Tính nhân đạo hiển nhiên trong Nhật kí trong tù

Đề bài: Phân tích và minh họa tính nhân đạo trong Nhật kí trong tù

Mẫu văn Phân tích và chứng minh tính nhân đạo trong Nhật kí trong tù

Bài mẫu: Phân tích và chứng minh tính nhân đạo trong Ghi chú Tù nhân

Hồ Chí Minh - nhà lãnh tụ tuyệt vời của dân tộc, đã hiến dâng cả cuộc đời để chống lại sự chiếm đóng và tìm lại độc lập tự do cho dân tộc. Trong suốt hành trình, Bác đã chứng kiến những khía cạnh khó khăn, đau lòng của cuộc sống. Trái tim lớn lao của Người đong đầy lòng nhân ái và tình thương, có lẽ là do đối diện với những mảnh đời đau khổ, trong các tác phẩm của Bác luôn hiện hữu tinh thần nhân văn, nhân đạo sâu sắc, lòng đồng cảm và đau xót cho những cuộc đời lầm than, nhỏ bé. Để nhìn rõ hơn về tính nhân văn và nhân đạo của Bác, hãy cùng nhau lục lại quá khứ với bộ 'Ghi chú Tù nhân' mà Bác sáng tạo trong những ngày bị hạn chế, đó là những dòng tâm sự, quan sát tinh tế và tỉ mỉ đầy lo lắng từ một người cha, một nhà lãnh đạo sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời cho dân, cho đất nước.

Sống trong tình cảnh tù đày đầy khó khăn, Bác phải chịu đựng cả về thể chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, vượt lên trên mọi khó khăn và đau đớn, Bác gạt bỏ nỗi đau sang một bên. Nhà tù có thể giam giữ thân xác Bác, nhưng trái tim và ý chí của Bác vẫn luôn hướng về đồng bào, về nhân dân lao động. Chẳng có gì đau xót hơn khi chứng kiến người dân đau khổ trước cảnh tang thương, nước mất nhà tan. Thậm chí, cả nghìn nỗi đau từ ngục tù cũng không thể so sánh được với nỗi đau đó. Bác quên mình để cảm nhận nỗi đau mà đồng bào đang phải gánh chịu:

'Siêu nhiên Hòa Bình và biến động thời tiết'

Tâm trạng đất nước Việt trong khó khăn

(Ngày càng mệt mỏi)

Chỉ với hai câu thơ, chúng ta cảm nhận được nỗi lòng sâu thẳm của Bác. Dù cơ thể Bác đau đớn, bị ốm nặng từng ngày, nhưng đau đớn lớn nhất không phải là những vết thương ngoại vi hay những ngày giường chiếu liệt, mà chính là nỗi đau tận sâu trong tâm hồn Bác. Ở đây, Bác là người đầy niềm tin, kiên trì, sống vì người khác mà quên mình, là một phẩm chất quý báu mà chúng ta nên học hỏi.

Tình thương của Bác không giới hạn, không đếm xuể, không chỉ dành cho sự thương xót và đau đớn của nhân dân và đồng bào nước nhà mà còn lan tỏa đến nhân dân của các quốc gia khác. Nó lan tỏa như một làn sóng ấm áp, tràn ngập tình yêu thương.

'Khắp nơi nông dân mỉm cười hạnh phúc

Làng quê vang lên bản hát đầy niềm vui'

(Hình ảnh đẹp của làng quê)

Và đó là niềm hạnh phúc tương tác với niềm vui ấm no của nhân dân Trung Quốc trên con đường chuyển giao nông nghiệp. Mọi khó khăn và vất vả đột nhiên biến mất, thay vào đó là niềm hạnh phúc rộn ràng, bởi một mùa bội thu, ấm áp. Tuy nhiên, không lúc nào mọi việc diễn ra như mong đợi của con người, và do đó tâm trạng của Bác nặng trĩu bởi lo lắng về mất mùa:

'Nghe đồn năm nay trời khắc nghiệt

Mười phần công sức chỉ được vài phần thưởng'

(Từ vùng Long An đến Đổng Chính)

Bác không chỉ hiểu và chia sẻ với nông dân đang gặp khó khăn, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến nhân dân lao động:

'Gió mưa dữ dội, không chút nghỉ ngơi

Phu đường vất vả, ai ai cũng biết!

Ngựa xe, hành khách khó khăn vô cùng

Làm sao biết ơn đủ, chỉ một vài người thôi?

Những thợ xây đường, những người lao động chăm chỉ, dẻo dai, dầm mưa chịu nắng, xây dựng những con đường mịn màng cho cuộc sống. Bài thơ nhẹ nhàng nhắc nhở về công lao của họ, đồng thời chúng ta cảm nhận lòng nhân đạo của Bác dành cho những người lao động nghèo khổ.

Tình thương rộng lớn của Bác không chỉ ánh đến người lao động nghèo mà còn đến những gia đình kém may mắn, cảnh chồng trốn lính khiến vợ phải đi thay thế:

'Quan trên thấu hiểu nỗi cô đơn của em

Nên mời em tạm ở trong nhà tù'

(Mê hoặc trái tim người bị bắt giữ)

Tâm hồn đầy lòng thông cảm chạm đến những đứa trẻ đáng thương, những đứa con nhỏ vô tội bị cuốn vào cảnh chiến tranh tàn bạo:

' Oa...! oa...! oa...!

Cha không chấp nhận làm lính cho đất nước

Chưa đầy bốn mùa xuân đã qua trong cuộc đời tôi

Phải theo mẹ đến ở nhà nghỉ pha chế.'

(Chàng bé nhỏ tại khu nhà lao Tân Dương)

Tấm lòng của Bác không chỉ dành cho những số phận đau khổ mà còn chia sẻ với những người bạn tù chung cảnh ngộ:

'Đêm dài, tâm hồn tự khắc với hương rượu và hình bóng thịt ngon'

Nước mắt hòa quyện cùng bọt mồm, nghèo khó chìm đắm trong bi kịch'

(Khu cờ bạc hiểm nguy)

Bác chia sẻ lòng thương cảm với sự ra đi của những tâm hồn tù tội, đó là nỗi mất mát đau lòng

'Tối qua ngủ bên tôi, hương thơm phảng phất trong giấc mơ'

Buổi sáng, anh đã trở về với dòng suối vàng huyền bí'

(Người hùng tù cờ bạc vừa trải qua cõi chết)

Tình yêu thương của Bác trải rộng, tin tưởng vào bản ngã tốt đẹp của con người. Cuộc sống có thể đặt ra nhiều thách thức, khiến cho con người biến đổi để tồn tại. Mỗi người, từ lúc mới sinh, đều mang trong mình bản chất thuần khiết. Hoàn cảnh đưa đẩy họ vào những quyết định khó khăn, nhưng cuối cùng, khi buồn ngủ ôm trọn giấc mộng, tất cả trở nên thuần khiết, không còn sự xấu xa, ích kỷ:'

'Trong giấc ngủ, mọi người đều tỏ ra lương thiện'

Khi tỉnh giấc, sự phân biệt giữa hiền lành và tàn bạo trở nên rõ ràng'

Hiền hay tàn bạo, tính cách thường chưa được hiện diện ngay từ đầu'

Trong lớn lên, nhiều đặc điểm của con người phụ thuộc lớn mạnh vào giáo dục'

Bác là biểu tượng của truyền thống 'nhớ ơn nhân gian' trong tâm hồn người Việt. Trong tình cảnh khó khăn của ngục tù, Bác không chỉ hỗ trợ bạn bè xung quanh mà còn biết ơn sự giúp đỡ của những người xung quanh:

'Sách cũ thêm ấm, tri thức không già cả'

Chăn giấy, dù mong manh nhưng hơn cả chẳng có chăn nào khác'

(Chăn bằng giấy tự làm của bạn tù thân thiện)

Cuộc đời như một vòng xoáy phức tạp, cuốn trôi mọi mảnh đời, và bản tính của nhiều người thay đổi theo thời gian. Trong thế giới đầy biến động này, có người tốt, người xấu, người đáng yêu, và người đáng ghét. Bản chất tốt đẹp của con người vẫn có thể giữ nguyên bất kể hoàn cảnh sống ra sao, và 'Vị trưởng ban họ Mạc' đã là minh chứng sống cho điều đó.

'Vị trưởng ban họ Mạc, anh hùng hào hiệp,

Túi tiền dành để mua cơm giúp đỡ người tù,

Khi đêm buông xuống, mở ra thùng để họ được ngủ yên,'

'Không sử dụng quyền lực, chỉ dùng lòng nhân ái.'

Trải qua nhiều năm giam cầm ở xứ lạ, Bác phải đối mặt với bao khổ đau, tâm sự về cuộc sống và con người nảy sinh trong tâm trí Bác. Mong muốn thoát khỏi ngục tù để trở về giúp đỡ dân tộc đã là ước mơ lâu dài của Bác. Cuối cùng, ước mơ của Bác đã trở thành hiện thực, và sự hân hoan vui mừng lấy lại tự do cũng được Bác biểu đạt, đồng thời biết ơn sâu sắc đối với những người đã giúp mình thoát khỏi ách thống trị:

'Hầu Công sáng suốt, ta gặp may

Quyền tự do đã trở lại với ta'

Nhật ký tù, trang cuối của quyển sách

Công ơn tái sinh, ân tạ hồn người'

(Phần cuối)

Bác mừng vui không chỉ vì sự tự do mà còn xem đó như một khởi đầu mới, một sự hồi sinh sau những ngày lý tưởng bị giam cầm. Nhờ niềm tin vững vàng vào bản chất tốt lành của con người và lòng nhân ái, nhân đạo của mình, Bác đã tạo nên những bài thơ sâu sắc, đầy nhân văn. Nếu không có tình yêu và tôn trọng đối với con người, nếu không tin vào vẻ đẹp tốt lành của họ, liệu Bác có thể sáng tác những bài thơ xúc động như thế? Liệu chúng ta có còn giữ lại những tác phẩm văn bất hủ như thế?

Trải qua hàng chục tháng trong lao tù, Bác chịu đựng những chuyển đi khắp nơi vất vả, nhưng trái tim Bác vẫn ấm áp, tràn đầy tình thương dành cho mọi người. Bác giữ vững niềm tin vào bản chất tốt đẹp của con người. Tình thương bao la của Bác được kể qua những câu chuyện đẫm cảm từ những điều Bác nhìn thấy và nghe. Tình nhân đạo của Bác hiển hiện rõ qua 'Nhật ký trong tù', mỗi đọc giả đều cảm nhận được. Đó là một tình cảm sâu sắc, đồng cảm nảy sinh từ trái tim Bác, là ngọn lửa nhen nhóm, chiếu sáng qua thời gian, làm ấm lòng người đọc, nhắc nhở về truyền thống tương thân tương ái của dân tộc.

Xem thêm các bài viết liên quan trên Mytour

- Phân tích chất thép trong tập thơ Nhật kí trong tù
- Đàm luận về thiên nhiên trong Nhật kí trong tù
- Cảm nhận về thiên nhiên trong Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh