi nữa
Hãy bắt đầu hành trình của mình
Không bao giờ có ai là quá nhỏ bé đâu
Con hãy lắng nghe.
Hai tiếng “Con ơi” biến câu thơ thành lời gọi thân thiết, đầy tình cảm. Hình ảnh “thô sơ da thịt” nhấn mạnh tính nhỏ bé của người con. Con cũng là một trong 'người đồng mình', có hình dáng giản dị và nhỏ bé. Con mang trong mình dòng máu của dân tộc, gia đình và trọng trách lớn với quê hương. Những năm tháng sống dưới mái ấm gia đình, được nuôi dưỡng bởi giá trị văn hóa của quê hương đã trở thành tài sản khi con trưởng thành. Hai tiếng “Lên đường” tách ra thành câu thơ riêng để thể hiện sự trưởng thành của người con. Hãy như người đồng mình, sống tự tin, dũng cảm để vượt qua những khó khăn của cuộc sống. Hai tiếng “Nghe con” kết thúc dòng cảm xúc, chứa đựng tình yêu và tự hào của người cha. Lời truyền đạt đã vượt lên tình cảm gia đình, trở thành lời thề thiêng liêng giữa các thế hệ.
Tác giả sử dụng thể thơ tự do, ngôn từ giàu hình ảnh để thể hiện tư duy của con người vùng cao, giọng điệu thơ tâm tình và các phương tiện nghệ thuật để truyền đạt lời tâm tình của người cha.
Bài thơ 'Nói với con' thể hiện tình yêu sâu sắc của người cha dành cho con và tự hào về quê hương và dân tộc. Bài thơ cũng truyền đạt một lối sống đẹp và trách nhiệm cá nhân đối với cộng đồng.
Cảm nhận về bài thơ Nói với con - mẫu 12
Suốt từ thời xa xưa, chúng ta đã được dạy rằng phải yêu thương gia đình, quê hương và đất nước của mình. Và tình cảm thiêng liêng đó được thể hiện rõ qua bài thơ Nói với con của tác giả Y Phương.
Bắt đầu bài thơ là một hình ảnh về gia đình hạnh phúc:
Bước chân tới cha
Bước chân tới mẹ
Một bước, tiếng nói vang vọng
Hai bước, tiếng cười rộn ràng
Người cha nhắc nhở con về nguồn gốc, mong muốn con nhớ và trân trọng gia đình, nguồn cội làm nên con người. Con lớn lên trong tình thương, sự chăm sóc và hy vọng từ cha mẹ. Đó là những bước chập chững đầu tiên, gia đình đong đầy tiếng nói và tiếng cười hạnh phúc. Khi con trưởng thành, cha mẹ vẫn luôn theo dõi bước chân của con trên mọi nẻo đường. Cha mẹ là điểm tựa vững chắc, luôn ở bên cạnh con, không gì hạnh phúc hơn việc có cha mẹ. Tác giả tạo ra không khí ấm áp, hạnh phúc và gần gũi. Mỗi bước đi, mỗi tiếng nói và tiếng cười đều được cha mẹ chăm sóc, đón nhận.
Người đồng mình yêu thương con nhiều lắm
Ví như cài nan hoa
Hoà mình trong tiếng hát
Rừng đầy hoa
Đường dẫn đến lòng nhân ái
Cha mẹ mãi nhớ về ngày thành hôn
Ngày hạnh phúc đầu đời.
Người đồng mình là những người cùng dân tộc, cùng quê hương, cùng một miền đất. Họ mộc mạc nhưng giàu lòng yêu nước, lòng yêu đời, xây dựng quê hương. Lao động cần cù của họ đã tạo nên quê hương với truyền thống văn hóa tốt đẹp. Tác giả vận dụng ngôn từ sinh động, cụ thể để miêu tả cuộc sống của người dân miền núi. Con sẽ trưởng thành trong bài hát, cuộc sống và lao động của người đồng mình: cuộc sống đầy niềm vui: “Ví như cài nan hoa/ Hoà mình trong tiếng hát”. 'Cài nan hoa' để câu cá, 'tiếng hát' trong vách nhà là nơi che chắn nắng mưa, những công việc hàng ngày trở nên lãng mạn, đầy chất thơ. Lao động, xây dựng cuộc sống no ấm, từ đó phát triển văn hóa, đời sống tinh thần phong phú.
Hoa là biểu tượng của vẻ đẹp. 'Rừng đầy hoa' làm phong phú tâm hồn người đồng mình, giáo dục họ yêu thương, trân trọng giá trị tinh thần. 'Đường dẫn đến lòng nhân ái' thơm ngát, biết chia sẻ, biết đồng cảm nỗi đau vui. Thiên nhiên thơ mộng, tình thương đã nuôi dưỡng, bảo vệ con người, nếu con người gắn bó với quê hương, quê hương sẽ mang lại cho họ tất cả những điều tốt đẹp nhất, từ giá trị vật chất đến tinh thần. Người cha nhắc nhở về ngày cưới - ngày hạnh phúc đầu đời - là niềm tự hào của hạnh phúc. Người cha muốn nói với con về vẻ đẹp của quê hương giàu truyền thống và tình thương.
Sau những chia sẻ về vẻ đẹp của quê hương và người đồng mình, người cha nhắc nhở con về cách sống:
Người đồng mình yêu con nhiều lắm
Bước cao vượt nỗi buồn
Ở xa nuôi chí lớn
Dù có thế nào, cha vẫn muốn
Sống trên đá không than trách đá gập ghềnh
Sống trong thung không oán trách thung nghèo đói
Sống tự do như sông, như suối
Leo thác xuống ghềnh
Không e ngại khó khăn
Người đồng mình thô sơ da thịt
Không mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự mình đục đá xây quê hương cao
Còn quê hương, là nền văn minh
Con ơi dù thô sơ da thịt
Hãy bước lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Hãy nghe theo cha.
Khi nói về quê hương, người cha tự hào kể về sức mạnh bền bỉ, cao quý của quê hương với hy vọng con tiếp tục, phát triển. Cụm từ “người đồng mình” được nhấn mạnh nhiều lần, khẳng định phẩm chất của họ, những người đồng lòng, giản dị gợi sự yêu thương, gần gũi. Đó là tấm lòng trung thành với nơi chôn rau, một cuộc sống tràn ngập niềm vui và lạc quan. Sử dụng điệp từ, điệp ngữ và so sánh cụ thể kết hợp nhiều loại câu ngắn dài khác nhau, lời tâm sự của cha khẳng định người miền núi dù gặp nhiều khó khăn nhưng họ vẫn kiên cường, sống mạnh mẽ, trung thành với quê hương.
Người cha mong con trung thành với quê hương, biết đối diện khó khăn, thử thách bằng ý chí, nghị lực và niềm tin của mình. Người đồng mình mộc mạc, dung dị, giàu ý chí và niềm tin, dù có thô sơ nhưng không hề nhỏ bé, yếu đuối về ý chí. Họ biết cách phát triển quê hương, duy trì truyền thống văn hóa. Cha mong con tự hào về những giá trị tốt đẹp và lối sống của quê hương và người đồng mình. Cha hy vọng con sống cao thượng, tự trọng, chân thật, tự tin bước đi vì sau lưng con có gia đình, quê hương, và trong tim con sẵn có những phẩm chất của “người đồng mình”.
Bằng ngôn từ mộc mạc, giản dị, gần gũi, tác giả Y Phương đã truyền đạt một cách chân thành nhất về tình cảm gia đình của người dân cũng như tình yêu thương của họ dành cho quê hương, đất nước. Nhiều năm qua, bài thơ vẫn giữ nguyên những giá trị tốt đẹp và gây ấn tượng sâu sắc trong lòng nhiều thế hệ người đọc.
Đánh giá về bài thơ Nói với con - mẫu 13
Y Phương, sinh năm 1948, là nhà thơ của dân tộc Tày, sống ở vùng cao của tỉnh Cao Bằng. Các tác phẩm của Y Phương như một bức tranh sắc màu của miền rừng núi cao, phản ánh sâu sắc tình cảm gia đình và tình yêu thương lớn lao dành cho quê hương. “Nói với con” là một trong những bài thơ tiêu biểu của Y Phương viết về lời nhắn nhủ chân thành của cha mẹ dành cho con.
Những dòng thơ đầu tiên của bài, tác giả đã mô tả tình yêu thương của cha mẹ và quê hương dành cho con.
“Bước về phía cha bằng chân phải
Bước về phía mẹ bằng chân trái
Một bước là tiếng nói đến
Hai bước là tiếng cười vang
Từ khi còn trong bụng mẹ, đứa con đã được bao bọc, ân ái trong vòng tay của cha mẹ. Mỗi ngày, mỗi giờ con lớn lên là mỗi ngày, mỗi giờ cha mẹ đều mong chờ. Từ khi con bắt đầu bước những bước đầu tiên trong cuộc sống, cha mẹ luôn ở bên cạnh, chứng kiến và ủng hộ. Hình ảnh của “chân phải”, “chân trái”, “tiếng nói”, “tiếng cười” đơn giản, gần gũi biết bao nhiêu. Một không gian ấm áp và hạnh phúc phủ lên từng dòng thơ. Trước mắt người đọc hiện lên hình ảnh thân thuộc, gắn kết gia đình gần gũi hơn.
Các dòng thơ tiếp theo, tác giả nhắc nhở con về gốc gác của quê hương:
“Người đồng mình yêu con nhiều lắm
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”
“Người đồng mình” được đề cập với tình cảm thân thiết và yêu thương. Đó là những người dân tộc giản dị, bình dị, làm việc chăm chỉ, khéo léo trong mọi lĩnh vực. “Người đồng mình” là những người lao động chăm chỉ nhưng cũng rất tài năng, khéo léo. Từ “đan”, “cài” không chỉ thể hiện sự gắn kết mà còn là biểu hiện của tình cảm sâu sắc, không thể phai nhạt của những người dân nơi đây. Tác giả đã truyền đạt cho con mình tình cảm, gốc gác đáng trân trọng và giữ gìn. Quê hương dạy con lớn lên, rừng cho hoa làm đẹp cho con, con đường cho tấm lòng mở ra để nuôi dưỡng tâm hồn con, để con cảm nhận được nguồn gốc của quê hương. Con phải nhớ về gốc gác vì nơi đó đã nuôi dưỡng con lớn lên không chỉ thể chất mà còn tinh thần.
Hai câu thơ cuối cùng:
“Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”
như nhắc con hiểu rằng, con là đoá hoa tuyệt vời nhất nở từ tình yêu của cha mẹ. Vì thế cha mẹ luôn yêu thương con, luôn quan tâm con.
Các dòng thơ tiếp theo, tác giả nêu bật những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình và ước ao của cha dành cho con. Vẫn là cụm từ “Người đồng mình” vang lên đầy thân thiết gần gũi. Vẫn là giọng điệu ấm áp, đầy tình cảm, người cha dạy con về những phẩm chất cao đẹp của người đồng mình.
“Người đồng mình yêu con nhiều lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn'
Họ trải qua cuộc sống khó khăn “Cao đo nỗi buồn, xa nuôi chí lớn” nhưng vẫn là những người rất mạnh mẽ, có chí khí, yêu quê hương mình. Bằng tình cảm sâu sắc gắn bó với quê hương, người đồng mình đã “tự mình đắp nền cho quê hương”. Họ đã xây dựng quê hương với những truyền thống tốt đẹp, qua sự cần cù của mình. Cha ca ngợi những người dân mộc mạc, chân thành, nhưng giàu chí khí, với niềm tin mạnh mẽ và ý chí kiên cường. Mặc dù thiên nhiên không ban tặng cho họ điều kiện thuận lợi, nhưng người đồng mình vẫn vượt qua mọi khó khăn, sống gắn bó, nỗ lực vượt qua mọi thách thức.
Từ đó, cha nhắc nhở con phải sống có ý nghĩa, trung thành với quê hương. Con cần chấp nhận, can đảm đối mặt với khó khăn, thử thách bằng ý chí và niềm tin của mình:
“Sống trên đá không phàn nàn về đá gập ghềnh
Sống trong thung không than phiền về thung nghèo đói
Sống tự do như sông như suối
Leo lên thác vượt qua ghềnh đá
Không lo nản chí với khó khăn.”
Lời nhắn nhủ của cha đến con đậm chất tình thương và mạnh mẽ, hy vọng con sống đáng với “người đồng mình”. Cha cũng mong con nhớ về đất nước, yêu quý đất nước như người đồng mình yêu quê hương dân tộc:
“Người đồng mình mộc mạc, giản dị
Chẳng ai yếu đuối ở đây con ạ
Người đồng mình tự xây quê hương từ đá
Quê hương vẫn giữ trọn vẹn truyền thống”
Và ước nguyện cao cả nhất của cha:
“Con ơi dù mình thô sơ, mộc mạc
Bước đi không bao giờ lụi tàn
Con phải lắm dũng cảm và kiên định
Cha tin con.”
Người đồng mình, dù khó khăn, dù mỏng manh vẫn là người của quê hương. Con, là phần của đất này. Cha mong con trên con đường dài không sợ hãi, không chùn bước, mà mạnh mẽ, quyết tâm để xây dựng tổ quốc, xây dựng đất nước này.
Bài thơ “Nói với con” của Y Phương, với dòng thơ tha thiết, như cuộc trò chuyện chan hòa, cùng với hình thức thơ tự do phản ánh tâm trạng của tác giả đã thể hiện tình yêu thương của cha dành cho con. Tình yêu ấy không chỉ tỏ ra tự hào về văn hóa, dân tộc mà còn nhắc nhở con phải sống trọn vẹn, xứng đáng với người đồng mình, qua đó truyền đạt triết lý nhân sinh trong cuộc sống.
