Tình người trong tác phẩm ngắn của Thạch Lam: Hai đứa trẻ

Lòng nhân ái theo Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Mẫu văn về lòng nhân ái của Thạch Lam qua truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bài tập

1. Thạch Lam (1910 - 1942) là một tác giả xuất sắc nhất của Tự lực Văn đoàn. Những câu chuyện ngắn của ông ghi dấu ấn của một tâm hồn nhân ái, như làn gió đầu mùa se lạnh, tràn ngập lòng thông cảm trước những số phận đau đớn, những cuộc sống chìm trong bóng tối. Bóng hình của ký ức tuổi thơ Thạch Lam hiện lên nhấn mạnh trong những câu chuyện của ông. Hai đứa trẻ, một tác phẩm đầy tình người, là minh chứng tiêu biểu cho tấm lòng nhân ái.

2. Có người nhận xét rằng, mỗi truyện ngắn của Thạch Lam như một bài thơ trữ tình. Thế Lữ, một người bạn của ông, nhận xét: 'Sự thực của tâm hồn Thạch Lam trong từng câu văn phức tạp nhưng luôn đậm chất thơ, nhân hậu và nghẹn ngào bởi tình thương'. Tình thương với con người trong Hai đứa trẻ nảy sinh trong không gian phố huyện nghèo, nơi cuộc sống khó khăn, vất vả: mẹ con chị Tý, bác phở Siêu, gia đình bác Xẩm. Nhưng những nhân vật được ông tặng cho 'chút lệ thầm kín' thể hiện tình yêu thương chân thành nhất có lẽ là hai chị em Liên và An. Bởi hai đứa trẻ chính là mảng đời nghèo túng của hai chị em Thạch Lam tại phố huyện Cẩm Giàng (Hải Dương). Thế giới của phố huyện hiện ra qua góc nhìn trẻ thơ, chứa đựng những bí mật mơ hồ. Thạch Lam hiểu rõ tâm trạng của những em bé không có tuổi thơ hạnh phúc, đau đớn thế nào, vì đó là những trải nghiệm mà nhà văn đã từng trải qua. Tất cả những gì ông mang đến trong câu chuyện không có cốt truyện này: không gian đầy ấn tượng của phố huyện, thời gian trôi qua vào đêm khuya, những khoảnh khắc sống của Liên và An đang chờ đợi chuyến tàu cuối cùng vượt qua phố huyện... mang theo thông điệp của một trái tim chân thành: đừng bao giờ quên những cuộc đời ẩn sau bóng tối! Và Thạch Lam chính là người đã thức tỉnh những nguồn sáng kỳ diệu để mỗi người đọc chúng ta cảm nhận vẻ đẹp giản dị và sâu sắc của con người.

3. Thạch Lam hiểu rõ hơn hết về sứ mệnh của người cầm bút chân chính, như ông viết trong lời tựa của tác phẩm Gió đầu mùa: 'Văn chương không phải là cách để độc giả tránh xa thực tế hay quên đi. Ngược lại, văn chương là một loại khí lực và trí tuệ mà chúng ta có để lên án và thay đổi một thế giới giả dối và đen tối; đồng thời làm cho tâm hồn con người trở nên sáng sủa và phong phú hơn'. Quan điểm này rõ ràng được thể hiện trong từng trang văn, từng dòng cảm xúc trong Hai đứa trẻ, làm nên phẩm chất xuất sắc của văn học Thạch Lam, làm người đọc đồng hành trong thế giới của lòng nhân ái. Tấm lòng đó giúp ông xây dựng không khí đậm chất nhân ái, đi sâu khám phá những vẻ đẹp tinh tế của con người. Đọc giả có cơ hội cảm nhận những khía cạnh cuộc sống hàng ngày một cách tinh tế, những điều mà nếu chúng ta không để ý, dễ dàng bị bỏ qua trong một câu chuyện xen kẽ giữa hiện thực và tưởng tượng, với những cảm xúc và ấn tượng không thể phai nhòa về cuộc sống và con người ở phố huyện.

4. Cuộc sống được nhà văn Thạch Lam tái hiện với những ấn tượng sâu sắc về quá khứ. Không gian phố huyện hình thành qua những hồi tưởng, mở ra những suy tưởng sâu sắc về cuộc sống con người trong những tình huống đầy ám ảnh bóng tối. Mỗi chi tiết của phố huyện như là một điểm nhấn, đánh thức những cảm xúc, suy nghĩ về những khía cạnh đa dạng của cuộc sống. Bắt đầu từ nhịp sống chậm rãi, đầy nặng nề, rời rạc với âm thanh của 'tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ vang lên mỗi buổi chiều', cảm giác buồn bắt đầu tăng lên, kèm theo âm thanh 'ếch nhái' và 'tiếng muỗi vo ve'. Sự yên bình không tạo nên cảm giác dễ chịu, ngược lại, nó mở ra những hình ảnh qua ánh nhìn của cô bé Liên, đôi mắt mang đầy bóng tối. 'Cái giờ khắc của ngày tàn' là cửa sổ mở ra những câu chuyện đời tàn héo.

5. Những số phận hiện hình trong quang cảnh chợ vãn: 'Chợ giữa phố vãn đã lâu. Khi mọi người rời khỏi, tiếng ồn tạo nên cảm giác yên bình', 'những đứa trẻ nghèo ven chợ cúi lom khom trên mặt đất, tìm kiếm mọi thứ có thể sử dụng từ những người bán hàng để lại'. Những đường nét đơn giản nhưng tinh tế này làm nổi bật vẻ thực tế tiêu biểu của phố huyện. Những chi tiết này không chỉ chứng tỏ khả năng quan sát tinh tế của nhà văn mà còn đặt ra những nét nhạy bén của một tâm hồn không bỏ qua bất kỳ biểu hiện nhỏ nào của cuộc sống, từ đó mở ra những liên tưởng về thân phận con người. Qua đó, ông hướng sự quan tâm của độc giả đến những số phận cụ thể: mẹ con chị Tý ngày đi săn cua và bắt tép, tối nào cũng lặn vào 'từ chập tối đến đêm', bà cụ Thy nửa điên nửa tỉnh thoáng hiện lên nhưng khó quên, gánh phở của bác Siêu với chấm lửa nhỏ và vàng tỏa sáng từ đêm tối, gia đình bác Xẩm... những con người này làm nổi bật cuộc sống phố huyện vào buổi tối, kết hợp với gian hàng tạp hoá của chị em Liên và An.

6. Cuộc sống chìm trong bóng tối, u tối và lạnh lẽo. Ánh sáng bị dần dần chìm khuất. Thạch Lam đã sử dụng kỹ thuật tạo đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, một cách rất quen thuộc trong chủ nghĩa lãng mạn. Nhưng ngôn ngữ phong phú của nhà văn đưa ra ý nghĩa hiện thực sâu sắc. Ánh sáng và bóng tối không chỉ là biểu tượng trừu tượng trong văn của Thạch Lam mà còn hiện hình cụ thể trong từng khung cảnh, từng đoạn hội thoại, ẩn chứa những xung đột tiềm ẩn của cuộc sống vốn dường như bình lặng. Nói về bóng tối, nhưng thực chất là để hướng dẫn độc giả đến ánh sáng. Ông sử dụng ánh sáng để làm sáng tỏ từng khía cạnh tăm tối của tâm hồn con người. Ấn tượng về bóng tối, ánh sáng được trải nghiệm qua con mắt của cô bé Liên - hình ảnh người chị thân yêu của tác giả, dẫn dắt độc giả khám phá những góc khuất của tâm hồn con người, phong phú và sâu sắc. Qua đó, nhà văn cũng bày tỏ lòng thương yêu và sự đồng cảm với con người nhỏ bé.